Duruşmaya Gidemeyen Sanık SEGBİS ile Katılabilir mi?

Başka şehirde yaşayan, sağlık sorunu bulunan veya ceza infaz kurumunda olan sanık duruşmaya fiziksel olarak katılmakta güçlük çekebilir. Ses ve Görüntü Bilişim Sistemi (SEGBİS) aracılığıyla katılım bazı koşullarda mümkündür. Ancak “uzaktayım, görüntülü bağlanırım” demek tek başına duruşmadan bağışık tutulma veya uzaktan katılma hakkı doğurmaz; karar mahkemeye aittir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Mahkeme SEGBİS'e ne zaman karar verebilir: Ceza muhakemesinde sanığın duruşmada hazır bulunması kuraldır.
• SEGBİS talebi nasıl yapılır: Esas numarasını, duruşma tarihini, bulunduğunuz ili ve hazır bulunamama nedenini belirten dilekçeyi davaya bakan mahkemeye mümkün olduğunca erken sunun.
• Talep reddedilirse ne olur: Ret kararı duruşmaya katılma yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz.
• Hukuki dayanak: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m.

Mahkeme SEGBİS'e ne zaman karar verebilir?

Ceza muhakemesinde sanığın duruşmada hazır bulunması kuraldır. CMK m. 196/4 uyarınca hâkim veya mahkemenin zorunlu gördüğü durumlarda, yurt içinde bulunan sanığın sorgusunun veya duruşmaya katılımının eş zamanlı görüntülü ve sesli iletişimle yapılmasına karar verilebilir. Yurt dışında bulunma için aynı fıkranın doğrudan uygulanacağını varsaymayın; yurt dışındaki sanığa ilişkin farklı usuller ayrıca değerlendirilir.

Örneğin uzun süreli hastalık, tutukluluk, nakil koşulları ve uzaklığın doğurduğu somut engeller dilekçede belgelenebilir. Yalnızca ulaşım masrafından kaçınmak istediğinizi yazmak, zorunluluk değerlendirmesi için yeterli görülmeyebilir. Mahkeme savunmanın yüz yüze yapılmasını gerekli bulursa fiziksel katılımı isteyebilir. Duruşma çağrısı ve ara kararın ne dediği bu nedenle belirleyicidir.

SEGBİS talebi nasıl yapılır?

Esas numarasını, duruşma tarihini, bulunduğunuz ili ve hazır bulunamama nedenini belirten dilekçeyi davaya bakan mahkemeye mümkün olduğunca erken sunun. Hastalık varsa tarihli sağlık belgesini, başka bir adliyeden bağlanma ihtiyacı varsa bulunduğunuz yeri gösteren bilgileri ekleyin. “Uygun görüldüğü takdirde bulunduğum yerdeki adliyeden SEGBİS bağlantısı kurulmasına” yönelik açık talep yazın. Gönderildi bilgisiyle yetinmeyip mahkemenin bu konuda karar verip vermediğini kontrol edin; sistem ve salon planlaması da gerekir.

Avukatınızın katılması, sanığın bizzat hazır bulunmasının gerektiği her aşamanın yerine otomatik olarak geçmez. İlk sorgunuz yapıldıysa ayrıca duruşmada hazır bulunmaktan bağışık tutulma talebi değerlendirilebilir. Bunlar farklı usullerdir. Mahkeme uzaktan katılım kararı verirse bağlantıda sesi duyamadığınız, belge göremediğiniz veya müdafiinizle görüşemediğiniz anları hemen bildirip tutanağa geçirilmesini isteyin.

Talep reddedilirse ne olur?

Ret kararı duruşmaya katılma yükümlülüğünü kendiliğinden kaldırmaz. Gerçek bir mazeret varsa belgesiyle tekrar bildirin ve mahkemeden yeni değerlendirme isteyin. Geçerli neden olmadan gelmeyen sanık hakkında zorla getirme kararı verilebilmesi mümkündür. Sanığın yokluğunda duruşma yapılabilen kanunî istisnalar bulunduğundan, çağrı kâğıdını ve mahkeme kararını dosyaya özgü okuyun.

Uygulamada en büyük hata, duruşmadan bir gün önce talep gönderip cevap gelmeyince bunun kabul edildiğini düşünmektir. Dilekçenin kayda girip girmediğini, mahkemenin ara kararını ve bağlantı kurulacak adliyeyi öğrenin. Bağlantı kararı çıkarsa belirlenen saatten önce adliyede kimliğinizle hazır bulunun; teknik aksaklığı derhâl görevliye ve mahkemeye iletin. Sağlık gerekçesi ileri sürüyorsanız belgenin yalnızca teşhis içermesi yerine yolculuk ve duruşmaya katılım üzerindeki etkisini de somutlaştırması yararlı olur. SEGBİS üzerinden konuşurken sözünüz kesilirse, ekran veya ses sorunu savunmanızı etkilerse tekrarlanmasını ve bu sorunun tutanağa yazılmasını talep edin. Aynı şehirdeki mahkemenin duruşmasına evden kişisel görüntülü aramayla bağlanma, kendiliğinden SEGBİS katılımı sayılmaz.

Duruşma günü gelmeden önce e-Devlet veya UYAP Vatandaş Portalı üzerinden görülebilen kayıtları kontrol etmek yararlı olabilir; görünmeyen işlemi doğrudan mahkeme kaleminden teyit edin.

Hukuki dayanak

5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu m. 193 sanığın hazır bulunmasını, m. 195 istisnai yoklukta duruşmayı, m. 196/1 ve 196/4 bağışık tutulma ile SEGBİS katılımını düzenler.

İlgili okuma: sanığın uzaktan katılım ve sorgu seçenekleri.

İlgili konular için Ceza Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)