İşçinin Evlenme, Ölüm ve Eşinin Doğumunda Mazeret İzni Kaç Gündür?

Kısa yanıt: 4857 sayılı İş Kanunu Ek m.2 uyarınca işçiye evlenmesi veya evlat edinmesi ya da ana, baba, eş, kardeş veya çocuğunun ölümü hâlinde üç gün ücretli izin verilir. Eşinin doğum yapması hâlindeki izin, 1 Mayıs 2026’da yayımlanan 7578 sayılı Kanun’la beş günden on güne çıkarılmıştır.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Hangi olay hangi izni doğurur: Evlilik ve evlat edinme için kanundaki üç günlük mazeret izni, işçinin kendisine ilişkin olayları kapsar.
• Ücret, bildirim ve kayıt: Mazeret izni ücretli olduğundan işçinin izin süresini yıllık izin bakiyesinden otomatik düşmek doğru değildir.
• 2026 değişikliğinin özel önemi: Çevrimiçi kopyalarda ve eski PDF’lerde eşin doğumunda hâlen beş gün yazabilir.
• İzin türünün doğru kaydedilmesi: İşçinin nikâhı için aldığı izin, eşinin doğumu üzerine alınan izin ve kendi çocuğunun doğumunda kadın işçinin analık izni üç farklı hukuki durumdur.

Hangi olay hangi izni doğurur?

Evlilik ve evlat edinme için kanundaki üç günlük mazeret izni, işçinin kendisine ilişkin olayları kapsar. Yakın ölümü için sayılan kişilerin kim olduğu önemlidir; her akrabalık ilişkisi Ek m.2’de açıkça yer almaz. Eşi doğum yapan işçi bakımından on günlük ücretli izin uygulanır. Toplu iş sözleşmesi veya bireysel sözleşme daha elverişli hak tanıyorsa ayrıca incelenir. Analık izni, süt izni ve ücretsiz izin bu kısa mazeret izinleriyle aynı hak değildir.

Örneğin işçinin kardeşi vefat ettiyse kanundaki üç günlük izin gündeme gelir. Bir arkadaşın veya kanunda sayılmayan uzak akrabanın vefatı için aynı yasal süre doğrudan ileri sürülemez; işyeri politikası ve sözleşme incelenir. Babalık izni için işverenin eski formunda hâlâ ‘beş gün’ yazması, 2026 kanun değişikliğinin uygulanmasını engellemez.

Ücret, bildirim ve kayıt

Mazeret izni ücretli olduğundan işçinin izin süresini yıllık izin bakiyesinden otomatik düşmek doğru değildir. Olayın bildirilmesi, nikâh veya ölüm belgesi ya da doğum kaydı gibi uygun belgenin işverene ulaştırılması, bordroda hangi izin türünün işlendiğinin kontrolü pratik önem taşır. İşverenin belgenin aslına ilişkin makul kayıt usulü uygulanabilir; kişisel sağlık bilgileri gerekli olmadıkça gereksiz yayılmamalıdır.

Sitedeki yıllık izin alacağı makalesi başka bir hakkı, evlilik nedeniyle kıdem tazminatı makalesi ise iş sözleşmesini sona erdiren ayrı bir nedeni anlatır. İzin kullanmak istifa anlamına gelmez; işten ayrılmak da mazeret izni talebinin yerine geçmez.

2026 değişikliğinin özel önemi

Çevrimiçi kopyalarda ve eski PDF’lerde eşin doğumunda hâlen beş gün yazabilir. Güncel metin belirlenirken 7578 sayılı değişiklik kanunu okunmalıdır. Olay tarihi değişiklikten önceyse o tarihteki düzenleme ayrı incelenir; 2026 sonrası genel soruda eski sayıya güvenilmez. İşçi talebini ve işverenin cevabını yazılı saklarsa izin kullandırılmadığı veya ücretsiz sayıldığı iddiasının değerlendirilmesi kolaylaşır. Sözleşme türü ve özel kanun istisnaları da kontrol edilmelidir.

İzin türünün doğru kaydedilmesi

İşçinin nikâhı için aldığı izin, eşinin doğumu üzerine alınan izin ve kendi çocuğunun doğumunda kadın işçinin analık izni üç farklı hukuki durumdur. Babalık izni bakımından 2026 öncesi şablonları kullanan insan kaynakları birimleri on günlük yeni süreyi bordroya yanlış aktarabilir. İşçi doğum belgesini ve talep mesajını sunup ücretli mazeret olarak işlenmesini isteyebilir. İşverenin bir kısmını yıllık izin, bir kısmını ücretsiz izin göstermesi gerçek talep ve kanuni hakla karşılaştırılmalıdır. Toplu iş sözleşmesinde daha uzun izin varsa özel hükmün kapsamı araştırılır.

Yakının vefatında kanunun saydığı ana, baba, eş, kardeş ve çocuk ilişkilerinin nüfus kaydıyla doğrulanması mümkündür. Üç günlük izin talebinin işverene geç iletilmesi, olayın hangi gün yaşandığı, çalışma günleri ve ulaşılabilirlik durumu göz önünde tutularak değerlendirilmelidir. Kanun metni üç ‘gün’ der; uygulamada iş günü/takvim günü ve iznin başlayacağı ana ilişkin tartışma çıkarsa işyeri düzeni ve yargısal yorum ayrıca incelenir. Burada her olay için uydurulmuş tek başlangıç saati söylenmemektedir.

Koruyucu aile olmakla çocuğu evlat edinmek de farklı statülerdir. 7578 sayılı Kanun, koruyucu aile olan işçi için çocuğun tesliminden sonra istek üzerine on gün ücretsiz izin düzenlemiştir; evlat edinme ise Ek m.2’de üç günlük ücretli mazeret hâlidir. İşçi hangi statüde olduğunu kurumsal belgeyle gösterirse ücretli ve ücretsiz izin kayıtları karışmaz. Uyuşmazlıkta bordronun yanında kullanılan günler ve bildirim yazışmaları değerlendirilmelidir.

Sık sorulan sorular

Babalık izni hâlâ beş gün mü?

Hayır. 7578 sayılı Kanun, İş Kanunu Ek m.2’deki süreyi on güne çıkardı; somut olayın tarihi ve tabi olunan mevzuat kontrol edilmelidir.

Mazeret izni yıllık izinden düşülebilir mi?

Kanundaki ücretli mazeret izni ayrı bir haktır; yıllık izin kaydında otomatik tüketilmemelidir.

Hukuki dayanak

İş Kanunu Ek m.2 (eski metin), 7578 sayılı Kanun m.16, 2026 değişikliği

İzin başvurusunda olay belgesi, talep günü ve bordrodaki izin türü karşılaştırılmalıdır. Özellikle eşin doğumunda 2026 sonrası on günlük güncel kural, eski işyeri formuyla karıştırılmamalıdır.

Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)