Mükerrer şikâyet, aynı olayın birden fazla Cumhuriyet başsavcılığına bildirilmesi hâlinde ortaya çıkar ve dosyalar genellikle birleştirilerek tek soruşturmada yürütülür. Mağdur, bir olay için önce kolluğa sonra başka şehirdeki Cumhuriyet başsavcılığına başvurmuş olabilir. Aynı olayı iki savcılığa bildirmek, şüphelinin otomatik olarak iki kez cezalandırılacağı anlamına gelmez. Bununla birlikte başvuruların hiçbir işlem gerekmeden daima aynı dosyaya dönüşeceği de varsayılmamalıdır. Önceki başvurunun varlığı ve dosya bilgileri yeni başvuruda açıklanmalıdır.
İki dosyanın gerçekten aynı eylem hakkında olup olmadığı önemlidir. Aynı kişiyle yaşanan iki farklı olay, aynı olayın başka anlatımıyla karıştırılabilir. Farklı mağdurlar veya farklı tarihlerdeki yeni fiiller de bulunabilir. Başvuruların kapsamı görülmeden “mükerrer dosya” sonucuna varılamaz. Her dosyanın olguları ve talepleri ayrı karşılaştırılır.
İlk başvuru hangi aşamada?
Kolluğa verilen ifadenin hangi başsavcılığa gönderildiği ve soruşturma numarası öğrenilmelidir. Yalnız tutanak veya müracaat kaydı numarası ile savcılık soruşturma numarası farklı olabilir. İlk dosyanın hâlen açık olması, başka yere gönderilmesi veya hakkında karar verilmiş olması ikinci başvurunun değerlendirmesine etkili olabilir.
Bir dilekçenin alındığına ilişkin belge, kamu davası açıldığını göstermez. Soruşturma ile kovuşturma ayrı aşamalardır. İddianamenin kabul edildiği bir dava bulunuyorsa mahkeme ve esas numarası ayrıca belirtilmelidir. Böylece başvurucu, aynı olaya ait ek delili yanlışlıkla tamamen yeni bir suç duyurusu gibi sunmamış olur.
Yeni başvuru mu, ek delil mi?
İlk olaydan sonra bulunan dekont, mesaj veya tanık bilgisi, mevcut dosyaya ek delil olarak sunulabilir. Bunun hangi olayı ve hangi iddiayı desteklediği açıklanmalıdır. Daha önce aynı mağduriyet hakkında başvurulmuş olması, yeni delilin önemini ortadan kaldırmaz. Ancak ek belge sunmakla yeni ve bağımsız fiili bildirmek farklıdır.
Yeni başvuruda ilk dosya numarası bilinmiyorsa bu durum açıkça yazılabilir. Başvuru yapılan tarih, karakol veya savcılık bilgileri verilmesi araştırmayı kolaylaştırır. “Daha önce hiçbir yere başvurmadım” ifadesi gerçeğe aykırı olarak kullanılmamalıdır. Aynı olayın geçmişini doğru anlatmak, dosyalar arasında ilişki kurulmasına yardımcı olur.
Yetki ve bağlantı nasıl incelenir?
Suçun işlendiği yer ve özel yetki kuralları, hangi merciin işlem yapacağını etkileyebilir. Bazı bilişim veya banka aracılığıyla işlenen suçlarda mağdurun yerleşim yeri yönünden özel düzenlemeler bulunabilir. Her telefon veya internet olayı için rastgele seçilen bütün savcılıkların eşit şekilde dosyayı yürüteceği söylenemez. Somut fiil ve yetki dayanağı araştırılır.
Dosyanın uygun mercie gönderilmesi ile dosyaların birleştirilmesi farklı işlemlerdir. Başvurucu birleştirme veya mevcut dosyayla ilişkilendirme talebini açıklayabilir; uygulanacak işlem yetkili merci tarafından değerlendirilir. Dosyalar arasında bağlantı bulunması, bütün farklı eylemlerin tek suç olduğu anlamına gelmez. İncelemenin kapsamı korunmalıdır.
Aynı fiilden iki dava açılmışsa
CMK 223/7, aynı fiil nedeniyle aynı sanık için önceden verilmiş hüküm veya açılmış dava varsa davanın reddini düzenler. Bu hükmü yalnız iki şikâyet dilekçesi verilmiş olmasıyla eşitlemek doğru değildir. Şikâyet, soruşturma, açılmış kamu davası ve hüküm farklı aşamalardır. Uygulama için aynı sanık ve aynı fiil koşulları somut olarak değerlendirilir.
Önceki dosyada karar bulunması da her yeni başvurunun otomatik kabul veya ret sonucunu doğurmaz. Kararın türü, kapsamı ve kesinlik durumu incelenir. Özellikle daha önceki kararın hangi eylemi kapsadığı anlaşılmalıdır. Kararı beğenmemek ile yeni fiil veya yeni delil bulunduğunu ileri sürmek aynı talep değildir.
Farklı mağdurlar neden önemli?
Bir dolandırıcılık yönteminin başka kişilere de uygulanmış olması, her mağdurun olayının aynı fiil olduğu anlamına gelmeyebilir. Kullanılan hesap ve anlatım benzer olsa bile farklı ödeme ve tarihler bulunabilir. Dosyalar arasında bağlantı kurulması değerlendirilebilir; ancak diğer mağdurun başvurusu sizin kaybınızın ayrıca gösterilmesine duyulan ihtiyacı kaldırmaz.
Farazi örnekte aynı ödemenin kaybı iki savcılığa anlatılmıştır. İlk dosya bilgisi ikinciye bildirilerek ilişkinin araştırılması istenebilir. Başka örnekte aynı şüpheli bir ay sonra yeni bir hileyle ikinci ödeme almıştır. Bu sonraki olay, yalnız önceki dilekçenin tekrarı kabul edilmemelidir. Başvurular, tarihler ve transferler ayrı sıralanmalıdır.
Belgeler nasıl eşleştirilir?
Bir karşılaştırma listesinde başvuru tarihleri, merciler, dosya numaraları, olay tarihleri ve deliller gösterilebilir. Aynı dekontun iki kez sunulması, iki ayrı kayıp varmış gibi anlatılmamalıdır. Başka başvuruda farklı tutar yazılmışsa bunun nedeni açıklanmalıdır. Gerçeğe uygun düzeltme ve ek bilgi sunmak, önceki kaydı gizlemekten daha açık bir dosya oluşturur.
Dosyaların durumunu takip etmek önemlidir. Birinin başka mercie gönderildiği öğrenilince yeni numara kaydedilmelidir. Başvurucunun dilekçe vermiş olması, bütün tebligatların geleceği adresin kendiliğinden güncellendiğini göstermez. Adres ve temsil bilgileri uygun usulle bildirilmelidir.
İki şikâyet otomatik olarak iki ceza doğurur mu?
Hayır. Aynı fiil ve sanık bakımından mükerrer yargılama kuralları vardır. Farklı fiiller ve farklı aşamalar ayrıca değerlendirilir.
İlk dosyayı ikinci başvuruda söylemeli miyim?
Evet, bilinen önceki başvuru ve dosya bilgileri açıklanmalıdır. Dosyalar arasındaki ilişkinin anlaşılması için mevcut kayıtlar sunulabilir.
Yeni mesaj bulduysam yeniden suç duyurusu şart mı?
Her durumda yeni başvuru gerekmez. Aynı olayı destekleyen ek delil mevcut dosyaya sunulabilir; yeni fiil varsa ayrıca açıklanır.
Dosyalar mutlaka kendiliğinden birleşir mi?
Bu sonuç garanti değildir. Yetki, bağlantı, dosyaların aşaması ve gerçek olay kapsamı ilgili merci tarafından değerlendirilir.
İlgili hukuki bilgiler
Savcılığa Ek Delil Sonradan Nasıl Sunulur? Mesaj, Kayıt ve Tanık
Savcılık Soruşturmasında Uzun Süre İşlem Yapılmazsa Ne Yapılır?
Mükerrer şikâyet dosyaları nasıl birleştirilir?
Aynı fiil hakkında farklı savcılıklarda açılan soruşturmalar, yetki kurallarına göre yetkili başsavcılıkta birleştirilir. Mükerrer şikâyet durumunda yetkisiz savcılık, dosyayı yetkili yere gönderir. Mağdurun her iki dosyada da ayrı ayrı ifade vermesi gerekmeyebilir. Mükerrer şikâyet nedeniyle aynı kişi hakkında aynı fiil için iki ayrı dava açılması mümkün değildir.
Mükerrer şikâyet yapıldığını fark eden mağdur, savcılıklara bu durumu bildirerek dosyaların birleştirilmesini talep edebilir. Mükerrer şikâyet nedeniyle ayrı ayrı ifade verilmesi gerekip gerekmediği, dosyaların birleştirilme aşamasına göre değişir. Mükerrer şikâyet, şikâyet süresinin hesaplanmasında ilk başvuru tarihini değiştirmez. Mükerrer şikâyet sürecinde dosya numaralarının kayıt altında tutulması, takibi kolaylaştırır.
Resmî kaynaklar
- 5271 Ceza Muhakemesi Kanunu - Adalet UYAP güncel metin: CMK 158 başvuru mercileri ve soruşturma usulü
- Adalet Bakanlığı: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu metni: Yetki ve bağlantı hükümleri ile CMK 223/7 aynı fiil ve aynı sanık bakımından davanın reddi
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)