İflas Masasına Alacak Nasıl Kaydedilir? Ret Kararında Hangi Yol İzlenir?

Kısa cevap

Borçlu şirket hakkında iflas kararı verilmesi, elindeki faturayla doğrudan haciz yaparak tahsil yoluna devam edilebileceği anlamına gelmez. Alacaklı iflas idaresine alacağını ve dayanaklarını bildirir; idarenin kabul veya ret kararı sıra cetveline yansır. Alacağın tamamen veya kısmen reddedilmesi hâlinde İİK 235 uyarınca kayıt kabul davası gündeme gelebilir. Konkordatodaki komiser bildirimi ile iflas masasındaki kayıt işlemi birbirine karıştırılmamalıdır. İflas ilanı, sıra cetvelinin ilanı, varsa kişisel tebligat ve alacağın niteliği süre hesabı için birlikte incelenmelidir.

Başvurunun içeriği ve ispat

Sözleşmenin tarafı gerçekten müflis şirket mi, faturanın karşılığı teslim edilmiş mi, ödeme mahsupları yapılmış mı? İflas idaresi bu soruların belgelerini arar. Sipariş onayı, sevk irsaliyesi, gümrük belgesi, teslim tutanağı, cari hesap, banka dökümü ve yazışmalar tarihlerine göre düzenlenmelidir. Alacak rehinle teminat altındaysa bunun belgesi de sunulur. Alacak miktarı ve hangi tarihte doğduğu açıkça yazılır. Bir şahıs şirketi borcu ile grup içindeki diğer şirketin borcunu aynı masaya kaydetmek doğru değildir. Verilen dilekçenin ve ek listesinin teslim alındığına dair kayıt saklanmalıdır.

Sıra cetveline itirazın türü değişir

İdare sizin alacağınızı reddederse dava davalı sıfatı ve talep yönünden, başka alacaklının kabul edilen alacağı veya sırasına itiraz edilirse farklı kurulur. İİK 235’in temel süresi kural olarak sıra cetvelinin ilanından itibaren on beş gündür; kanunun kişisel tebligata ilişkin özel hükmü ayrıca dikkate alınır. Süreyi sadece ret yazısının posta gelişine bağlamak tehlikelidir. Adalet Bakanlığının iflas idare memurluğu eğitim kitabı da kayıt kabul davasında ilanın, davalı tarafın ve alacak dayanağının ayrı ayrı saptanmasını vurgular. Somut masada ek sıra cetveli düzenlenip düzenlenmediği de kontrol edilmelidir.

Örnek olay

Üretici A, iflas eden B şirketine üç sevkiyat yapmıştır. Masaya dört faturanın toplamını kaydettirir; dördüncü fatura başka grup şirketi adına düzenlenmiştir. İflas idaresi toplamın bir kısmını reddeder. A, yalnız cari hesap ekran görüntüsüne dayanmak yerine üç sevkiyata ait imzalı teslim kayıtlarını ve dördüncü işlemin gerçek sözleşme tarafını ayırır. Ret miktarına ilişkin davada hangi fatura ve hangi faiz isteminin kabul edilmediğini açıkça gösterir. İflas masasındaki paranın bulunması ve alacağın ispatı iki ayrı mesele olduğundan kayıt kabulü tek başına derhal tam ödeme garantisi vermez.

Kayıt başvurusundan önceki ayrım

İflas kararıyla şirketin malvarlığı tasfiyeye konu olur, fakat borçluya karşı daha önce alınmış ihtiyati haciz veya verilmiş ödeme emrinin etkisi dosya türüne göre ayrıca incelenir. İflas idaresine gönderilen belgede senedin aslı, kesinleşmiş mahkeme ilamı ve fatura gibi farklı dayanakların taşıdığı ispat gücü karıştırılmamalıdır. Rehinli alacaklı ise rehnin konusu, değeri ve teminat açığına ilişkin açıklama yapar. Henüz vadesi gelmemiş sözleşme alacaklarının iflasla durumunu da alacağın niteliğine göre belirlemek gerekir. Aynı alacak için kefile başvuru olanağı mevcutsa masadan veya kefilden yapılan tahsilatın karşılıklı mahsubu tutulmalıdır.

Kayıt kabul davasının sonucu

Mahkeme alacağın kayıt ve sırasına dair bir karar verse de kasada para bulunması, masa giderleri ve diğer alacakların önceliği fiilî ödemeyi etkiler. Bu yüzden dava başında müflisin malvarlığı ve tasfiyenin aşaması ekonomik açıdan araştırılır. Ret kararı yalnız faiz hesabına ilişkinse tüm asıl alacağı yeniden dava konusu yapmak yerine ihtilaflı kısmı belirlemek yararlı olur. Başka alacaklının alacağına itiraz edildiğinde davalı taraf da farklılaşır. Kararın kesinleşmesi ile iflas idaresinin cetveli uygulaması izlenir. Alacaklı masaya sunduğu belgenin aslı başka dava için gerekiyorsa dosyaya hangi suretin bırakıldığını ve aslın nerede bulunduğunu kayda geçirmelidir.

Dosyada ayrıca değerlendirilecek nokta

Alacak bildirimi yapıldıktan sonra idarenin “alındı” kaydı, kabul kararı sayılmaz. Sıra cetvelinde alacağın hangi sınıfa ve hangi tutarla yazıldığı ayrıca görülmelidir. Alacaklı, kendi alacağı reddedildiğinde başka alacaklıların kayıtları ve olası muvazaa iddiasını farklı talep olarak düşünür. Tasfiye basit usulde yürüyorsa idarenin yapısı ve ilan yöntemi değişebilir. Dosyanın iflas kararı kesinleşmesi ile masanın fiilî ödeme aşaması birbirine karıştırılmaz.

Sık sorulan sorular

Geç başvurdum; hiç kayıt yapılamaz mı? Geç başvuruya ilişkin İİK 236 hükümleri ayrıca incelenir; önceki işlemlere katılım ve ilave gider bakımından sonuçları olabilir.
İflas sıra cetveli ile haciz sıra cetveli aynı mı? Hayır. İflas tüm masa alacakları için ayrı tasfiye rejimidir; haciz satışındaki sıra cetveli başka dosya ve süre koşullarına bağlıdır.

Sonuç

İflas kararından sonra alacağın hangi borçluya, hangi teslim ve hangi teminata dayandığı belgelenmeli; sıra cetveli ilanı gecikmeden izlenmelidir.

Resmî kaynaklar: İcra ve İflas Kanunu (2004)

İlgili yazılar

• İcra Satış Bedeli Yetmedi: Sıra Cetveline Nasıl İtiraz Edilir?
• Konkordato Mühletinde Haciz, Takip ve Rehinli Alacaklar

Hukuki kaynaklar

• İcra ve İflâs Kanunu — Adalet Bakanlığı
• İflâs idare memurluğu kaynak kitabı — Adalet Bakanlığı