Klinik Hastanın Öncesi Sonrası Fotoğrafını İzin Almadan Paylaşırsa Ne Yapılır?

Klinik tedavi öncesinde belgelemek için hastanın fotoğrafını çekebilir. Fakat bu fotoğrafın sosyal medya hesabında “öncesi sonrası” paylaşılması başka bir amaçtır. Görüntü kişinin kimliğini açıklayabiliyor veya sağlık durumunu gösteriyorsa kişilik hakkı, kişisel veri ve sağlık alanında tanıtım kuralları birlikte gündeme gelir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Hangi izin ve kullanım incelenir: Onam formunun içinde fotoğraf çekimi, tedavi kaydı, bilimsel kullanım ve tanıtım ayrı ayrı yazılı olabilir.
• İlk adım: delili koru ve kaldırma iste: Gönderinin URL’si, ekran görüntüsü, yayımlanma tarihi, hesap sahibi ve yorumlar kaydedilir.
• Zarar nasıl gösterilir: Hasta, kimlerin görüntüye eriştiğini ve bunun iş, aile veya sosyal yaşamındaki etkisini belgeleyebilir.
• Örnek olay: hangi bilgi sonucu değiştirir: Bir diş kliniği hastanın ağız ve yüz fotoğrafını reklam hesabında yayımlamış, adını gizlemiş fakat gönderide kişisel sosyal medya hesabını etiketlemiştir.
• Dosyanın kritik ayrıntıları: Paylaşım ekran görüntüsünde hastanın adı kapatılmış olsa bile klinik logosu, gönderi bağlantısı, tarih ve görselin bir arada korunması gerekir.

Hangi izin ve kullanım incelenir?

Onam formunun içinde fotoğraf çekimi, tedavi kaydı, bilimsel kullanım ve tanıtım ayrı ayrı yazılı olabilir. Hastanın ameliyata rıza göstermesi reklam için genel yetki vermez. Sağlık Bakanlığının tanıtım ve bilgilendirme düzenlemeleri görsel içeriğin kullanımına özel sınırlar getirir; izin alınması her tür reklamı kendiliğinden hukuka uygun kılmaz. Paylaşımın tarihi, mecrası, kimlerin erişebildiği ve yüz gizlense bile kişinin tanınabilir olup olmadığı belirlenmelidir.

Klinik “adını yazmadık” diyebilir. Dövme, yüz şekli, kullanıcı etiketi, eşlik eden açıklama veya önceki gönderiler kişiyi belirlenebilir hale getirebilir. İzin belgesi varsa tarihine, kapsamına ve sonradan geri alınıp alınmadığına bakılır. Genel hizmet sözleşmesindeki küçük puntolu ibarenin her somut kullanım için yeterli olduğu varsayılmaz.

İlk adım: delili koru ve kaldırma iste

Gönderinin URL’si, ekran görüntüsü, yayımlanma tarihi, hesap sahibi ve yorumlar kaydedilir. Platformda içerik silinmeden önce ispatın korunması gerektiğinde tespit yöntemi değerlendirilir. Kliniğe ve varsa platforma kaldırma talebi yazılı iletilir; veri sorumlusundan görüntünün hangi hukuki sebeple işlendiği, kimlere aktarıldığı ve başka yerde kullanılıp kullanılmadığı sorulur.

Paylaşımın kaldırılması ile daha önce yapılan hukuka aykırı işlemenin sonuçları aynı talep değildir. KVKK başvuru ve şikâyet usulü, Sağlık Bakanlığı/il sağlık müdürlüğü denetimi ve kişilik hakkına dayalı tazminat veya erişim engeli talepleri olayın niteliğine göre ayrı ele alınır. Ceza hukuku değerlendirmesi için de görüntünün niteliği ve yayılma biçimi incelenir.

Zarar nasıl gösterilir?

Hasta, kimlerin görüntüye eriştiğini ve bunun iş, aile veya sosyal yaşamındaki etkisini belgeleyebilir. Maddi zarar iddiası ayrıca hesaplanır. Sırf çok sayıda görüntülenme, otomatik ve sabit bir tazminat miktarı vermez. Kliniğin yayın kuralları ve veri saklama sistemi de talebin muhatabını belirler.

Örnek olay: hangi bilgi sonucu değiştirir?

Bir diş kliniği hastanın ağız ve yüz fotoğrafını reklam hesabında yayımlamış, adını gizlemiş fakat gönderide kişisel sosyal medya hesabını etiketlemiştir. Hasta URL ve tarihi saklar, tedavi ve tanıtım için verdiği onamları ister, içeriğin kaldırılması ve veri kullanımının açıklanmasını talep eder.

Dosyanın kritik ayrıntıları

Paylaşım ekran görüntüsünde hastanın adı kapatılmış olsa bile klinik logosu, gönderi bağlantısı, tarih ve görselin bir arada korunması gerekir. İçerik kaldırıldıktan sonra hangi görselin yayımlandığını ispatlamak zorlaşabilir. Hastanın sosyal medya hesabını kendisinin etiketlemesi, kliniğin sonraki reklam kullanımlarına sınırsız izin verdiği anlamına gelmez. Aynı görüntü klinik web sayfası, reklam platformu ve başka hesaplarda yayıldıysa her URL ayrı listelenir.

Tedavi kaydının hastane içinde saklanması ile “başarı hikâyesi” olarak dışarıya gösterilmesi farklı işleme amaçlarıdır. İzin formunda görselin ne kadar süre ve hangi mecralarda kullanılacağına dair açıklama varsa bunun fiilî yayınla uyumu incelenir. Kaldırma talebine verilen cevap, kişisel veri başvurusu ve sağlık müdürlüğüne yapılacak denetim şikâyeti birbirinden ayrı dosyalanabilir. Tazminat isteminde kişinin belirlenebilirliği ve somut etkiler özenle anlatılır.

Görüntü yayımlandığında klinik tarafından dış reklam ajansına aktarılmışsa veri işleme zincirindeki kurumların rolleri de belirlenmelidir. İçeriğin yalnızca klinik hesabından kaldırılması, ajans kopyasının veya ücretli reklamın sona erdiğini göstermeyebilir. Hasta gönderinin kaldırıldığını izlerken reklam arşivi ve farklı platform bağlantılarını da kaydeder. Fotoğrafa eşlik eden tedavi açıklaması yanlışsa ayrıca yanıltıcı sağlık bilgisi ve kişinin itibarı yönünden değerlendirme yapılabilir.

Klinik görüntüyü eğitim amacıyla sunduğunu söylüyorsa paylaşımın gerçekten kapalı mesleki eğitim ortamında mı yoksa herkese açık reklam hesabında mı yapıldığı belirlenmelidir. Kullanım amacı değiştikçe rıza ve mevzuat incelemesi de değişir. Hastanın yakın çevresinin görüntüyü tanıması belirlenebilirlik bakımından önem taşıyabilir.

Sık sorulan sorular

Yüzüm görünmüyorsa yine başvurabilir miyim?

Evet. Kişinin başka unsurlarla belirlenebilir olması veya sağlık bilgisinin paylaşılması ayrıca incelenir.

Fotoğrafın silinmesi tazminat hakkını bitirir mi?

Hayır. Kaldırma, geçmiş paylaşımın hukuki sonuçlarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz; somut zarar ayrıca değerlendirilir.

İlgili yazılar ve kaynaklar

Sağlık Verilerinin İzinsiz Paylaşılması ve KVKK Hakları · Hastanın Tıbbi Dosya ve Görüntülerine Erişim Hakkı · Estetik Ameliyat Sonucunun Başarısız Olması ve Hasta Hakları

Resmî kaynaklar: REKLAM · SAGLIK · KVKK

Somut işlemin tarihi, belgeleri ve tebliğ şekli değerlendirilerek başvuru yolu belirlenir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)