Yurt Dışındaki İşveren İçin Türkiye’den Çalışan Yabancının İzni Gerekir mi?

Yabancı bir kişi Türkiye’de oturup bilgisayarıyla yurt dışındaki işverene hizmet veriyorsa “maaş yabancı bankadan geliyor, bu yüzden Türkiye’de çalışma izni gerekmez” diye kesin bir sonuca varılamaz. 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu, Türkiye’de çalışma olgusunu ve izin veya muafiyet rejimini esas alır. Uzaktan çalışmanın sınır aşan yapısı nedeniyle ilişkinin gerçek içeriği, kişinin statüsü, hizmetin verildiği yer ve olası istisnalar beraber incelenmelidir.

Önce iş ilişkisinin nerede kurulduğunu ve fiilen nerede yürüdüğünü yazın

İş sözleşmesi, işverenin kurulu olduğu ülke, bordro, yabancının Türkiye’de bulunduğu günler, yaptığı işin Türkiye’deki müşteri veya şubeye etkisi ve işe kimin talimat verdiği ayrı kaydedilir. Türkiye’de bir şirketin ofisinde çalışan kişi ile Türkiye’den yalnızca yabancı müşterilerine çevrim içi hizmet veren kişi aynı olgusal görünümde değildir. Fakat bilgisayardan çalışma, kanunda herkes için genel bir muafiyet kategorisi yaratmaz.

Turistik vize veya kısa dönem ikamet kartı yalnızca kalışın hukuki zeminini gösterir; doğrudan çalışma izni yerine geçmez. Çalışma izni ise geçerli olduğu işveren, iş ve süre bakımından incelenir. Mevcut bir izin varsa başka yabancı işveren için görev almadan önce kapsamı kontrol edilir. 6458 sayılı yabancılar mevzuatındaki ikamet ile 6735 sayılı işgücü mevzuatındaki çalışma hakkı birbirine karıştırılmamalıdır.

Resmî kaynaklar hangi kapıyı gösterir?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın çalışma izni başvuru rehberi yurt içi ve yurt dışı ilk başvuruyu, işveren ve yabancı bakımından farklı yollarla açıklar. Yurt içi başvuruda geçerli ikamet şartı ve elektronik işveren başvurusu gündeme gelir. Bu genel prosedür, yurt dışında kurulu ve Türkiye’de tüzel kişiliği bulunmayan işveren için sistemin nasıl kullanılacağına doğrudan cevap vermeyebilir. Böyle bir yapıda Bakanlıktan somut ilişkiyi tarif eden yazılı görüş almak, yanlış işveren veya yanlış izin türüyle işlem yapma riskini azaltır.

Göç İdaresi’nin sınır dışı etme açıklamasında çalışma izni olmadan çalıştığı tespit edilen kişinin sınır dışı etme nedenleri arasında sayılması, olası sonucun ciddiyetini gösterir. Bu her uzaktan çalışan yabancının otomatik olarak ihlal ettiği anlamına gelmez; önce hukuki niteleme yapılmalıdır. Vergi mükellefiyeti, sosyal güvenlik, iş hukuku ve göç işlemleri de farklı yükümlülük alanlarıdır.

Muafiyet varsa nasıl kanıtlanır?

Çalışma izni muafiyeti belirli faaliyet ve süre koşullarına bağlanabilir. Bir etkinliğe katılma, kısa teknik hizmet veya başka özel kategoriye ilişkin muafiyetin sürekli çevrim içi istihdama uygulanacağını varsaymayın. İlgili muafiyet kaydı, başvuru ve onay belgesi gerekiyorsa resmî sistemde bulunmalıdır. “Dijital göçebe” pazarlama ifadesi, tek başına Türk çalışma ve ikamet mevzuatında kişiye otomatik izin sağlamaz.

İşverenin Türkiye’de şubesi, iştiraki veya ödeme temsilcisi varsa kimin fiilî işveren olduğu ayrıca sorulur. Bordronun yabancı ülkede kesilmesi, Türkiye’de bir şubeye bağlı günlük iş görme olgusunu silemez. Tersine sırf Türk bankasından ödeme alınması da tek başına Türkiye’de iş ilişkisi kurulduğunu kanıtlamaz. Sözleşme ve fiilî çalışma beraber değerlendirilmelidir.

Bakanlığa yazılı görüş için hangi bilgileri verin?

• Uyruğu, mevcut vize veya ikamet statüsü, Türkiye’deki fiilî kalış takvimi.
• İşverenin ülkesi, tüzel kişiliği, Türkiye’de şube veya müşteri yapısı.
• Görev tanımı, hizmet alanlar, çalışma yeri, sözleşme ve ödeme modeli.
• Talep edilen izin veya muafiyet türü ve işe başlanması planlanan tarih.

Kişisel ve ticari sırları gereksizce yayımlamadan durumu somut anlatın. Bakanlığın cevabı mevcut verilerle sınırlıdır; fiilî düzen değişirse tekrar değerlendirme gerekir. İş başlamış ve idari işlem yürütülüyorsa geriye dönük belge üretmek yerine mevcut durumu ve verilen kararları doğru şekilde incelemek gerekir.

Serbest çalışan kişi için soru farklılaşır

Yurt dışındaki tek bir işverenin bordrolu çalışanı olmakla, çok sayıda müşteriye kendi adına fatura düzenlemek aynı model değildir. Türkiye'de kendi hesabına çalışma veya şirket kurma, ayrıca izin ve vergi yükümlülüğü doğurabilir. Kişi yabancı şirkette ortaksa şirket ortağı sıfatı da çalışma hakkını kendiliğinden sağlamaz. Hizmet sözleşmesindeki “bağımsız danışman” başlığına değil fiilî talimat, süreklilik ve ekonomik ilişkiye bakılır.

Türkiye'de kısa süreli toplantıya katılmak için gelen çalışan ile aylarca burada ikamet edip tam zamanlı çalışanı aynı istisnaya sokmayın. Yurt dışı işverenin Türkiye'de iş yeri oluşturması vergi ve sosyal güvenlik boyutunu ayrıca etkileyebilir; bu makaledeki çalışma izni analizi tüm mali yükümlülükleri çözmez. İşveren ve çalışan ayrı ülkelerde profesyonel görüş alıp sözleşmenin fiilî düzenle uyumunu sağlamalıdır.

Mevcut izin reddi veya yaptırım varsa

İdarenin ret veya yaptırım kararını, tebliği, dayandığı çalışma tespiti ve izin başvuru kayıtlarıyla beraber isteyin. “Uzaktan çalışıyordum” savunması tek başına yeterli değildir; müşterilerin nerede bulunduğunu, kimin iş verdiğini, çalışma yeri ve sürelerini belgeleyin. İdari para cezası, sınır dışı etme ve ikamet iptali ayrı işlemler olabilir ve her birinin kanun yolu farklıdır. Birine yapılan itiraz diğer süreleri otomatik durdurmayabilir. Durumun bugün devam edip etmediği de çözüm planını etkiler.

İşveren açısından belgeli karar

Yurt dışındaki şirket, Türkiye'den çalışmayı yazılı olarak onaylamış mı ve bunun süre ve iş yeri sınırını belirlemiş mi, kontrol edilmelidir. İşverenin iç insan kaynakları onayı, Türkiye'deki kamu hukuku izinlerinin yerine geçmez. İşçinin bulunduğu ülke değiştiğinde bordro ve sosyal güvenlik kaydı da incelenir. İş sözleşmesinde “her yerden çalışma” yazması yabancı çalışanın Türkiye'de sınırsız süre kalabileceği anlamına gelmez. Kısa seyahatten sürekli yerleşime geçiş tarihini belgeli takip edin.

Uzaktan çalışanın ikamet ve aile durumu

Türkiye’deki kalış hakkı bitmek üzereyse çalışma izni belirsizliğini gerekçe göstererek ikamet uzatma süresini kaçırmayın. Eşin aile ikameti, öğrencilik veya uluslararası koruma statüsü kişiye farklı bir yasal kalış zemini sağlayabilir; çalışma hakkı her kategoride ayrıca kontrol edilir. İşverenin yabancı olması ve kişinin Türkiye’de bir müşterisi bulunmaması olgusal değerlendirmede önemlidir, fakat sonucu baştan garanti etmez. Sözleşme ve ikamet belgeleriyle somut çalışma modelini iletin.

İlgili okumalar

Dosyanın bağlantılı yönlerini yabancıların çalışma izni başvurusu ve çalışma izni muafiyeti koşulları yazılarında inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• çalışma izni başvuru rehberi
• sınır dışı etme açıklamasında