Dava açılırken ad ve soyad doğru yazıldığı hâlde kimlik numarasının bir hanesi yanlış girilmiş olabilir. Dilekçede yanlış kimlik numarası bulunması, her durumda davanın başka kişiye açıldığı anlamına gelmez. Önce dilekçenin bütününden ve eklerden hangi kişinin taraf olarak gösterildiği belirlenir. Gerçek bir yazım hatasıyla, borçlu sanılarak tamamen farklı kişiye dava açılması ayrılmalıdır.
Bu ayrım önemlidir; çünkü aynı kişiye ait kayıt yanlışlığının giderilmesiyle tarafın değiştirilmesi farklı usul işlemleridir. HMK 183 açık yazı ve hesap hatalarını, HMK 124 ise iradi taraf değişikliğini düzenler. Başvurunun adı yerine içeriği ve dosyadaki gerçek durum esas alınır. Yalnızca “maddi hatadır” yazılması, her değişikliği bu kapsama sokmaz.
Dava kime yöneltilmişti?
Dilekçedeki kişi adı, adres, sözleşme ilişkisi, olay anlatımı ve ek belgeler birlikte incelenir. Davacının kendi kimlik numarasının yanlış olması ile davalının yanlış gösterilmesi aynı sorun değildir. Her iki durumda da hatanın dosya kaydına, tebligata ve diğer işlemlere etkisi araştırılır.
Farazi örnekte imzalı sözleşmedeki kişiyle dilekçede adı ve adresi bulunan kişi aynıdır; numaranın tek hanesi aktarılırken karışmıştır. Burada aynı kişinin doğru tanımlanmasına yönelik kayıt düzeltmesi gündeme gelebilir. Buna karşılık benzer isimli iki ayrı kişinin bulunduğu olayda, sözleşmenin tarafı olmayan kişinin numarası ve adresi kullanılmışsa gerçek bir taraf değişikliği ihtimali değerlendirilir.
Maddi hata düzeltmesi hangi sınırdadır?
HMK 183, dosyadaki belgelerde bulunan açık yazı ve hesap hatalarının karar verilinceye kadar düzeltilmesine imkân tanır. Kişi açıkça belli olduğu hâlde numaranın yanlış aktarılması bu kapsamda incelenebilir. Düzeltme talebinde önceki numaranın hatalı olduğu, doğru kaydın hangi belgeyle gösterildiği ve taraf kimliğinin değişmediği açıklanmalıdır.
Bir dilekçedeki rakamı değiştirmek bazen başka kişinin taraf olmasına yol açabilir. Böyle bir durumda kimlik numarası “küçük bir ayrıntı” sayılamaz. Mahkemenin değerlendirmesi için kişiyi ayırt eden bilgiler gereklidir. Tam kimlik bilgileri kamuya açık yazışmalarda veya internet üzerinden paylaşılmamalı; ilgili dava dosyasına ihtiyaç ölçüsünde sunulmalıdır.
Gerçekten yanlış kişiye dava açılmışsa
HMK 124 uyarınca taraf değişikliğinde kural, karşı tarafın açık rızasıdır. Bununla birlikte kanuni özel hükümler ile maddi hata, dürüstlük kuralına aykırı olmayan talep ve kabul edilebilir yanılgı için düzenlenen istisnalar vardır. Her yanlış davalı seçimi bu istisnalardan birine otomatik olarak girmez.
Yanılgının nedeni açıklanmalı, başlangıçta neden o kişinin sorumlu sanıldığı gösterilmelidir. Dosyadan çıkarılacak kişinin dava açılmasına sebebiyet vermemesi, yargılama giderleri bakımından önem taşır. Doğru kişiye geçmenin zamanaşımı ve diğer maddi hukuk sonuçları da ayrıca değerlendirilir. İsim veya numara düzeltmesinin bütün süre sorunlarını kendiliğinden çözdüğü düşünülmemelidir.
Tebligat yanlış kişiye giderse
Numara hatası, adres araştırmasının başka kişi üzerinden yapılmasına yol açmış olabilir. Bu durumda yalnızca dilekçedeki satırın düzeltilmesi yetmeyebilir. Hangi kayıt üzerinden tebligat çıkarıldığı, evrakı kimin aldığı ve doğru kişinin savunma hakkının nasıl etkilenmiş olduğu incelenmelidir. Yanlış kişiye ait belge ve bilgiler dosyada gereksiz yere tutulmuşsa bu sorun da açıklanabilir.
Yanlışlık fark edildiğinde mahkemeye gecikmeden bildirim yapılmalıdır. Doğru kişi adına gereken tebligat işleminin değerlendirilmesi istenir. Daha önceki tebliğin geçerli olup olmadığı, ilgili tebligat kuralları ve kayıtlar üzerinden belirlenir. “Dava açıldı, herkes öğrendi” şeklindeki varsayım, savunma süresinin usulüne uygun başladığını kanıtlamaz.
Başvuru için hangi belgeler hazırlanır?
Düzeltme dilekçesinde dosya numarası, yanlış bilginin bulunduğu evrak ve doğru kayıt açık biçimde belirtilmelidir. Eklerin bütün sayfaları aynı kişiyi gösteriyor mu kontrol edilmelidir. Mahkemeden istenen işlem, kayıt düzeltmesi mi yoksa taraf değişikliği mi olduğu anlaşılacak biçimde kurulmalıdır.
- Hatanın bulunduğu dava veya cevap dilekçesi.
- Tarafı doğru tanımlayan sözleşme ve ilgili kayıtlar.
- Yapılmış tebligatların tarih ve teslim bilgileri.
- Yanılgının nasıl oluştuğunu açıklayan belge düzeni.
- Kayıt ve varsa tebligat için ayrı düzeltme talepleri.
Karar verilmişse uygulanacak usul değişebilir. Hükümdeki açık yazım hatası HMK 304 kapsamında değerlendirilebilir; ancak bu yol, hükmün gerçek muhatabını serbestçe değiştirmeye yarayan bir araç değildir. Esasa etkili hata için kanun yolu ve süreler ayrıca araştırılmalıdır. Düzeltme başvurusunun gerekli kanun yolu başvurusunu gereksiz kıldığı varsayılmamalıdır.
Hatanın baştan kontrol edilmesi daha güvenlidir. Dosya açılmadan önce kişi adı, kimlik numarası ve ek belgeler karşılaştırılmalıdır. Özellikle aynı isimli kişiler, eski soyadı kullanılan belgeler veya mirasçıların çok olduğu dosyalarda kayıtların doğrulanması, sonraki işlemlerin yanlış kişi üzerinden yürütülmesini önleyebilir.
Bir hanenin yanlış yazılması tarafı mutlaka değiştirir mi?
Hayır. Dilekçenin bütünü ve eklerden aynı kişinin açıkça belirlenip belirlenemediği incelenir. Rakam sayısı tek başına hukuki sonucu belirlemez.
Başka kişiye dava açtıysam maddi hata diyebilir miyim?
Gerçek taraf değişikliği varsa HMK 124'ün koşulları değerlendirilir. Başvuruya verilen isim, farklı kişinin taraf olmasının hukuki niteliğini değiştirmez.
Düzeltme için karşı tarafın rızası her durumda gerekir mi?
Aynı kişinin açık yazım hatasının düzeltilmesiyle gerçek taraf değişikliği ayrılır. Taraf değişikliğinde de HMK 124'ün kanuni istisnaları ayrıca incelenir.
Karardaki numara yanlışsa hüküm yok mu sayılır?
Her yanlış numara bu sonucu doğurmaz. Açık hata düzeltmesi, kişinin belirlenebilirliği ve gerektiğinde kanun yolu imkânı somut karar üzerinden değerlendirilir.
İlgili hukuki bilgiler
Dava Dilekçesinde Yanlış Şirket Yazıldı: Davalı Sonradan Değiştirilebilir mi?
Davalının Adresi Bilinmiyorsa Dava Açılamaz mı?
Resmî kaynaklar
- 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu - TBMM kabul metni: 119, 124 ve 183. maddeler: taraf bilgileri, taraf değişikliği ve maddi hata
- 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu - TBMM kabul metni: 304. madde: hükümde açık hata düzeltmesi
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)