Boşanma Davası Sürerken Ortak Evde Kim Kalır?

Kısa yanıt: Boşanma davası açıldığında ortak evde kimin oturacağı yalnızca tapunun kimin adına olduğuna göre belirlenmez. Türk Medenî Kanunu m.169 uyarınca hâkim, dava devam ederken eşlerin barınmasına ilişkin geçici önlemleri resen veya talep üzerine alabilir. Bu karar mülkiyeti devretmez.

Geçici tahsis neyi çözer?

Mahkeme konutta kimin kalacağını, eşlerin ve çocukların fiilî ihtiyaçlarını gözeterek belirleyebilir. Çocukların okulu, sağlık ve bakım düzeni; eşlerin alternatif barınma imkânı ve konuttaki güvenlik durumu önemli olgulardır. Malik olan eşin tüm mülkiyet haklarını yitirdiği veya kiracı olan eşin sözleşmesinin otomatik değiştiği sonucu çıkarılamaz. Tedbir kararının kapsamı ve süresi hüküm fıkrasında aranır.

Örneğin küçük çocuklarıyla aynı evde kalan ebeveynin, okul dönemi içinde evden çıkarılması çocuğun düzenini bozabilir. Karşı tarafın başka barınma imkânı bulunup bulunmadığı da incelenir. Taraflardan birinin ‘ev benim üzerime kayıtlı’ demesi nihai bir yanıt değildir; diğerinin yalnızca ‘çocuklar benimle’ demesi de her durumda yeterli olmaz.

Şiddet tehlikesi varsa hangi yol izlenir?

Şiddet veya yakın tehlike varsa 6284 sayılı Kanun çerçevesinde ortak konuttan uzaklaştırma ve konutun korunan kişiye tahsisi gibi önleyici tedbirler ayrıca gündeme gelebilir. Bu tedbirin amacı güvenliğin sağlanmasıdır ve boşanma davasındaki barınma düzenlemesiyle aynı şey değildir. Gecikme riski olan durumda başvuru mercii ve kolluk imkânları derhâl değerlendirilir. 6284 kapsamındaki tedbirler yazısında bu başvuru çerçevesi anlatılır.

Eşin konutu devretmesi veya kira sözleşmesini sona erdirmesi ihtimali ayrıca aile konutu korumasını gündeme getirir. aile konutu şerhi ve rıza yazısı, geçici oturma kararından farklı olan bu korumayı açıklar. İhtilaflı bir evin kilidinin tek taraflı değiştirilmesi veya kişinin eşyalarına erişimin engellenmesi yeni uyuşmazlıklara yol açabilir.

Başvuruda hangi bilgiler verilir?

Konutun tapu veya kira kaydı, fiilen kimlerin yaşadığı, çocukların okul ve bakım düzeni, tarafların gelir ve alternatif konut imkânları kısa ve doğrulanabilir biçimde sunulmalıdır. Şiddet iddiasında ilgili tutanaklar ve başvuruların tarihleri ayrı gösterilir. Başka bir mahkemenin veya kolluğun tedbiri bulunuyorsa çelişkili uygulamayı önlemek için dosyaya bildirilir. Geçici tedbir koşullar değiştiğinde yeniden ele alınabilir; nihai mal rejimi paylaşımı kararının yerini tutmaz.

Geçici tedbirin sınırları

Konutun geçici olarak bir eşe özgülenmesi, diğer eşin kişisel eşyalarının ne olacağını otomatik çözmez. Teslim edilmesi gereken zorunlu eşya ve çocukların eşyaları için mahkemeden açık düzenleme istenebilir. Konut üçüncü bir kişiye ait veya kiralıksa kira sözleşmesinin tarafları ve kira ödemesi de ayrıca değerlendirilir. Mahkemenin barınmaya dair önlemi mal rejimi tasfiyesi ile bir tutularak ‘ev artık benim’ sonucuna varılmaz. Tedbir devam ederken tarafların kararı kendi yorumlarıyla uygulaması yerine hüküm fıkrası esas alınmalıdır.

Çocukların okul ve bakım düzeninin sürdürülmesi önemli olmakla birlikte güvenlik riski öne çıktığında barınma tedbirinin niteliği değişebilir. Şiddet iddiasında yalnızca boşanma dosyasının bir sonraki duruşmasını beklemek gerekmez; 6284 başvurusunun kapsamı, korunacak kişilerin adresi ve ihlal hâlindeki kolluk işlemi derhâl düşünülür. İki farklı dosyada çelişen konut veya yaklaşma kararları varsa ilgili mahkemelere diğer kararın örneği sunulur. Korunan kişinin adres gizliliği için ayrıca talep bulunup bulunmadığı kontrol edilir.

Evle ilgili faturaların kimin adına olduğunun mahkeme tedbiriyle ilişkisi ayrı kurulmalıdır. Su veya elektrik aboneliğinin kapatılması, kişiyi evden çıkmaya zorlamak için kullanılabilecek bir uyuşmazlık doğurur; buna dair tarihli bildirim ve kesinti kaydı korunmalıdır. Tedbir istemi yapılırken mahkemeye konutun açık adresi kadar fiilen kimlerin yaşadığı, diğer eşin şu an nerede kaldığı ve çocuklar için önerilen düzen de verilmelidir. Koşullar değişirse tedbirin yeniden değerlendirilmesi istenebilir.

Barınma tedbirinin muhatabı dışındaki yetişkin aile fertlerinin evde bulunması, kalabalıklaşma ve erişim sorunlarını etkileyebilir. Hâkime sunulan talepte kimlerin sürekli oturduğu ve hangi odaların çocukların kullanımında olduğu dürüstçe belirtilmelidir. Tarafın geçici olarak akraba evine gitmiş olması konut ihtiyacından tamamen vazgeçtiği anlamına gelmeyebilir; ayrılışın nedeni ve dönüş imkânı incelenir. Geçici kararın değişmesi için güncel olgu gösterilir.

Sık sorulan sorular

Tapu sahibi eş evi hemen boşaltmamı isteyebilir mi?

Tapu kaydı tek başına dava sırasındaki geçici barınma tedbirini belirlemez. Geçerli mahkeme kararları ve somut ihtiyaçlar birlikte incelenir.

Geçici kullanım kararı evin mülkiyetini değiştirir mi?

Hayır. Kullanım tedbiri barınmaya ilişkindir; mülkiyet ve mal rejimi ayrı usullerle değerlendirilir.

Hukuki dayanak

Türk Medenî Kanunu m.169, 194, 6284 uygulama kılavuzu

Konutun geçici kullanımı istenirken çocukların düzeni, tarafların barınma imkânları ve varsa güvenlik riski birlikte anlatılmalıdır. Tedbirin kapsamı, mülkiyet ve nihai mal paylaşımıyla karıştırılmamalıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)