İşçi Yıllık İznini Bölerek Kullanmak İstemiyorsa Hakları Nelerdir?

İşverenin yıllık izni bordroda üçer günlük parçalara ayırması, işçinin gerçekten böyle kullanmayı kabul ettiği anlamına gelmez. Bölme kuralı ile iznin takvimde hangi günlere konacağı ayrı konulardır.

İzin bölünmesi için kimin onayı gerekir?

İş Kanunu m. 56 yıllık ücretli iznin işveren tarafından bölünemeyeceğini, ancak tarafların anlaşmasıyla bölümler hâlinde kullanılabileceğini düzenler. Böyle bir anlaşma varsa bölümlerden biri on günden aşağı olmamalıdır. İşçinin sırf iş sözleşmesini imzalamış olması, her yıl tüm izinleri dilediği gibi bölme yetkisini işverene verdiği şeklinde otomatik yorumlanmamalıdır. İzin talep ve onay yazışmaları, toplu izin duyurusu ve izin kayıt belgesi somut rızayı ortaya koyar. Kanuni dinlenme hakkını fiilen ortadan kaldıran bir uygulama, kağıt üzerinde izin gösterilerek meşrulaştırılamaz.

İşçi izin tarihini tek başına seçebilir mi?

İzin hakkının varlığı ile kullanılacak tarih arasındaki fark önemlidir. İşçinin talebi dikkate alınır; işyerinin işleyişi ve yıllık izin planı içinde zamanlama işverenin yönetim yetkisiyle belirlenir. İşçi “bölünmesine razı değilim” diyebilir, fakat bunun sonucu kendi seçtiği tarihte işyerine haber vermeden ayrılma yetkisi değildir. Talep ve işveren cevabını yazılı saklamak; onay verilmediyse gerekçeyi sormak uygun olur. İşçinin talebi karşılanmıyorsa özellikle yıl sonuna yığılma veya yıllarca izin kullandırmama sorununu ayrı kayıt altında belgeleyin.

İzin kullandırıldı iddiası nasıl ispatlanır?

İşveren, yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer yazılı kayıtlarla göstermek durumundadır. Elektronik formun gerçekten işçi tarafından oluşturulup onaylandığı, hangi tarihlerde işyerinde çalışıldığı ve ücretli izin bordrosu birlikte incelenir. İşçi izin görünürken e-posta, vardiya çizelgesi veya erişim kayıtlarıyla çalıştırılmışsa bu belgeler kronolojik biçimde korunmalıdır. Haftalık tatil, ulusal bayram ve genel tatil günlerinin izin süresinden nasıl sayılacağı da m. 56 çerçevesinde kontrol edilir. “Sistem böyle gösteriyor” açıklaması tek başına fiilî izin kullanımını ispatlamaz.

İşten ayrılırken kullanılmayan izne ne olur?

İş sözleşmesi sona erdiğinde hak kazanılmış ama kullanılmamış yıllık izin sürelerinin ücreti İş Kanunu m. 59 uyarınca ödenir. Çalışırken izin yerine para verilerek yasal dinlenme hakkının sürekli kaldırılması farklıdır. Kullanılmayan gün hesabında işe giriş tarihi, hizmet süresi, kullanıldığı ispatlanan izinler ve ücret esas alınır. İşverenin böldüğünü iddia ettiği günleri toplamdan düşmeden önce her parça için fiilî kullanım ve anlaşma koşulunu kontrol edin. Uyuşmazlıkta işçinin talebi, yazılı itirazı ve bordrolar alacak hesabını somutlaştırır. Zamanaşımı ve başvuru usulü sona erme tarihine göre ayrıca değerlendirilir.

Örneğin 14 günlük hak edilmiş izin için işverenin üç gün, dört gün ve yedi gün şeklinde ayrı kayıt oluşturduğunu düşünün. Tarafların bölünme konusunda anlaşması olsa bile hiçbir bölüm on günlük alt sınırı karşılamıyorsa bu düzen m. 56 yönünden incelenmelidir. İşçi aslında bu günlerin bir kısmında görevdeyse ayrıca fiilî kullanma sorunu vardır. Buna karşılık bir bölüm on gün olup kalan günler anlaşmayla ayrılmışsa sırf bölünme sayısı nedeniyle aynı itiraz kurulamaz. Tatil günlerinin izin süresine eklenmesi ve işten ayrılışta gün sayısı hesabı da bordrodaki satırdan bağımsız kontrol edilir.

İşverenin kullandırıldığını söylediği günler elektronik kayıtla gösteriliyorsa elektronik yıllık izin formunun geçerliliği konusunu fiilî izin günüyle birlikte kontrol edin.

Hukuki dayanak

• İş Kanunu (4857), m. 53, 56, 59 ve 60.

İlgili konular için İş Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)