Kamu Kurumu Ticari Sırrımı Başkasına Verebilir mi?

Kamu kurumuna verilen her şirket belgesi, üçüncü kişinin bilgi edinme talebi üzerine bütünüyle açıklanabilir sayılmaz. 4982 sayılı Kanunun 23. maddesi iki koruma alanı düzenler: kanunlarda ticari sır olarak nitelenen bilgiler ile gerçek veya tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticari ve mali bilgiler. Ancak her sayfaya “gizlidir” yazılması da bütün dosyanın koşulsuz sır kabul edilmesini sağlamaz. Belgenin niteliği ve kuruma hangi şartla verildiği somut incelenmelidir.

Ticari sır ile sıradan şirket bilgisi ayrılmalı

Bir şirketin unvanı, kamuya açıkladığı genel faaliyet bilgisi ve özel mali hesapları aynı içerikte değildir. 23. maddenin ilk bölümünde bilginin kanunlarda ticari sır olarak nitelenmesi önem taşır. İkinci bölümde ise kuruma sunulan ticari veya mali bilginin gizli kalması kaydıyla sağlanmış olması ayrıca dikkate alınır. Hangi koruma sebebinin ileri sürüldüğü açıklanmalıdır.

Kurumun dosyasında şirketle ilgili bir sayfanın bulunması, o sayfanın her bölümünün aynı derecede korunacağı anlamına gelmez. Kamuya açıklanmış toplam bilgi ile ayrıntılı maliyet, yöntem veya teklif eki farklı olabilir. Başvuruya cevap verirken yalnız belgeyi veren şirketin adına bakılması yeterli değildir. İstenen bilginin gerçekten hangi niteliği taşıdığı ve özel mevzuatın açıklama yükümlülüğü bulunup bulunmadığı da araştırılır.

Gizli sunulduğu nasıl belgelenir?

Şirketin teslim yazısı, ek listesi ve hangi bölümün hangi nedenle gizli tutulmasının istendiği saklanmalıdır. Elektronik gönderide başvuru kaydı ve eklerin ilgili sürümü korunabilir. Genel bir e-posta altlığı yerine somut belgeyi tanımlayan açıklama, hangi içeriğin hangi şartla verildiğinin anlaşılmasını kolaylaştırır. Sonradan uyuşmazlık çıktığında yalnız sözlü olarak gizlilik istendiğinin söylenmesi yeterli açıklık sağlamayabilir.

Belgeler farklı zamanlarda farklı amaçlarla verilmişse teslimler ayrılmalıdır. Bir denetim için sunulan ayrıntılı mali kayıtla kamuya açık tanıtım başvurusunun eki aynı şartlarla verilmiş olmayabilir. Başka yerde bizzat şirketçe yayımlanmış bilgiler varsa bunlar da gözden geçirilir. Gizlilik talebi gerçek durumla tutarlı kurulmalı; daha önce herkese açıklanmış içerik gizli bilgi gibi sunulmamalıdır.

Kamu kurumunun yaptığı işlem de gizlenir mi?

Şirketin bazı eklerinin korunması, idarenin bütün kararlarının otomatik olarak gizli sayılmasına yol açmaz. Örneğin işlemin tarihi ve hukuken açıklanabilir sonucu ile ekteki korunan mali bilgiler birbirinden ayrılabilir. Hangi bölümün açıklanabileceği, ilgili işlem türü ve özel mevzuatla birlikte belirlenir. Ticari sır savunması, hiçbir kamu işleminin sorgulanamayacağı genel bir engel olarak kullanılmamalıdır.

Kanunun 9. maddesi, korunan bilgiler ile açıklanabilir bölüm ayrılabiliyorsa ayırarak erişim sağlanmasını düzenler. Bu nedenle dosyanın bütünü için ret istemek yerine korunması gereken sayfa ve alanların gösterilmesi daha somut olabilir. Kısmi bilgi erişimi kamuya açıklık ile belirli bilgilerin korunması arasında kanuni ayrımın uygulanmasını sağlar. Ayrılabilirlik belgenin gerçek içeriğine göre değerlendirilir.

KVKK her şirket sırrını korur mu?

Ticari ve mali bilgilerin şirketi ilgilendirmesi, bunların tamamının 6698 sayılı Kanun anlamında kişisel veri olduğu anlamına gelmez. KVKK gerçek kişilerin kişisel verilerini korur. Buna karşılık şirket dosyasındaki çalışan, müşteri veya gerçek kişi temsilci bilgileri kişisel veri içerebilir. İki koruma dayanağı aynı dosyada birlikte bulunabilse de birbirinin yerine geçirilmemelidir.

Şirket yalnız kendi mali tablosunun açıklanmasını önlemek istiyorsa şirket verileri için KVKK başvurusunun sınırı dikkate alınmalıdır. Talep, ticari sırrı koruyan hüküm ve varsa özel sektör düzenlemesiyle ilişkilendirilir. Gerçek kişilere ait ayrı bilgiler için kullanılabilecek haklar ise ilgili kişinin sıfatı ve temsil yetkisi çerçevesinde değerlendirilir. Böylece yanlış kanuna dayanan genel bir başvurudan kaçınılır.

Varsayımsal maliyet dosyası

Bir şirketin kamu kurumuna belirli işlem için ayrıntılı maliyet tablosu sunduğunu ve teslim yazısında bu tablonun gizli kalmasını belirttiğini düşünelim. Sonradan üçüncü kişi işlem dosyasını ister. Şirket, tablonun hangi ticari veya mali bilgiyi içerdiğini ve teslim koşulunu gösterebilir. İdare yalnız “dosya kamudadır” diyerek bütün içeriği serbestçe açıklanabilir saymamalı; koruma şartlarını incelemelidir.

Açıklama yapılmışsa hangi belgenin, hangi tarihte ve kime verildiği mümkün olduğunca belirlenir. Kuruma somut koruma talebi iletilmesi, devam eden açıklamanın ve alınabilecek önlemlerin değerlendirilmesini sağlar. Bilginin sızdığı iddiasıyla rakibi kesin suçlu ilan etmek yerine erişim ve aktarım kayıtları araştırılır. Yargısal koruma veya zarar talebi düşünülüyorsa görevli merci, işlem türü ve süreler ayrıca incelenir; bilgi edinme kanunu otomatik tazminat sağlamaz.

Hukuki kaynaklar

• 4982 sayılı Kanun — BEDK mevzuat derlemesi — m. 2, 9, 23–24.
• KVKK — İlgili Kişi Kimdir? — gerçek kişi verileri ve tüzel kişi bilgilerinin ayrımı.