Yoğun Bakım Yeri Yok Diye Sevk Edilen Hasta Zarar Görürse Ne Olur?

Kısaca bu yazıda

Hasta sevki, tedavi için gerekli imkânın bulunmaması hâlinde zorunlu olabilir; ancak sevk sürecinde gecikme veya özen eksikliği nedeniyle hasta zarar görürse hastanenin sorumluluğu doğabilir. Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• İlk hastanenin yükümlülüğü nerede başlar: Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği, kamu ve özel hastane acil birimlerinin başvuruları ayırım yapmadan kabulünü, acil tıbbi değerlendirme, müdahale ve gerektiğinde stabilizasyonu düzenler.
• 112 ve yatak koordinasyonu nasıl belgelenir: Acil servis başvuru saati, ilk muayene, yoğun bakım istemi, yatak arama, 112 komuta kontrol merkeziyle görüşme, kabul eden hastane yanıtı, ambulans çıkış ve varış saatleri kronolojik tutulmalıdır.
• Zarar varsa hukuki yol nedir: Aile, ilk ve ikinci hastanenin tam tıbbi dosyalarını, ambulans kayıtlarını ve ölüm veya sakatlık sonucuna ilişkin raporları isteyebilir.
• Sevk zincirini dakikalarla inceleyin: Örneğin saat 11.00’de yoğun bakım kararı alınmış, 11.15’te yatak bulunmadığı yazılmış, 13.00’te 112 ile iletişim kurulmuş ve hasta 17.00’de yeni merkeze varmış olabilir.
• Hukuki dayanak: Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği; Hasta Hakları Yönetmeliği; 2577 sayılı Kanun; 6098 sayılı Kanun.

İlk hastanenin yükümlülüğü nerede başlar?

Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği, kamu ve özel hastane acil birimlerinin başvuruları ayırım yapmadan kabulünü, acil tıbbi değerlendirme, müdahale ve gerektiğinde stabilizasyonu düzenler. Hastanın ihtiyaç duyduğu yoğun bakım yatağı doluysa uygun kuruma nakil gerekebilir. Fakat “yer yok” sözü, ilk değerlendirme ve stabilizasyonu yapmadan hastayı kendi hâline bırakma izni değildir.

Sevk kararının tıbbi gerekliliği, hastanın nakle dayanıklılığı ve nakil sırasında gereken personel ile donanım klinik kayıtlardan incelenir. Hiç sevk edilmemesi de, hazırlıksız ve gecikmiş sevk de olaya göre zarar doğurabilir. Sonucun kötü olması tek başına yanlış sevk yapıldığını göstermez.

112 ve yatak koordinasyonu nasıl belgelenir?

Acil servis başvuru saati, ilk muayene, yoğun bakım istemi, yatak arama, 112 komuta kontrol merkeziyle görüşme, kabul eden hastane yanıtı, ambulans çıkış ve varış saatleri kronolojik tutulmalıdır. Hastane “sözlü görüştük” diyorsa sevk formunu ve koordinasyon kayıtlarını isteyin. Hastanın değerleri, uygulanan ilaçlar ve ventilasyon ihtiyacı da hangi aşamada risk doğduğunu gösterir.

Yeni hastanenin hastayı kabul edip etmediği ve nakil sırasında bakımın kim tarafından üstlenildiği önemlidir. Yakınların kendi araçlarıyla nakle yönlendirildiği iddiası varsa bunu hangi görevlinin, ne zaman söylediği belgelenmelidir. Gereken ambulans düzeyi hasta durumuna göre değerlendirilir.

Zarar varsa hukuki yol nedir?

Aile, ilk ve ikinci hastanenin tam tıbbi dosyalarını, ambulans kayıtlarını ve ölüm veya sakatlık sonucuna ilişkin raporları isteyebilir. Uzman incelemesinde gecikme ya da uygun olmayan nakil ile zarar arasındaki bağ değerlendirilir. Hastalık zaten ağırsa gecikmenin sonuca gerçekten ek etkisi olup olmadığı ayrıca araştırılır. Kamu hastanesinin hizmet kusuruna karşı idari başvuru ve tam yargı, özel hastanenin sorumluluğunda ise özel hukuk yolu gündeme gelebilir.

Tıbbi denetim şikâyeti ile tazminat davası farklı usullerdir. Başvuru sürelerini beklemek için bütün tıbbi sonuçların yıllarca kesinleşmesini varsaymayın. Sevk edilen hastanın tıbbi durumuna dair yakınların hatırladıkları not edilebilir, ancak zaman çizelgesi mümkün olduğunca resmî sistem kayıtlarına dayanmalıdır.

Sevk zincirini dakikalarla inceleyin

Örneğin saat 11.00’de yoğun bakım kararı alınmış, 11.15’te yatak bulunmadığı yazılmış, 13.00’te 112 ile iletişim kurulmuş ve hasta 17.00’de yeni merkeze varmış olabilir. Her ara dönemde hastanın vital bulguları, uygulanan oksijen veya cihaz desteği ve gecikmenin nedeni incelenir. Saatlerin yalnız hasta yakınının hatırladığı biçimi yerine acil servisin HBYS kayıtları ve ambulans formu alınmalıdır. Kabul eden merkez hazır değilse nereye, kimin onayıyla gidildiği önemlidir.

Sevk formunda “stabil” yazması tek başına gerçek durumu kanıtlamaz; klinik bulgularla karşılaştırılır. Yoğun bakım yatağının olmaması gerçek olsa bile başka hastaneye nakil için koordinasyon yükümlülüğü devam eder. Bununla birlikte ağır hastalık nedeniyle kaçınılmaz ölüm veya sakatlık olasılığı varsa hukuki illiyet incelemesinde ayrıca değerlendirilir. Ailenin kusur iddiası teknik raporla desteklenmelidir. Sevk edilen kurumda tedavinin gecikmiş başlaması, ilk hastanenin sevk kararından farklı bir sorumluluk tartışması doğurabilir; iki kurumun kayıtlarını birbirinden ayırın.

Hasta sevkinde özen yükümlülüğü

Hasta sevki sırasında hastanın stabilize edilmesi, uygun ambulansla nakledilmesi ve kabul edecek hastaneyle önceden iletişim kurulması gerekir. Yoğun bakım yeri bulunmaması tek başına kusur sayılmasa da, hasta sevki sürecindeki gecikmeler ve eksik müdahaleler hizmet kusuru oluşturabilir. Kamu hastaneleri bakımından tazminat davası idari yargıda, özel hastaneler bakımından ise adli yargıda açılır. Hasta sevki ile ilgili kayıtlar ve ambulans tutanakları, sorumluluğun belirlenmesinde önemli delillerdir.

Hukuki dayanak

Acil Sağlık Hizmetleri Yönetmeliği; Hasta Hakları Yönetmeliği; 2577 sayılı Kanun; 6098 sayılı Kanun. İlgili hükümler olayın tarihindeki yürürlük durumuyla birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili okuma: acil sağlık hizmetinde hizmet kusuru.

İlgili konular için Sağlık Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)