İhtiyati Tahakkuk Kararına Karşı Nasıl Dava Açılır?

İhtiyati tahakkuk, henüz normal şekilde tahakkuk etmemiş belirli kamu alacaklarının korunmasına yönelik geçici bir işlemdir. Vergi incelemesinin başlaması, her durumda ihtiyati tahakkuku haklı kılmaz. 6183 sayılı Kanun’un 17. maddesindeki nedenlerden birinin bulunması ve yetkili makamın usulüne uygun işlemi gerekir. Verginin kesin olarak borçlanıldığı sonucuyla bu koruma tedbiri birbirine karıştırılmamalıdır.

İhtiyati tahakkuk ile ihtiyati haciz arasındaki bağlantı

İhtiyati tahakkuk, güvenceye alınacak alacağın geçici olarak belirlenmesine hizmet eder. İhtiyati haciz ise mal, hak veya alacak üzerine uygulanan korumadır. Kanunun 18. maddesine göre bu şekilde tahakkuk eden vergi ve cezalar, kendi kanunlarına göre ödeme zamanı gelmeden sırf bu nedenle tahsil edilmez; buna karşılık ihtiyati haciz uygulanması gündeme gelir.

Bir banka hesabının bloke edilmesiyle karşılaşıldığında yalnız bankadaki yazıya bakmak yeterli değildir. Haczin hangi kamu alacağına, hangi döneme ve hangi ihtiyati tahakkuk kararına dayandığı öğrenilmelidir. Tedbirin hesabı ile tahakkukun sebebi ayrı hukuki sorunlardır. Dilekçede yalnız blokenin kaldırılmasını istemek, temel kararın neden hukuka aykırı olduğunun anlatılmasını gereksiz kılmaz.

Hangi gerekçeler denetlenir?

Kanun, belirli ihtiyati haciz nedenlerine ve kamu alacağını tehlikeye düşüren özel hâllere gönderme yapar. Kaçma, mal kaçırma veya hileli yollara başvurma ihtimali gibi gerekçeler ileri sürülmüşse bunların somut dayanakları incelenir. Her ticari mal satışı, her adres değişikliği veya sıradan nakit sıkışıklığı tek başına aynı anlama gelmez.

Ayrıca işlemin kanunen kapsama alınmış alacak türü için yapılıp yapılmadığı, yazılı talep ve yetkili makam koşulları kontrol edilir. Matrah belliyse kullanılan hesap, belli değilse geçici takdirin dayanakları araştırılır. Ön inceleme sonucu ortaya çıkan tahmini tutarın açıklamasız biçimde kesin vergi gibi gösterilmesi, savunmada tartışılabilecek bir husustur. Dosya, yalnız “borcum yoktur” cümlesine indirgenmemelidir.

Dava ne zaman ve hangi mahkemede açılır?

6183 sayılı Kanun’un 20. maddesi, ihtiyati tahakkuk üzerine ihtiyati haciz uygulananlara hem tahakkuk sebeplerine hem miktara karşı itiraz imkânı tanır. Vergi alacağı bakımından uyuşmazlık vergi mahkemesinde görülür. On beş günlük özel süre, ihtiyati haczin uygulanması; kişinin yokluğunda uygulanmışsa haczin tebliği esas alınarak değerlendirilir. Normal vergi ihbarnamesindeki dava süresi burada otomatik uygulanmaz.

Tek başına hazırlık niteliğindeki tahakkuk kaydı ile kişiye uygulanmış haciz arasındaki fark önemlidir. Başvurunun konusu, birlikte veya ayrı dava açılmasının usul koşulları ve öğrenme belgeleri somut dosyaya göre belirlenir. İdareye dilekçe verilmesi veya telefonla düzeltme istenmesi üzerine kısa dava süresinin mutlaka durmuş olduğu varsayılmamalıdır. Gerekli yargısal başvuru için takvim korunur.

Dava açılması blokeyi hemen kaldırır mı?

Bu tedbir uyuşmazlığında salt dava açılması, haczin otomatik olarak kalkacağı anlamına gelmez. Yürütmenin durdurulması talebi gerekiyorsa işlemin açık hukuka aykırılığı ve uygulanmasının doğuracağı telafisi güç zararlar somutlaştırılır. İşçi ücretlerinin, zorunlu tedarik ödemelerinin veya işletmenin faaliyetine ilişkin yükümlülüklerin etkilenmesi banka ve muhasebe kayıtlarıyla açıklanabilir. Her zarar iddiası kendiliğinden kabul edilmez.

Hangi belgeler hazırlanmalıdır?

İhtiyati tahakkuk kararı, haciz varakası veya bildirimi, tebliğ evrakı, hesap dökümü, inceleme yazıları ve vergi dönemine ait kayıtlar toplanır. Sabit adresi veya faaliyet sürekliliğini gösteren belgeler, ileri sürülen sebebe göre önem kazanır. Sonradan normal tarhiyat yapılırsa onun ayrı dava takvimi de izlenir. Tedbir davasının bulunması, sonraki ihbarnameye karşı gereken işlemleri ortadan kaldırmaz.

Sık sorulan sorular

İhtiyati tahakkuk kesin vergi borcu mudur?

Hayır. Geçici koruma işlemi ile alacağın kendi kanununa göre tarh ve tahakkuku farklıdır. Sonraki normal tahakkukla gerekli düzeltme kanunun 19. maddesi çerçevesinde yapılır.

İtirazım yalnız miktara ilişkin olabilir mi?

Kanunun 20. maddesi ihtiyati tahakkuk sebepleri yanında miktara da itirazı kapsar. Hesap hatası veya dayanak yetersizliği somut kayıtlarla açıklanmalıdır.

İlgili yazılar

• Vergi Borcu Nedeniyle İhtiyati Haciz Konuldu: 15 Günde Nasıl Dava Açılır?
• Vergi Davası Açılınca Tahsilat Durur mu? İhbarname ve Ödeme Emri Ayrımı

Hukuki kaynaklar

• Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun — m.13,15,17–20
• Tahsilat Genel Tebliği Seri A Sıra 1 — ihtiyati tahakkuk, ihtiyati haciz ve yargısal başvuru açıklamaları