Bordro veya ücret teklifinde “SGK işveren payı” satırını gören çalışan, bunun maaşından kesildiğini düşünebilir. İşveren primi işçiye kesildi iddiasında önce satırın bilgi amaçlı toplam maliyet gösterimi mi, gerçekten net ücret hesabından düşülen tutar mı olduğu belirlenmelidir. İşverenin kendi prim yükümlülüğünün tabloda görünmesi ile işçinin sözleşmedeki ücretinin azaltılması aynı işlem değildir.
Sigorta primlerinde işçi ve işveren payları ayrıdır. Standart 4/a sigortalılığına ilişkin genel oranlar, emekli çalışan, çırak veya özel sigortalılık durumlarına doğrudan uygulanamaz. İncelenen dönem de önemlidir; eski bir internet tablosu güncel bordroya aktarılmamalıdır. Buradaki değerlendirme,1 Ekim 2026 tarihinde erişilen resmî SGK bilgisiyle genel ayrımı açıklamaktadır.
Standart çalışan payı nasıl ayrılır?
SGK'nın 2026 işveren prim oranları tablosunda standart hizmet akdine tabi çalışan için malullük, yaşlılık ve ölüm sigortası çalışan payı yüzde 9, genel sağlık sigortası payı yüzde 5 ve işsizlik sigortası payı yüzde 1 olarak gösterilir. Bu kalemlerin toplamı yüzde 15'tir. Kısa vadeli sigorta kolları için aynı tabloda çalışan payı gösterilmez.
Aynı resmî tabloda işveren tarafındaki kalemler sırasıyla yüzde 12, yüzde 7,5, yüzde 2,25 ve işsizlik için yüzde 2 olarak yer alır; toplam yüzde 23,75'tir. Teşvik veya özel statü gibi durumlar ayrıca değerlendirilir. Bu oranlar sırf işyerinin SGK'ya toplu ödeme yapması nedeniyle işçinin payına dönüşmez. İşveren bütün primleri yatırırken kanuni çalışan payını ücret hesabından ayırabilir; kendi payını ise otomatik olarak işçiye yükleyemez.
Brüt ücret ile toplam işveren maliyeti aynı mı?
Ücret sözleşmesindeki brüt tutar, işverenin işçi için yaptığı bütün harcamaların toplamıyla karıştırılmamalıdır. İşveren payı, standart hesapta brüt ücretin üzerine eklenen maliyet kalemi olarak gösterilebilir. Vergi ve kanuni çalışan kesintileri sonrasında bulunacak net tutar ile toplam maliyet ayrı satırlarda tutulmalıdır. Teklifin “işverene maliyet” başlığı taşıması, ayrıca kararlaştırılmış ücretin içeriğini otomatik olarak değiştirmez.
Farazi örnekte sözleşmede belli brüt ücret belirlenmiş, maliyet tablosunda bunun üzerine işveren primleri eklenmiştir. Tabloyu gören işçi işveren payının ücretinden kesildiğini sanabilir. Bordronun net hesabında yalnızca hukuken çalışana ait kesintiler yapılmışsa bilgi satırı tek başına ücret ihlali oluşturmaz. Buna karşılık aynı işveren payı ayrıca netten düşülmüşse gerçek kesinti incelenmelidir.
Hangi kayıtları karşılaştırmalısınız?
Ücret teklifinde kullanılan başlıklar, imzalı sözleşme ve aylık hesap pusulası birlikte okunmalıdır. “SGK” yazan tek toplu satır, hangi payın kesildiğini anlaşılmaz bırakabilir. İşçi kesintinin çalışan payı, işveren payı, işsizlik veya başka kalem olarak açıklanmasını isteyebilir. İşverenin daha düşük prim matrahı bildirmiş olması ise ayrıca sosyal güvenlik sorunu doğurabilir.
- Sözleşmede belirlenmiş net veya brüt ücret.
- Döneme ait bordro ve ücret hesap pusulası.
- Kesintilerin ayrı kalemlere ayrılmış dökümü.
- Bankaya geçen net ücret.
- Sigortalılık statüsü ve SGK hizmet kaydı.
Aynı ücret üzerinden yapılan vergi hesabının matrahı da kontrol edilmelidir. Yanlış prim kesintisi, vergi ve net ücret hesabını birlikte etkileyebilir. Bu yüzden yalnızca görünen fazladan yüzdeyi çarpıp bütün farkı talep etmek her zaman doğru sonuç vermez. Bordro, o dönemin statüsü ve uygulanabilir tavanları dikkate alınarak yeniden kurulmalıdır.
İşveren teşvik alamadı diye çalışan öder mi?
İşverenin teşvik şartını yerine getirmemesi veya primini geç yatırması nedeniyle maliyetinin artması, kararlaştırılmış çalışan ücretinin kendiliğinden azaltılmasına izin vermez. Teşvik, indirim ve gecikme yükü ile çalışana ait kanuni prim payı birbirinden ayrılır. İşverenin kendi ödeme planlaması kaynaklı gideri, “SGK kesti” ifadesiyle çalışana mal edilemez.
Net ücret kararlaştırılmışsa çalışana ödenmesi gereken tutar ayrıca gözetilir. Brüt ücret kararlaştırılmışsa kanuni kesintiler değişebilir; fakat işveren payı ile çalışan payının ayrımı korunur. Sözleşmenin adlandırdığı bir “maliyet paketi” emredici sosyal güvenlik ve ücret hükümlerinin uygulanmasını ortadan kaldırmaz. Gerçek anlaşma ve bordro akışı önemlidir.
Yanlış kesinti için başvuru nasıl yapılır?
İşçiye ait olmayan payın gerçekten ücretten düşüldüğü saptanırsa, ilgili aylar ve farklar gösterilerek düzeltme istenebilir. İşverenin düzelttiği bordro ile yaptığı ek ödeme karşılaştırılmalıdır. SGK kaydı hatası varsa kurum yönündeki başvuru ayrıca değerlendirilir; ücret farkı talebiyle aynı prosedür olduğu varsayılmamalıdır.
Ücret alacağı uyuşmazlığında dava öncesi arabuluculuk şartının kapsamı dikkate alınır. Hesapta hem yasal çalışan kesintisini hem de hukuka aykırı olduğu ileri sürülen ek kesintiyi ayırmak gerekir. İşverenin yatırdığı kendi payının tamamını çalışanın alacağı gibi istemek de doğru değildir; talep fiilen eksilen ücret ve hukuki dayanağı üzerinden kurulmalıdır.
Bordroda işveren payı yazması maaşımdan kesildiğini gösterir mi?
Tek başına göstermez. Bilgi amaçlı maliyet satırı ile net ücret hesabında yapılan kesinti karşılaştırılmalıdır.
Her çalışan için toplam çalışan payı yüzde 15 mi?
Bu oran standart 4/a hesabı içindir. Emekli çalışan ve diğer özel statüler farklı hükümler gerektirebilir.
İşveren kendi primini de maaşımdan düşebilir mi?
Kendi prim yükünü otomatik olarak çalışanın kanuni payına ekleyemez. Sözleşme, statü ve gerçek bordro hesabı incelenir.
İşverenin teşviki iptal edildiğinde ücretim azalır mı?
Teşvik kaybı, kararlaştırılmış ücreti kendiliğinden azaltma hakkı vermez. Çalışana ait kesintiler ayrıca belirlenmelidir.
İlgili hukuki bilgiler
İşveren İşçiye Maaş Bordrosu Vermek Zorunda mı?
SGK Eksik Gün ve Düşük Ücret Bildirimine Karşı İşçinin Hakları
Resmî kaynaklar
- SGK: 2026 işveren ve çalışan prim oranları: 2026 standart4/a çalışan ve işveren prim paylarının ayrımı
- 4857 sayılı İş Kanunu: TBMM kabul metni: 4857 sayılı Kanun m.32 ve37: ücret ve kesintileri gösteren hesap pusulası
- Gelir İdaresi Başkanlığı: 2026 ücret geliri vergi rehberi: Ücretin safi tutarı ve çalışana ait sosyal güvenlik kesintileri
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk SSS: Ücret farkı talebinde arabuluculuk
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: İş Kanunu (4857)