Boşanma Davası Nasıl Açılır? 2026 Dilekçe, Yetkili Mahkeme, Harç ve Belgeler

Boşanma davası, eşlerden birinin yerleşim yerinde veya eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yerde bulunan aile mahkemesine, aile mahkemesi bulunmayan yerlerde ise aile mahkemesi sıfatıyla asliye hukuk mahkemesine dava dilekçesi verilerek açılır. Dilekçede tarafların kimlik ve adres bilgileri, boşanma sebebi, olayların açıklaması, deliller ve nafaka, velayet, tazminat gibi talepler yer almalıdır. Dava açılırken başvurma harcı, peşin harç ve gider avansı yatırılır. Anlaşmalı boşanmada dilekçeyle birlikte eşlerin imzaladığı protokol de mahkemeye sunulur. Dava, adliyedeki tevzi bürosu aracılığıyla veya elektronik imzayla UYAP Vatandaş Portalı üzerinden açılabilir.

Boşanma kararı vermek, hayatın en zor kararlarından biridir. Bu kararın ardından sürecin hukuken doğru başlatılması, ileride yaşanabilecek hak kayıplarını önlemek bakımından büyük önem taşır. Dava dilekçesinde yapılacak eksiklikler, sonradan tamamlanması güç sonuçlar doğurabilir; çünkü Hukuk Muhakemeleri Kanunu, iddia ve savunmanın genişletilmesini belirli bir aşamadan sonra sınırlandırır. Bu rehberde boşanma davası açılırken izlenmesi gereken adımları ayrıntılı olarak açıklıyoruz.

Anlaşmalı mı, çekişmeli mi?

Bir boşanma davası açmadan önce, davanın anlaşmalı mı yoksa çekişmeli mi olacağına karar verilmelidir. Anlaşmalı boşanma için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması ve eşlerin boşanma ile boşanmanın mali sonuçları ve çocukların durumu konusunda anlaşmış olması gerekir. Bu durumda eşler bir protokol hazırlar ve hâkim karşısında boşanma iradelerini bizzat açıklar. Anlaşmalı boşanma, genellikle tek duruşmada sonuçlanır ve masrafları daha düşüktür.

Eşler boşanma veya sonuçları konusunda anlaşamıyorsa, çekişmeli boşanma davası açılır. Bu davada davacı eş, Türk Medeni Kanunu'nda sayılan boşanma sebeplerinden birine dayanmalı ve bu sebebi delillerle ispat etmelidir. Boşanma sebepleri; zina, hayata kast ve pek kötü muamele, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır. Uygulamada en sık başvurulan sebep, evlilik birliğinin temelinden sarsılmasıdır.

Yetkili ve görevli mahkeme

Boşanma davalarında görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi kurulmamış yerlerde, davalar asliye hukuk mahkemesinde aile mahkemesi sıfatıyla görülür. Türk Medeni Kanunu'nun 168. maddesine göre yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya eşlerin davadan önce son altı aydan beri birlikte oturdukları yer mahkemesidir. Davacı, bu mahkemelerden birini seçerek davasını açabilir.

Yurt dışında yaşayan Türk vatandaşları, Türkiye'de yerleşim yerleri bulunmuyorsa, Milletlerarası Özel Hukuk ve Usul Hukuku Hakkında Kanun'a göre Türkiye'deki son yerleşim yeri mahkemesinde veya Ankara, İstanbul ya da İzmir mahkemelerinde boşanma davası açabilir. Yabancı ülkede alınan boşanma kararının Türkiye'de geçerli olması için ise tanıma veya tenfiz davası açılması gerekir. Yetkili mahkemenin doğru belirlenmesi, davanın yetkisizlik nedeniyle gecikmesini önler.

Dava dilekçesi nasıl hazırlanır?

Dava dilekçesinde öncelikle mahkemenin adı, davacı ve davalının kimlik bilgileri ile adresleri, varsa vekillerinin bilgileri yer almalıdır. Ardından davanın konusu, yani boşanma talebi ve boşanmaya bağlı talepler açıkça yazılmalıdır. Açıklamalar bölümünde evlilik tarihi, varsa çocukların bilgileri ve boşanmaya sebep olan olaylar tarih sırasıyla ve somut şekilde anlatılmalıdır. Genel ve soyut ifadeler yerine, hangi olayın ne zaman ve nasıl yaşandığının yazılması, ispat açısından önemlidir.

Dilekçenin deliller bölümünde tanıklar, mesajlar, fotoğraflar, hastane raporları, kolluk tutanakları ve diğer belgeler gösterilmelidir. Hukuki sebepler bölümünde dayanılan kanun maddeleri belirtilir. Sonuç ve istem bölümünde ise boşanma, velayet, iştirak nafakası, tedbir ve yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyalarının iadesi gibi talepler tek tek ve açıkça yazılmalıdır. Talep edilmeyen konularda mahkeme kural olarak karar veremez; ancak çocukların velayeti ve kişisel ilişki gibi konularda hâkim resen karar verir.

Boşanma davası açarken gerekli belgeler

Boşanma davası açılırken dilekçeyle birlikte davacının kimlik belgesi, varsa vekâletname ve harç makbuzları sunulur. Nüfus kayıt örneği ve evlilik bilgileri mahkemece UYAP üzerinden temin edilebildiği için ayrıca sunulması zorunlu değildir. Anlaşmalı boşanmada ise eşlerin imzaladığı protokolün mahkemeye verilmesi gerekir. Çekişmeli boşanmada iddiaları destekleyen deliller dilekçeyle birlikte sunulmalı veya hangi kurumdan getirtileceği açıkça belirtilmelidir.

Delillerin dava dilekçesiyle birlikte sunulması, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'ndaki süre kuralları nedeniyle önemlidir. Dilekçeler aşaması tamamlandıktan sonra yeni delil sunulması kural olarak mümkün değildir. Bu nedenle tanık listesi, mesaj ve yazışma çıktıları, fotoğraflar, sağlık raporları, banka kayıtları ve diğer belgeler eksiksiz hazırlanmalıdır. Delillerin dijital kopyalarının da saklanması tavsiye edilir.

Harç ve gider avansı

Dava açılırken başvurma harcı ve peşin karar harcı ile tebligat, tanık ve bilirkişi gibi masraflar için gider avansı yatırılır. Harç ve gider avansı tutarları her yıl yeniden belirlenir. Maddi tazminat ve nafaka gibi parasal taleplerde, bazı kalemler için nispi harç da söz konusu olabilir. Harç ve gider avansının yatırılmaması hâlinde, mahkeme eksikliğin tamamlanması için süre verir; bu süre içinde tamamlanmazsa dava açılmamış sayılabilir.

Maddi durumu harç ve masrafları karşılamaya yetmeyen kişiler, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca adli yardım talebinde bulunabilir. Adli yardım kabul edilirse, kişi harç ve yargılama giderlerinden geçici olarak muaf tutulur. Ayrıca barolardaki adli yardım bürolarından ücretsiz avukat desteği de talep edilebilir. Bu talepler için gelir durumunu gösteren belgeler sunulmalıdır.

Dava açıldıktan sonraki süreç

Dava açıldıktan sonra mahkeme, dava dilekçesini davalıya tebliğ eder. Çekişmeli bir boşanma davası açıldığında davalıya iki haftalık cevap süresi verilir. Cevap dilekçesinin ardından cevaba cevap ve ikinci cevap dilekçeleri sunulur. Bu aşama tamamlandıktan sonra ön inceleme duruşması yapılır, uyuşmazlık konuları belirlenir ve tahkikat aşamasına geçilir. Tahkikat aşamasında tanıklar dinlenir ve diğer deliller toplanır.

Anlaşmalı boşanmada ise mahkeme, kısa süre içinde duruşma günü belirler. Duruşmada her iki eşin bizzat hazır bulunması gerekir; çünkü hâkim, eşlerin boşanma iradesini serbestçe açıkladığına kanaat getirmek zorundadır. Protokol uygun bulunursa boşanma kararı verilir. Karar tebliğ edildikten sonra kanun yolu süresinin geçmesi veya kanun yolundan feragat edilmesiyle kesinleşir.

Boşanma davası açarken tedbir talepleri

Dava dilekçesinde, dava süresince geçerli olacak tedbir talepleri de yer almalıdır. Tedbir nafakası, çocukların geçici velayeti, kişisel ilişki düzeni, ortak konutun kullanımı ve mal kaçırmaya karşı ihtiyati tedbir gibi talepler, davanın başında ileri sürülmelidir. Hâkim bazı geçici önlemleri resen alsa da, açık talepte bulunulması bu önlemlerin hızlı şekilde uygulanmasını sağlar.

Taşınmaz veya araç gibi mallar bakımından mal kaçırma riski varsa, tapu ve trafik kayıtlarına satış yasağı şerhi konulması talep edilebilir. Aile konutu şerhi talebi de dava dilekçesinde yer alabilir. Şiddet veya şiddet tehlikesi bulunduğunda ise boşanma davasından bağımsız olarak 6284 sayılı Kanun kapsamında koruma kararı istenebilir.

Anlaşmalı boşanma protokolü nasıl hazırlanır?

Anlaşmalı boşanmada protokol, davanın en önemli belgesidir. Protokolde eşlerin boşanma konusundaki ortak iradesi, çocukların velayeti, velayeti almayan ebeveynle kişisel ilişki düzeni, iştirak nafakasının miktarı ve artış oranı, varsa yoksulluk nafakası, maddi ve manevi tazminat, ziynet eşyaları ve ortak malların paylaşımı ayrıntılı olarak yazılmalıdır. Protokolün her iki eş tarafından imzalanması gerekir.

Protokolde belirsiz bırakılan konular, boşanmadan sonra yeni uyuşmazlıklara yol açabilir. Örneğin mal paylaşımına ilişkin bir hüküm bulunmaması, ileride ayrı bir mal rejimi davası açılmasına neden olur. Eşlerin karşılıklı olarak hiçbir talepte bulunmayacaklarını açıkça yazmaları da bu riski azaltır. Hâkim, özellikle çocukların yararına aykırı hükümleri değiştirebilir veya protokolün yeniden düzenlenmesini isteyebilir.

Boşanma sebebine göre dava açma süreleri

Bazı boşanma sebepleri, belirli süreler içinde ileri sürülmelidir. Zina nedeniyle açılacak boşanma davası, davacının boşanma sebebini öğrenmesinden itibaren altı ay ve her hâlde zinanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer. Hayata kast ve pek kötü muamele nedeniyle açılacak dava için de aynı süreler geçerlidir. Bu sürelerin kaçırılması, ilgili özel sebebe dayanılarak dava açılmasını engeller; ancak aynı olaylar evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebiyle açılan davada değerlendirilebilir.

Terk nedeniyle boşanma davası açılabilmesi için ise terkin üzerinden en az altı ay geçmiş olması, terk eden eşe hâkim veya noter aracılığıyla ihtar yapılması ve ihtardan itibaren iki ay içinde ortak konuta dönülmemesi gerekir. İhtar, terkin dördüncü ayı dolmadan istenemez. Akıl hastalığı nedeniyle boşanmada ise hastalığın iyileşmesi olanaksız olduğunun resmî sağlık kurulu raporuyla tespit edilmesi aranır. Evlilik birliğinin temelinden sarsılması sebebi ise herhangi bir süreye bağlı değildir.

Boşanma davası için avukat desteği

Bir boşanma davası, hem usul hem de esas bakımından teknik bilgi gerektiren bir süreçtir. Dilekçede taleplerin eksik bırakılması, delillerin zamanında sunulmaması veya yanlış mahkemede dava açılması, hak kayıplarına ve sürecin uzamasına neden olabilir. Aile hukukunda deneyimli bir avukat, boşanma sebebinin doğru belirlenmesini, tüm talep ve tedbirlerin dilekçeye eksiksiz yazılmasını ve davanın etkin şekilde takip edilmesini sağlar.

Dava açmadan önce yapılması gerekenler

Boşanma kararı verildikten sonra dava açmadan önce bazı hazırlıkların yapılması, sürecin daha sağlıklı yürümesini sağlar. Ortak banka hesaplarının ve kredi kartlarının durumu kontrol edilmeli, eşlerin adına kayıtlı taşınmaz ve araçların listesi çıkarılmalıdır. Çocukların okul ve sağlık kayıtları ile ziynet eşyalarına ilişkin fotoğraflar hazırlanmalıdır. Tanık olabilecek kişilerin iletişim bilgileri not edilmelidir. Bu hazırlıklar, dava dilekçesinin güçlü ve eksiksiz olmasını sağlar.

Sık sorulan sorular

Boşanma davası nereye açılır?

Eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı ay birlikte oturulan yer aile mahkemesine açılır.

Boşanma davası açmak için avukat şart mı?

Zorunlu değildir; ancak hak kaybı yaşanmaması için avukatla takip edilmesi önerilir.

Boşanma davası e-Devlet’ten açılır mı?

Elektronik imza ile UYAP Vatandaş Portalı üzerinden açılabilir.

Boşanma dilekçesine neler yazılır?

Taraf bilgileri, boşanma sebebi, olaylar, deliller ve nafaka, velayet, tazminat gibi talepler yazılır.

Yurt dışında yaşayan nasıl boşanır?

Türkiye’deki son yerleşim yeri veya Ankara, İstanbul, İzmir mahkemelerinde dava açabilir.

Harç ödeyecek gücüm yoksa ne yapabilirim?

Adli yardım talep ederek harç ve giderlerden geçici muafiyet isteyebilir, barodan ücretsiz avukat talep edebilirsiniz.

Anlaşmalı boşanmada iki eş de duruşmaya gelmeli mi?

Evet. Hâkim eşleri bizzat dinlemek zorunda olduğundan her iki eşin hazır bulunması gerekir.

Terk nedeniyle boşanma için ne kadar beklemek gerekir?

Terkten en az dört ay sonra ihtar istenebilir; ihtardan itibaren iki ay içinde dönülmezse dava açılabilir.

Zina nedeniyle dava açma süresi ne kadar?

Öğrenmeden itibaren altı ay, her hâlde olaydan itibaren beş yıldır.

Anlaşmalı boşanma için evlilik ne kadar sürmüş olmalı?

En az bir yıl sürmüş olmalıdır.

Protokolde mal paylaşımı yazılmazsa ne olur?

Boşanmadan sonra ayrıca mal rejiminin tasfiyesi davası açılabilir.

Dava dilekçesinden sonra yeni delil sunulabilir mi?

Dilekçeler aşamasından sonra kural olarak yeni delil sunulamaz; bu nedenle deliller baştan gösterilmelidir.

Boşanma davasında tanık zorunlu mu?

Zorunlu değildir; ancak çekişmeli davalarda iddiaların ispatında en önemli delillerden biridir.

İlgili konular ve resmî kaynak

İlgili yayınlar: Boşanma davası ne kadar sürer · Boşanma davası masrafları · Boşanmada kadının hakları · Boşanmada erkeğin hakları

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721) · Hukuk Muhakemeleri Kanunu (6100)

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.

Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.