İdari Davada Yanlış Kurumu Davalı Yazarsam Ne Olur?

Husumet hatası, idari davada davalı idarenin yanlış gösterilmesidir ve İdari Yargılama Usulü Kanunu uyarınca dilekçenin düzeltilmesi yoluyla giderilebilir. İdari davada yanlış kurumun davalı yazılması, tek başına davanın mutlaka reddedilmesini gerektirmez. İYUK 15/1-c uyarınca dava hasım gösterilmeden veya yanlış hasma yöneltilerek açılmışsa mahkeme gerçek hasmı belirler ve dilekçeyi ona tebliğ eder. Bu özel düzenleme, idari uyuşmazlıkta doğru kamu idaresinin bulunmasına ilişkindir. Dava süresinin geçirilmesini, idari yargının görevli olmamasını veya davacının başka bir dava şartındaki eksikliğini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• İşlemi imzalayan kişi her zaman davalı değildir: İdari işlemin altında bir memurun, müdürün veya kurul başkanının imzasının bulunması, davanın doğrudan o gerçek kişiye yöneltileceği anlamına gelmez.
• Mahkemenin kendiliğinden düzeltmesi nasıl işler: Husumet, ilk incelemede kontrol edilen konulardandır.
• Yanlış hasımla yanlış yargı kolu farklıdır: Bir kamu kurumuyla uyuşmazlık yaşanması her talebi idari dava yapmaz.
• Varsayımsal örnek: bildiren birim ile karar veren idare: Bir kişiye yerel bir hizmet biriminden ret yazısı geldiğini, ekli kararın ise farklı bir kamu tüzel kişisi tarafından alındığını varsayalım.

İşlemi imzalayan kişi her zaman davalı değildir

İdari işlemin altında bir memurun, müdürün veya kurul başkanının imzasının bulunması, davanın doğrudan o gerçek kişiye yöneltileceği anlamına gelmez. İşlemin hangi idare adına tesis edildiği araştırılır. Yazının üst bilgisi, karar sayısı, yetki dayanağı ve varsa kurul kararı bu konuda önemlidir. Bildirimi yapan birimle işlemi tesis eden idare aynı olmayabilir. Vatandaşa son yazıyı gönderen yerin adını otomatik olarak davalı hanesine geçirmek yerine işlem zinciri okunmalıdır.

Üst makamın itiraz üzerine verdiği cevap, asıl işlemi değiştirmiş veya yalnız başvuruyu reddetmiş olabilir. Hangi işlemin dava konusu edildiği anlaşılmadan gerçek hasım da sağlıklı belirlenemez. Bu nedenle dilekçede yalnız kurum adı değil, iptali istenen işlemin tarih ve sayısı ile kişiye nasıl bildirildiği gösterilir. Kararın ekleri başka bir kurumun işlemini işaret ediyorsa bunlar da sunulur. Davalı belirleme sorunu, dava konusunun belirsiz bırakılmasını haklı kılmaz.

Mahkemenin kendiliğinden düzeltmesi nasıl işler?

Husumet, ilk incelemede kontrol edilen konulardandır. Mahkeme yanlışlığı saptarsa dilekçeyi tespit ettiği gerçek hasma yöneltir. Bu aşamada özel hukuk davalarındaki taraf değişikliği koşullarını aynen aramak doğru değildir. Davalı şirketin sonradan değiştirilmesi için anlatılan HMK kapsamındaki rıza veya kabul edilebilir yanılgı kuralları, İYUK 15'teki özel hasım düzeltmesinin yerine geçmez. Davacının bu yanlışı fark ettiğinde belgeyle açıklaması ise işlemin doğru kurulmasını kolaylaştırır.

Gerçek hasma tebliğ, onun savunma hakkının kullanılmasını sağlar. Yanlış kurumun daha önce gönderdiği cevap, doğru idarenin bütün iddiaları kabul veya reddettiği anlamına gelmez. İşlem dosyasının doğru yerden getirtilmesi ve savunmaların usulünce alınması gerekir. Davacı, yeni savunma veya ara karar geldiğinde bunların içeriğini izlemelidir. Mahkemenin taraf adını düzeltmesi, uyuşmazlığın esasını davacı lehine karara bağladığı şeklinde okunmamalıdır.

Yanlış hasımla yanlış yargı kolu farklıdır

Bir kamu kurumuyla uyuşmazlık yaşanması her talebi idari dava yapmaz. Uyuşmazlığın hukuki niteliğine göre farklı yargı kolu görevli olabilir. İdari davanın yanlış idareye yöneltilmesi ile aslında adli yargıda görülmesi gereken talebin idare mahkemesine sunulması ayrı sorunlardır. Hasım düzeltme kuralına güvenilerek görev incelemesi atlanamaz. Aynı şekilde dava konusu edilebilir kesin bir işlem veya dava açma süresi bulunup bulunmadığı da ayrıca değerlendirilir.

Davacının gerçekten başka bir işlemden doğan yeni talebi ileri sürmesi de yalnız hasım değişikliği olarak gösterilemez. İlk dilekçedeki işlemle sonradan gösterilen işlem karşılaştırılmalıdır. Kurumların isimlerinin benzemesi veya aynı hizmet alanında çalışması, bütün kararlarının tek davada inceleneceği anlamına gelmez. Düzeltme, mevcut uyuşmazlığın doğru idareye yöneltilmesine hizmet eder; her yeni talep için sınırsız süre imkânı yaratmaz.

Varsayımsal örnek: bildiren birim ile karar veren idare

Bir kişiye yerel bir hizmet biriminden ret yazısı geldiğini, ekli kararın ise farklı bir kamu tüzel kişisi tarafından alındığını varsayalım. Davacı yalnız zarf üzerindeki birimi davalı yazar. Mahkeme, karar ve yetki belgelerinden gerçek hasmı belirleyip tebligatı düzeltir. Kişinin yapması gereken, asıl kararı ve bildirim yazısını birlikte sunmaktır. Yalnız zarfı saklamış olması tebliğ zamanını gösterebilir; işlemin hangi idareye ait olduğunu her zaman açıklamaz.

Dosya hazırlanırken işlem, bildirim belgesi, başvuru ve cevaplar tarih sırasına konulur. İdari dilekçenin mahkemeye verildiği tarihin ispatı ayrıca korunur. Gerçek hasmın belirlenmesi için bilgi verilmesi yararlıdır; buna rağmen süre ve diğer usul koşullarının mahkemece kendiliğinden düzeleceği varsayılmamalıdır.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

İdari davada husumet hatası nasıl giderilir?

İdari Yargılama Usulü Kanunu, dilekçede davalı idarenin yanlış gösterilmesi hâlinde mahkemenin hasım düzeltmesi yapabileceğine imkân tanır. Husumet hatası nedeniyle dava doğrudan reddedilmez; mahkeme doğru idareyi hasım olarak kabul ederek yargılamaya devam edebilir. Bu düzenleme, davacının şekli bir hata nedeniyle hak kaybına uğramasını önler. Husumet hatası yapılmaması için işlemi tesis eden idarenin dilekçede doğru şekilde belirtilmesi önerilir.

Hukuki kaynaklar

• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — GİB mevzuat — m.14/3-f ve 15/1-c.