Kargo Tesliminde T.C. Kimlik Numarası Vermek Şart mı?

Kargo tesliminde T.C. kimlik numarasının her durumda kaydedilmesi zorunlu değildir. BTK’nın 2023/DK-SRD/115 sayılı kararı, teslim aşamasındaki asgari kayıt bilgisini ad ve soyad olarak değiştirmiştir. Ancak bu değişiklik, gönderinin doğru kişiye teslim edilmesi için kimliğin teyit edilmeyeceği anlamına gelmez. Kimlik kontrolü, numaranın kaydedilmesi ve belgenin fotoğrafının alınması ayrı işlemlerdir; her biri kendi hukuki dayanağı ve gerekliliği üzerinden değerlendirilir.

2023 değişikliği hangi bilgiyi zorunlu tutuyor?

28 Mart 2023 tarihli kararın b bendi, önceki güvenlik düzenlemesinin 4. maddesinin ikinci fıkrasını değiştirmiştir. Alıcıya teslimde asgari olarak teslim alanın adı ve soyadı kaydedilir; kayıt, gerektiğinde ilgili mercilere sunulmak üzere gizliliği sağlanarak en az iki yıl saklanır. Önceki metindeki T.C. kimlik numarası ve yabancılar için belge numarası sayımı bu fıkradan çıkarılmıştır. Eski düzenlemeyi aktaran açıklamalar güncel zorunluluk gibi kullanılmamalıdır.

Dolayısıyla şirket, yalnız eski 2016 kuralını göstererek her alıcının numarasını vermek zorunda olduğunu söyleyemez. Özel bir teslim işlemi için başka hukuki dayanak ileri sürülüyorsa bu dayanak ve gereklilik açıklanmalıdır. Gönderinin şirkete kabulü aşamasındaki gönderici bilgileriyle alıcıya teslim bilgileri de karıştırılmamalıdır. Değişiklik, posta hizmetinin her aşamasında bütün kimlik işlemlerinin yasaklandığı anlamına gelmez.

Kimlik fotokopisi veya fotoğrafı ayrıca sorgulanmalı

Ad ve soyadın kaydedilmesine ilişkin hüküm, kimlik belgesinin bütün yüzlerinin fotoğraflanmasını kendiliğinden zorunlu kılmaz. Belge üzerinde teslim işlemi için gerekmeyen bilgiler de bulunabilir. Şirket böyle bir kopya istiyorsa hangi ayrı hukuki sebebe ve somut gerekliliğe dayandığını açıklamalıdır. “Sisteme yüklemek gerekiyor” şeklindeki teknik açıklama, tek başına hukuki dayanak oluşturmaz.

Kimliği görevliye göstererek gerekli kontrolün yapılmasıyla kopyasını görevlinin kişisel telefonuna göndermek aynı veri akışı değildir. Belgenin kimin cihazına alındığı, nerede saklandığı ve hangi birimlerin eriştiği önem taşır. Alıcı, gerekli kayıt işlemini engellemeden gereksiz kopya alınmasına ilişkin açıklama isteyebilir. Teslim işlemiyle veri koruma itirazının birlikte belgelenmesi mümkündür.

Teslim koduyla yapılan işlemlerde neye bakılır?

Kararın ekindeki usul ve esaslar, temassız teslimatı T.C. kimlik numarası ve imza alınmaksızın yapılan teslim olarak tanımlar. 8. madde; alıcının teyidi, SMS kodu veya uygun teknolojik yöntemle kimlik doğrulaması gibi seçenekler düzenler. Bu sistem, kimlik numarası alınmadan güvenli teslimin mümkün olabildiğini gösterir. Bununla birlikte şirketin hangi doğrulama yöntemini kullandığı ve teslim kaydının gerçeği yansıtıp yansıtmadığı incelenmelidir.

Kod isteyen kişinin gerçekten ilgili gönderinin yetkili görevlisi olduğu doğrulanmalıdır. Teslim koduyla banka şifresi veya başka hesaba giriş kodu birbirine karıştırılmamalıdır. Mesajın göndereni, açıklaması ve gönderi numarası okunmadan kod paylaşılması, uyuşmazlığın aydınlatılmasını güçleştirebilir. Kodun amacı hakkında belirsizlik varsa şirketin bilinen iletişim kanalı üzerinden açıklama istenebilir.

Başka biri teslim alıyorsa

Paketin üzerinde adı yazan kişiyle fiilen teslim alan kişi farklı olabilir. Bu durumda teslim yetkisi ve gerçekten teslim alanın nasıl kaydedildiği ayrıca önem kazanır. Başkasının kimlik numarasını söylemek veya sistemde gerçeğe aykırı teslim kaydı oluşturmak uygun bir çözüm değildir. Kayıt, olayın gerçek akışını yansıtmalıdır.

Örneğin komşuya bırakılan paket sistemde alıcıya teslim edilmiş görünüyorsa mesele yalnız kimlik numarası toplanması değildir. Teslimin kime yapıldığı ve bunun nasıl ispatlandığı belirlenmelidir. Bu sorun kargo teslim edilmiş görünmesine rağmen alıcıya ulaşmaması bakımından ayrıca ele alınır.

Gereksiz veri alındığı düşünülüyorsa

Gönderi numarası, teslim tarihi, istenen veri türü ve varsa kimlik kopyasının hangi kanala gönderildiği kaydedilmelidir. Kargo şirketine, kayıtların hukuki dayanağı ve kullanım amacı sorulabilir; koşulları varsa düzeltme veya silme talep edilebilir. Kanuni saklama sebebi devam eden gerekli teslim kayıtlarının hemen silinmesi zorunlu olmayabilir. Yanlış numara kullanımı nedeniyle ilgisiz mesajlar geliyorsa başkasının kargo mesajlarının telefona gelmesi konusundaki başvuru ayrımları incelenebilir. Talep, zorunlu kayıtla gereksiz veri toplamayı ayırarak kurulmalıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• BTK 2023/DK-SRD/115 sayılı karar ve teslimat usul ve esasları: karar b bendi; ek m. 3, 6–8; teslim alanın asgari kaydı ve temassız teyit.
• KVKK genel uygulama rehberi: m. 4–5 ve 10; amaçla sınırlılık, işleme şartı ve aydınlatma.
• KVKK başvuru hakkı: m. 11 ve 13.