Nişanın bozulması hâlinde, nişanlıların birlikte biriktirdiği paralar ve ortak hesaptaki bakiye, katkı oranları dikkate alınarak paylaştırılır. Nişanlıların düğün hazırlığı için açtığı ortak banka hesabında para kalması, nişan sona erdiğinde ayrı bir hesaplaşma gerektirir. Ortak hesaptaki para her olayda yarı yarıya paylaşılmaz. Hesabın iki kişi adına açılması, bankadan para çekme yetkisini gösterebilir; tarafların kendi aralarındaki paranın aidiyetini tek başına kesinleştirmez.
Bir tarafın maaşından yaptığı birikim, diğerinin ailesinden gelen destek ve üçüncü kişilere ödenmek üzere hesaba konulan avans aynı nitelikte değildir. Talep kurulurken önce hangi tutarın kim tarafından, hangi amaçla ve hangi anlaşmayla yatırıldığı açıklanmalıdır. Nişanın sona ermesi, bütün hareketleri kendiliğinden hediye iadesine dönüştürmez.
Banka yetkisi ile paranın sahibi olmak farklıdır
Ortak hesapta her hesap sahibinin tek başına işlem yapması kararlaştırılmış olabilir. Başka hesaplarda birlikte imza aranabilir. Bankanın hesap sözleşmesine uygun bir çekime izin vermesi, parayı çeken kişinin diğer nişanlıya karşı hiçbir borcu olmadığı anlamına gelmez. Bankayla ilişki ve tarafların birbirlerine karşı alacakları ayrı incelenir.
Hesap sözleşmesi, açılış formu ve işlem yetkileri istenmelidir. İnternet bankacılığında iki adın görünmesiyle yetinmek, hesabın müşterek mi yoksa başka bir kişinin işlem yetkisine sahip olduğu hesap mı olduğunu belirsiz bırakabilir. Bankaya yöneltilecek iddia da ancak bu ayrım yapıldıktan sonra değerlendirilebilir.
Her yatırılan para nişan hediyesi değildir
Türk Medeni Kanunu'nun 122. maddesi, nişanlılığın evlenme dışında bir sebeple sona ermesinde alışılmışın dışındaki hediyelerin geri verilmesini düzenler. Ancak kişi kendi parasını ortak hesaba koymuş ve mülkiyetini bağışlama iradesi açıklamamışsa, yalnızca hesap ortaklığı nedeniyle bağış yapmış sayılması doğru değildir.
Tersine, açıkça karşılıksız kazandırma amaçlanmış bir ödeme için sonradan “emanetti” demek de yeterli olmaz. Ortak tasarruf anlaşması, belirli masrafa ayrılmış para, ödünç ve bağış ihtimalleri belgelerle ayrılır. Nişan hediyesi kabul edilen tutarda özel hükümlerin; diğer alacaklarda sözleşme veya sebepsiz zenginleşme hükümlerinin koşulları incelenir.
Hesap dökümünde hangi hareketler ayrılmalı?
Yalnızca son bakiyeye bakılması eksik sonuç verir. Hesaba yatırılan toplam tutar, gerçekleşmiş düğün giderleri, iptal sonrası firmalardan gelen iadeler ve tarafların kişisel çekimleri ayrı sütunlarda gösterilmelidir. Aynı para hem katkı alacağı hem organizasyon masrafı olarak iki kez talep edilmemelidir.
- Hesabın açıldığı tarihten itibaren ayrıntılı hareket dökümü.
- Her iki kişinin kendi hesabından yaptığı transferlerin dekontları.
- Ailelerden gelen paranın amacı hakkında mevcut açıklamalar.
- Ödenen organizasyon giderlerinin sözleşme ve faturaları.
- Nişanın bitişinden sonraki çekim ve iade işlemleri.
Transfer açıklamasındaki “düğün birikimi” ibaresi amaca ilişkin önemli bir veridir. Bunun yanında tarafların yazışmaları, aynı gün yapılan ödemeler ve önceki anlaşmaları değerlendirilir. Bir dekonttan her hukuki ilişkiyi kesin biçimde çıkarmak yerine, hareketlerin birbirleriyle bağlantısı kurulmalıdır.
Para tek kişi tarafından çekildiyse
Çekimin tarihini ve miktarını belirleyen bankacılık kaydı saklanmalıdır. Hesaptaki paranın kime ait olduğu ve çekim için hangi iç yetkinin bulunduğu incelenir. Ortak gider için yapılan belgeli ödeme ile kişisel hesaba aktarılan ve açıklanmayan tutar aynı şekilde ele alınmaz.
Para hâlen hesapta bulunuyorsa, mevcut işlem yetkileri ve olası koruma yolları bankayla hukuka uygun biçimde görüşülebilir. Mahkemeden ihtiyati tedbir istenmesi gerekiyorsa alacak iddiası ve malvarlığı riski somutlaştırılmalıdır. Nişanın bittiğini bildirmek, bankanın her ortak hesabı otomatik olarak bloke etmesi sonucunu doğurmaz.
İade talebi tutar ve sebebiyle kurulmalı
Farazi örnekte bir kişi 160.000 TL, diğeri 40.000 TL yatırmış; hesaptan birlikte kabul edilen 50.000 TL salon ödemesi yapılmıştır. Kalan paranın doğrudan yarı yarıya paylaşılması veya ilk yatıran kişinin bütün bakiyeyi alması, masrafın nasıl üstlenildiği araştırılmadan kabul edilemez. Salonun daha sonra yaptığı iade de hesaba eklenmelidir.
Talep dilekçesi hangi ödemenin geri istendiğini ve bunun nedenini açıklamalıdır. Nişanlılıktan doğan talepler için Türk Medeni Kanunu'nun 123. maddesindeki bir yıllık zamanaşımı ile diğer hukuki sebeplerin süreleri karıştırılmamalıdır. Görevli mahkeme de talebin gerçek hukuki niteliğine göre belirlenir; bütün ortak hesap uyuşmazlıkları aynı dava türü değildir.
Uzlaşma yapılırsa hesabın kapanması, kalan bakiyenin dağıtılması ve firmalardan ileride gelebilecek iadelerin kime ödeneceği birlikte yazılmalıdır. Yalnızca bugün görülen bakiyeyi paylaşmak, daha sonra hesaba giren bir salon iadesini belirsiz bırakabilir. Belge, tarafların gerçekten anlaştığı tutar ve kalemleri açıkça göstermelidir.
Ortak hesapta kalan para mutlaka yarı yarıya mı bölünür?
Hayır. Hesabın işlem yetkisi ile taraflar arasındaki para aidiyeti farklıdır. Katkılar, anlaşma, bağış iradesi ve yapılmış giderler birlikte incelenir.
Banka para çekimine izin verdiyse iade talebi biter mi?
Hayır. Bankanın hesap sözleşmesine uygun işlemi, diğer hesap sahibinin parayı çekene karşı ileri sürebileceği alacağı kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Ailemden gelen destek benim katkım sayılır mı?
Ödemenin kime ve hangi amaçla yapıldığı belirlenmelidir. Size yapılan bağış, iki kişiye verilen destek ve geri ödenecek ödünç aynı hukuki nitelikte değildir.
Nişan sona erince bütün para alacakları bir yılda mı zamanaşımına uğrar?
Nişanlılıktan doğan dava hakları bakımından özel süre vardır. Hesaptaki her ödeme otomatik olarak bu kapsama girmez; doğru hukuki sebep ve süre ayrıca belirlenmelidir.
İlgili hukuki bilgiler
Nişan Bozulunca Altınlar ve Hediyeler Geri İstenebilir mi?
Nişan Bozulunca Düğün Salonu ve Organizasyon Masrafı Kimden İstenir?
Nişanın bozulması ve ortak hesaptaki para
Türk Medeni Kanunu’nun 122. maddesi, nişanın bozulması hâlinde nişanlıların birbirlerine verdikleri alışılmışın dışındaki hediyelerin geri istenebileceğini düzenler. Ortak hesaptaki para ise hediye niteliğinde değilse, hangi tarafın ne kadar katkı yaptığına göre paylaştırılır. Nişanın bozulması sonrası iade talebi için hesap hareketleri ve havale açıklamaları önemli delildir. Nişanın bozulmasından doğan dava hakları, nişanın sona ermesinden başlayarak bir yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Resmî kaynaklar
- 4721 Türk Medeni Kanunu - TBMM kabul metni: Nişanlılık, hediyelerin iadesi ve nişanlılıktan doğan taleplerin ayrılması
- 6098 Türk Borçlar Kanunu - TBMM kabul metni: Sebepsiz zenginleşme, sözleşme ve iade alacakları
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Medeni Kanunu (4721)