Resmî Defter Tutulan Mirasta Kefalet Borcunun Tamamı Ödenir mi?

Terekenin resmî defterinin tutulduğu süreçte mirasbırakanın kefalet borçları defterde ayrı bir yere yazılır. Türk Medeni Kanunu’nun 630. maddesi, mirasçıların bu borçlardan sorumluluğunu özel olarak sınırlar: Tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilseydi kefalet alacaklılarına ne düşecek idiyse, mirasçılar ancak o miktarla sorumlu olur. Bu özel kural, söz konusu defter sürecinde mirası kayıtsız ve şartsız kabul etmiş olsalar bile uygulanır.

Her mirasta otomatik bir sınırlama değildir

630. madde, resmî defter tutmaya ilişkin düzenlemeler içinde yer alır. Ölen kişinin kefil olması tek başına, hiçbir defter süreci bulunmayan her mirasçıyı aynı sınıra sokmaz. Mahkemede resmî defter düzenlenip düzenlenmediği, işlem dosyası ve kabul beyanı kontrol edilmelidir. Mirasçıların evde hazırladığı borç listesi veya bankanın kendi risk dökümü kanundaki resmî defterle aynı işlem değildir.

ölen kişinin kefalet borcunun genel durumu, kefaletin genel olarak mirasçılara geçişi ve banka taleplerinde yapılacak incelemeyi açıklar. Bu yazı ise geçerli kefalet borcunun resmî defter sürecindeki özel sınırına odaklanır. Kefaletin şeklen geçerli olup olmadığı, neyi kapsadığı ve asıl borcun durumu yine araştırılır. Borç geçersiz veya ödenmişse, varsayımsal tasfiye hesabına geçmeden önce bu sorun değerlendirilir.

Defterde neden ayrı gösterilir?

Kefalet borcunun normal bir kredi borcu gibi tek kalemde yazılması özel rejimi görünmez hale getirebilir. Mirasbırakanın kendi kullandığı krediden borçlu olması ile başka kişinin borcuna kefil olması farklıdır. Aynı banka dosyasında iki sıfat bulunabilir. Sözleşmede kimin asıl borçlu, kimin kefil olduğu; kefaletin miktarı, tarihi ve kapsamı ayrı okunmalıdır. Dosyanın yalnız toplam borç yazısına bakmak bu ayrımı sağlamaz.

Örneğin ölen kişinin kendi kredi borcu yanında bir yakınının kredisine kefaleti bulunabilir. Resmî defterde bu kalemlerin ayrı niteliği gösterilir. Kendi borcuna ilişkin genel kabul sonuçları, kefalete özgü 630. maddeyle açıklamasız birleştirilmez. Defterin doğru kaydı hem mirasçı hem alacaklı için önemlidir; alacağın ismiyle dayanak sözleşmesi arasında tutarlılık bulunmalıdır.

İflas tasfiyesinde düşecek miktar nasıl anlaşılır?

Kural, kefalet borcunun tamamını veya mirasçıya düşen miras payını doğrudan ödeme tutarı yapmaz. Tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilseydi ilgili kefalet alacaklısına düşecek miktar araştırılır. Bu hesapta terekenin varlıkları, diğer borçlar ve ilgili alacakların hukuki durumu önem taşır. Sadece “miras çok azdı” demek hesap için yeterli değildir. Her dosya için geçerli sabit bir yüzde bulunmaz.

Bu ifade, 630. madde uygulanabilsin diye terekenin mutlaka gerçekten tasfiye edilmiş olması gerektiği anlamına da gelmez. Kanun tasfiye olsaydı düşecek miktarı sınır olarak kullanır. Somut hesap ve dayanakları ortaya konulmalıdır. Bankanın talep ettiği miktar bu nedenle resmî defter ve ilgili hesapla karşılaştırılır; tüm borcun ödenmesi veya hiçbir borcun bulunmaması peşinen kabul edilmez.

Kayıtsız şartsız kabul etmiş olmak ne değiştirir?

Resmî defter sürecinde mirasçıya ret, resmî tasfiye, deftere göre kabul veya kayıtsız şartsız kabul seçenekleri tanınır. mirasın resmî defterinin tutulması, defter işleminin genel amacını açıklar. 630. maddenin önemli özelliği, bu süreçte kayıtsız şartsız kabul beyanı verilmiş olsa dahi kefalete ilişkin özel sınırı korumasıdır. Bu istisna, diğer bütün tereke borçları için aynı sonucu yaratmaz.

İnceleme için resmî defter ve ilgili mahkeme kayıtları, mirasçının kabul beyanı, kefalet sözleşmesinin tamamı, asıl borç kayıtları ve terekenin varlık-borç belgeleri alınmalıdır. Talepte hangi kalemin kefalet olduğu ve hangi sınır hesabına itiraz edildiği açıkça gösterilmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)

Hukuki kaynaklar

• 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu — ÇSGB — TMK m. 619, 627, 628, 630