İcra Ödeme Emrinde Borcun Bir Kısmı Doğruysa Nasıl İtiraz Edilir?

İcrada kısmi itiraz: Ödeme emrindeki toplam tutarın bir bölümü doğru, kalanı hatalı olabilir. Bu durumda “borcun tamamını inkâr ediyorum” ile “faizin bir kısmına itiraz ediyorum” farklı beyanlardır. İİK 62 ve 66, kısmi itirazda tartışılan miktarın açık gösterilmesini ve kabul edilen kısımda takibin sürmesini düzenler.

Miktar nasıl yazılır?

Takipte asıl alacak, işlemiş faiz, faiz başlangıcı, masraf ve vekâlet ücreti ayrı kalemlerdir. Borçlu hangi kalemi kabul ettiğini, hangi kalemin ne kadarına ve neden itiraz ettiğini tablolayabilir. Borcun bir kısmına itirazda itiraz edilen miktar açık gösterilmezse kanuni sonuç doğurmayabilir.

Örneğin 80.000 TL takip talebinde 50.000 TL’lik ödeme dekontu varsa bunun hangi tarihte ve hangi borca yapıldığı, karşı tarafın mahsup ettiği kalemler ve geriye kalan tutar gösterilir. “Bir kısmını ödedim” genel sözü dekontla desteklenmelidir.

Süre ve dosya etkisi

Genel haciz yolu ödeme emrine itiraz kural olarak tebliğden itibaren yedi gündür. Süresinde kısmi itiraz, tartışılan kısımda takibi durdurur; kabul edilen kısımda alacaklı takip işlemlerine devam edebilir. Bu nedenle tüm dosyanın donduğunu sanarak kesinleşen miktarı görmezden gelmek haciz riski yaratır.

İtiraz dilekçesi icra dairesine ulaştığında kayıt belgesi alınır. Sözleşme, ödeme planı, banka dekontu, tahsilat makbuzu ve alacaklının hesabı üzerinden bakiyenin kontrolü yapılır.

Faiz ve ödeme sırası

Ödemenin hangi borca ve hangi kaleme mahsup edileceği, açıklama ve kanuni sıra nedeniyle uyuşmazlık doğurabilir. Sözleşmede faiz türü ile talepteki oran aynı mı, temerrüt tarihi doğru mu, bileşik faiz uygulanabilir mi ayrı incelenir. Borçlu kendi hesap tablosunu açıkça sunmalıdır.

Alacaklı itiraz edilen kısmı devam ettirmek isterse itirazın kaldırılması veya iptali yoluna başvurabilir. Borçlu da tartışmayı takipteki kabul beyanıyla çelişmeyecek şekilde yürütmelidir.

Kısmi itirazda hangi miktar durmuş olur?

İİK 62, borcun bir kısmına itiraz eden borçludan bu kısmın tutarını açıkça göstermesini ister. “Faiz ve masrafa itiraz ediyorum” demek bazı dosyalarda kalemin tümünü işaret ederken “borcun bir kısmına itiraz ediyorum” ifadesi rakam vermiyorsa belirsizlik yaratır. Asıl alacak, takip öncesi faiz ve işlemeye devam edecek faiz farklı dönemlerdir. Dilekçede tartışılan tutarın hangi tarihteki takip hesabına ait olduğu gösterilmeli; yalnız toplam borç rakamından hareket edilmemelidir.

Örneğin 120.000 TL asıl alacak için 40.000 TL daha önce ödendiyse “asıl alacağın 40.000 TL'lik bölümüne itiraz ediyorum; 80.000 TL yönünden itirazım yoktur” denilmesi, yapılan ödemenin hangi fatura veya sözleşme taksidine ilişkin olduğuyla desteklenmelidir. Ancak aynı dosyada 10.000 TL faiz de tartışmalıysa bunun ayrıca gösterilmesi gerekir. Ödeme takibe başladıktan sonra yapılmışsa itirazın kapsamı yerine güncel bakiye ve dosyaya yansıması farklı bir mesele hâline gelebilir.

Kısmen kabul bir uzlaşma metni değildir

Kabul edilen miktarda takip işlemleri sürebilir. Borçlu “geri kalanını sonra öderim” düşüncesiyle dosya hesabındaki kabul edilen tutarı ihmal ederse haciz ve yeni faizle karşılaşabilir. Buna karşılık itiraz edilmeyen tutarın ödenmesi, tartışmalı faiz veya kalan anaparanın da kabul edildiği anlamına gelmemelidir; ödeme açıklaması, dosya numarası ve hangi kaleme yönelik olduğu açık yazılır. İcra dairesinin resmi hesabıyla banka dekontu karşılaştırılmalıdır.

Alacaklı yönünden de kısmi itiraz bütün takibin durması demek değildir. Tartışmasız kısım için kesinleşme ve haciz işlemleri takip edilebilirken itiraz edilen kısım için itirazı bertaraf eden yola gidilir. Mahkemeye başvuruda itiraz edilmeyen tutarı yeniden dava konusu ederek aynı alacağı iki ayrı yoldan tahsil etme riski yaratılmamalıdır. Talep sonucu ve takip dosyasındaki kısmi kesinleşme kaydı tutarlı olmalıdır.

Faiz kalemindeki itiraz nasıl hesaplanır?

Asıl borç tartışmasız olsa da faiz oranı, başlangıcı veya temerrüt şartı tartışmalı olabilir. Sözleşmedeki vade tarihi, ihtarname, tebliğ kaydı ve ödeme takvimi birlikte okunur. İşlemiş faiz ile takip sonrasında işleyecek faiz ayrı gösterilir. Örneğin alacaklı sözleşmeden kaynaklanmayan bir faiz türünü istemişse borçlu yalnız “fazla faiz” sözüyle yetinmeyip hangi oran veya döneme itiraz ettiğini açıklamalıdır. Bileşik faiz veya yabancı para alacağındaki kur hesabı da kendi hukuki dayanağı üzerinden incelenir.

Dekont, mahsup ve itirazın kaydı

Banka havalesindeki açıklama, nakit tahsil makbuzu, alacaklının e-postayla gönderdiği bakiye teyidi ve cari hesap dökümü aynı zaman çizelgesinde toplanır. Bir ödeme farklı bir borca mahsup edilmişse tarafların talimatı ve kanuni mahsup hükümleri kontrol edilir. Dilekçe icra dairesine süresinde sunulduğunda kayıt/onay belgesi saklanır; yalnız taslak olarak hazırlanmış veya alacaklıya mesajla gönderilmiş itiraz takibi durdurmaz. Sonraki mahkeme aşamasında hangi miktarın durduğu bu dilekçenin lafzına göre belirlenecektir.

Takip talebindeki çoklu kalem örneği

Takipte 75.000 TL ana para, 8.000 TL işlemiş faiz ve çeşitli giderler varsa borçlu 20.000 TL ana parayı önceden ödediğini, faizin ise tamamının yanlış tarihten hesaplandığını söyleyebilir. Bu durumda ana para yönünden itiraz ettiği 20.000 TL ile faiz yönünden itiraz ettiği 8.000 TL açıkça ayrı yazılır. Kesinleşecek ana para tutarı ve sonraki faiz hesabı böylece belirlenebilir. Tek cümlelik “yalnız 55.000 TL borçluyum” beyanı faize ilişkin niyeti belirsiz bırakabilir.

Ödeme belgesindeki açıklama belirleyicidir

Bir havalede “Temmuz kira” yazıyorsa alacaklının bunu başka ayın aidatına mahsup etmesi tartışılabilir. Açıklamasız havalede ise aynı kişiye birden fazla borcun bulunması ispatı güçleştirir. Tarafların e-posta veya mesajla yaptığı bakiye teyidi ödeme tarihine bağlanmalıdır. Borçlu yalnız dekontun tutarını değil alacaklının hesaba neden eksik yansıttığını açıklar. Dilekçenin her kalemi, sonraki itirazın iptali davasında savunmayla tutarlı kalır.

Kabul edilen kısımda haciz olasılığı

Kısmi itiraz tartışılan miktarda takibi durdururken kabul edilen miktar için alacaklı yasal şartlarda haciz isteyebilir. Borçlu itirazın tamamı durdurduğunu sanıp bildirimleri görmezden gelmemelidir. İcra dairesinden itiraz sonrası güncel safahat ve kapak hesabı alınabilir; alacaklı da kısmi kesinleşme talebinin kapsamını doğru göstermelidir. Sonradan ödeme yapılırsa dosyaya yansıması kaydedilir, aksi hâlde aynı tutar üzerinde işlem sürüyor görünebilir.

Sık sorulan sorular

Sadece “kısmen itiraz” yazmak yeterli mi?

Kısmi itirazın miktarı açıkça gösterilmelidir; belirsiz beyan kanuni sonuca yol açmayabilir.

Kabul ettiğim miktarı hemen ödemeli miyim?

Takip o miktarda sürebilir; güncel dosya hesabı ve ödeme yöntemi kontrol edilerek işlem yapılır.

İlgili içerik ve mevzuat

• İcra Dosyasındaki Faiz, Masraf ve Vekâlet Ücreti Fazlaysa Nasıl İtiraz Edilir?
• İcra Borcunu Alacaklıya Elden veya Havale ile Ödedim: Dosya Neden Açık?
• İİK m. 62, 66

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut dosyada kararın tarihi, tebliği, deliller ve suç ya da takip türü birlikte incelenmelidir. Bakırcı & Keskin Hukuk Bürosu, Mersin merkezli olup Türkiye genelindeki dosyaları yetkili merciler önünde takip edebilir.

Resmî kaynaklar: İcra ve İflas Kanunu (2004)