Ceza Davasında Tanık Çağrısına Gitmezsem Ne Olur?

Ceza mahkemesinden tanık çağrısı aldığınızda taraflardan birini tanıyor olmanız veya olayı önemsiz görmeniz çağrıyı yok saymanıza neden olmamalı. Tanığın görevi, doğrudan bildiği olayları doğru biçimde anlatmaktır; sanığın suçlu veya suçsuz olduğuna karar vermek değildir. Çağrı kâğıdında yazan mahkemeyi, dosya numarasını, duruşma gününü ve saatini önce doğrulayın.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Mazeretsiz gitmemenin sonucu nedir: Ceza Muhakemesi Kanunu m. 43 uyarınca tanıklar kural olarak çağrı kâğıdıyla çağrılır ve gelmemenin sonuçları bildirilir.
• Tanıklıktan çekinme hakkı varsa yine de çağrıya cevap verilir mi: Evet. Sanığın eşi, nişanlısı veya kanunda belirtilen yakınları gibi kişiler bazı koşullarda tanıklıktan çekinebilir.
• Tanıklık günü nasıl hazırlanılır: Kimliğinizi ve çağrı kâğıdınızı götürün; bizzat gördüklerinizi, sonradan başkalarından duyduklarınızdan ayırın.
• Hukuki dayanak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.

Mazeretsiz gitmemenin sonucu nedir?

Ceza Muhakemesi Kanunu m. 43 uyarınca tanıklar kural olarak çağrı kâğıdıyla çağrılır ve gelmemenin sonuçları bildirilir. Usulüne uygun çağrıldığı hâlde mazeretini bildirmeden gelmeyen tanık hakkında zorla getirme kararı verilebilir. Gelmemesinin neden olduğu giderlerin yükletilmesi de gündeme gelir. İlk aramanın yalnızca telefonla yapılmış olması ile size resmî çağrı tebliğ edilmiş olması aynı durum değildir; fakat telefonla öğrenilen duruşma için de mahkemeyle irtibata geçmek yerinde olur.

Hastalık, zorunlu seyahat veya başka ciddi engel varsa “gitmezsem sonra açıklarım” diye beklemeyin. Duruşmadan önce mahkemeye dosya numarasıyla yazılı mazeret verin ve sağlık raporu ya da ilgili belgeyi ekleyin. Mahkemenin mazereti kabul edip etmeyeceğini ve yeni bir gün belirleyip belirlemeyeceğini takip edin. Farklı ilde bulunmanız dinlenme yönteminin mahkemece değerlendirilmesini gerektirebilir; kendi başınıza duruşmayı uzaktan izlemek tanıklık yerine geçmez.

Tanıklıktan çekinme hakkı varsa yine de çağrıya cevap verilir mi?

Evet. Sanığın eşi, nişanlısı veya kanunda belirtilen yakınları gibi kişiler bazı koşullarda tanıklıktan çekinebilir. Bazı meslek sırları ve kişinin kendisini veya belirli yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorular bakımından da özel kurallar vardır. Bu hakkın bulunması çağrıyı yok sayma hakkı değildir; ilişkiyi veya çekinme nedenini mahkemeye bildirip usulün işletilmesini isteyin. Her akrabalık ilişkisi ve her soru aynı kapsama girmez.

Tanıklık günü nasıl hazırlanılır?

Kimliğinizi ve çağrı kâğıdınızı götürün; bizzat gördüklerinizi, sonradan başkalarından duyduklarınızdan ayırın. Hatırlamadığınız ayrıntıları tahmin ederek kesin bilgi gibi sunmayın. Daha önce verdiğiniz ifadeyle fark varsa sebebini dürüstçe açıklayın. Tanık gerçeği söylemekle yükümlüdür; yalan tanıklık ayrıca suç oluşturabilir. Güvenliğiniz konusunda somut tehdit varsa bunu mahkemeye gecikmeden bildirin. İfade sonrasında tutanağın beyanınıza uygun olup olmadığını kontrol edin.

Tanık olarak çağrılan kişi aynı zamanda olayın mağduru veya şikâyetçisi olabilir; sıfatın nasıl kaydedildiğini çağrı kâğıdından ve mahkemeden öğrenin. Tanıklık nedeniyle yolculuk veya çalışma kaybı doğuyorsa kanundaki tanık gideri ve tazminatına ilişkin talebinizi dinlenme sırasında iletin. Daha önce kollukta ifade vermiş olmak, mahkemenin yeniden dinleme çağrısını ortadan kaldırmaz. Önceki anlatımınızı ezberlemek yerine hatırladığınız olguları zaman ve yer sırasına koyun. Soruyu anlamazsanız tekrar edilmesini isteyin; tahmininizi gözleminiz gibi aktarmayın. Tanıklıktan çekinme nedeni ya da güvenlik endişesi gibi özel bir durumunuz varsa bunu mümkün olduğunca erken bildirmeniz, mahkemenin uygun usulü belirlemesine imkân verir. Adres değişikliğini ve tebligatları da takip edin.

Tanıklık için çağrıldığınız dosyanın tüm içeriğini bilmek zorunda değilsiniz. Bildiğiniz olguların sınırını çizmeniz, anlatımın doğruluğu açısından yeterli ve önemlidir.

Hukuki dayanak

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 43-44 tanığın çağrılmasını ve gelmeme sonuçlarını; m. 45-48 çekinme nedenlerini; m. 53 tanığa görevinin ve doğruyu söyleme yükümlülüğünün anlatılmasını düzenler. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu m. 272 yalan tanıklık suçuna ilişkindir.

İlgili okuma: tanığın duruşmada dinlenmesi.

İlgili konular için Ceza Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Ceza Kanunu (5237)