Benzer Markaya Beş Yıl Sessiz Kalmak Hak Kaybettirir mi?

Marka sahibi, sonraki tarihli markanın kullanıldığını bildiği veya bilmesi gerektiği hâlde birbirini izleyen beş yıl sessiz kalmışsa, sonraki tescil kötüniyetli olmadıkça kendi markasını hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri süremez. Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 25. maddesindeki bu kural, yalnız takvimde iki tescil arasında beş yıl bulunmasına dayanmaz. Kullanım, bilgi ve sessizlik birlikte incelenir.

Hangi beş yıllık dönem konuşuluyor?

Başvuruya yayımdan itibaren iki ay içinde itiraz edilmesi ayrı bir yoldur. Sessiz kalma ise sonraki markanın kullanımı karşısındaki davranışla ilgilidir. İlk markanın beş yıldır kullanılmaması nedeniyle iptal edilmesi de farklıdır. Üç düzenlemede benzer süre ifadeleri geçse de başlangıç ve hukuki sonuçlar aynı değildir.

Sonraki markanın yalnız sicile tescil edilmiş olması, kullanımın ve önceki sahibin bilgisi şartının her durumda gerçekleştiğini göstermez. Dosyada hangi ürün veya hizmetlerde ne zaman kullanım başladığı belirlenir. Önceki sahibin satış kanalında rakip ürünü gördüğü, distribütörüyle yazıştığı veya bizzat görüşme yaptığı belgelenebilir. “Hiç haberim olmadı” iddiası, bilmesi gerektiğini gösteren somut olgularla birlikte değerlendirilir.

Sessizlik ile uyuşmazlık çıkarmak arasındaki sınır

Tarafların ihtarları, itirazları, davaları ve yazışmaları tarih sırasına konur. Belirli bir tarihte gönderilen belge, hangi marka ve hangi kullanıma karşı çıkıldığını açıkça göstermelidir. İlgisiz bir ticari alacak için yapılan ihtarın, marka kullanımına karşı sessizliği mutlaka sonlandırdığı kabul edilemez. Benzer şekilde her kısa e-posta mesajının aynı hukuki etkiyi doğurduğu söylenemez.

Kullanımın kesintiye uğrayıp uğramadığı ve taraflar arasında izin veya birlikte var olma anlaşması bulunup bulunmadığı da incelenir. Sözleşmenin belirli kullanıma izin vermesi ile hak sahibinin hiç tepki göstermemesi farklı olgulardır. Önceki iznin kapsamını aşan yeni ürün veya sunum ortaya çıktıysa tarih ve kapsam yeniden belirginleştirilir. Bütün piyasa geçmişini tek bir sessizlik dönemi saymak ayrıntıları kaçırabilir.

Kötüniyet varsa ne değişir?

Kanun, sonraki marka tescili kötüniyetli ise bu sınırı uygulamaz. Ancak işaretlerin benzerliği tek başına her olayda kötüniyeti kanıtlamaz. Önceki ilişki, markayı bilme, tescilin amacı, hak sahibini engellemeye yönelik davranışlar ve başvuru sırasındaki somut kayıtlar önemlidir. Uzun süre sonra ileri sürülen genel bir “zaten kötü niyetliydi” cümlesi yeterli açıklama değildir.

Örneğin daha önce marka sahibinin temsilcisi olan kişinin, ilişki sırasında öğrendiği markayı izin almadan kendi adına tescil ettirmesi farklı kanuni talepleri de gündeme getirebilir. Sıradan iki rakibin bağımsız olarak yakın işaretler seçmesi ise aynı olgu değildir. Hükümsüzlük sebebiyle kötüniyet iddiasının dayanakları birbirine karıştırılmadan yazılmalıdır.

Bütün haklar tamamen biter mi?

25/6’nın açık sonucu, önceki markanın ilgili hükümsüzlük gerekçesi olarak ileri sürülememesidir. Bundan “marka sahibinin bütün hakları silindi” veya “sonraki işletme her tür kullanımda serbest” gibi sınırsız sonuçlar çıkarılamaz. Dava türü, başka haklar, tescil kapsamı ve değişen kullanım somut olayda ayrıca incelenir. Bu metin her ihlal ve her tazminat talebi için tek bir beş yıllık zamanaşımı açıklamaz.

Pratik kontrolde iki markanın sicil kayıtları, sonraki kullanımın ilk belgeleri, hak sahibinin bilgisine ilişkin yazışmalar ve bütün itiraz tarihleri birlikte tutulur. Markayı devralan kişi de yalnız bugünkü bilgisine değil önceki sahibin davranışlarına bakmalıdır. Eski dosyada yıllarca devam eden ticari görüşme bulunması, yeni sahibin değerlendirmesinde göz ardı edilemez.

Bağlantılı konular

Benzer Marka Başvurusuna İki Ay İçinde Yayıma İtiraz Nasıl Yapılır?; Beş Yıl Kullanılmayan Markanın TÜRKPATENT’te İdari İptali.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Resmî kaynaklar

• 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — TBMM: m.25/6.