Aynı Kişi İçin İki Nüfus Kaydı Varsa Mükerrer Kayıt Nasıl Düzeltilir?

Aynı gerçek kişi adına oluşturulmuş iki nüfus kaydı, kayıtların dayanakları incelenerek tek ve doğru sicile dönüştürülmelidir. Kişinin hangi kaydı kullanmak istediği tek başına belirleyici değildir. Önce iki kaydın gerçekten aynı kişiye ait olup olmadığı, hangi doğum bildirimi veya tescil işleminden kaynaklandığı ve evlenme, çocuk, ölüm gibi olayların hangi kayda işlendiği araştırılır. Açık mükerrerlik idari yolla giderilebilir; kaydın gerçekliği veya aile ilişkileri tartışmalıysa yargısal değerlendirme gerekebilir.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• İki farklı kimlik bilgisi her zaman mükerrer kayıt değildir: Türk kaydı ile yabancı ülkedeki kayıtta adın farklı yazılması tek başına Türkiye’de iki nüfus kaydı bulunduğu anlamına gelmez.
• İdari incelemenin konusu nedir: 5490 sayılı Kanun’un 38. maddesi mükerrer kayıtları maddi hata kapsamında düzenler.
• Hangi hâllerde mahkeme incelemesi gerekir: Kayıtların aynı kişiye ait olduğu konusunda uyuşmazlık, usulsüz dayanak belge veya kimlik ve aile bağını etkileyen çelişki varsa sorun yalnız teknik silme işlemi olarak çözülemeyebilir.
• Başvuru dosyasında bulunabilecek belgeler: Belgenin aslı kişide bulunmuyorsa bulunduğu kurum ve dosya bilgisi belirtilir.
• Örnek: evlilik bir kayıtta, çocuk diğer kayıtta: Varsayımsal olarak bir kişinin çocukken iki kez tescil edildiği ve sonraki yıllarda evliliğinin birinci, çocuğunun doğumunun ikinci kayda işlendiği düşünülür.
• Miras ve diğer kurum kayıtlarına etkisi: Düzeltme tamamlandığında mirasçılık belgesi, tapu veya sosyal güvenlik kayıtlarında ayrıca güncelleme gerekebilir.

İki farklı kimlik bilgisi her zaman mükerrer kayıt değildir

Türk kaydı ile yabancı ülkedeki kayıtta adın farklı yazılması tek başına Türkiye’de iki nüfus kaydı bulunduğu anlamına gelmez. Benzer şekilde eski ve yeni kimlik kartındaki seri numaralarının farklılığı da mükerrer nüfus tescili değildir. Sorun, aynı kişinin aile kütüğünde birden fazla kişiymiş gibi kayıtlı bulunmasıdır. Araştırmada kimlik numarası yanında anne ve baba adı, doğum tarihi, doğum yeri ve kayıt geçmişi birlikte ele alınmalıdır.

İki kayıtta bazı bilgilerin aynı olması da kesin biçimde aynı kişiyi göstermez. Aynı isimli kardeşler, yakın akrabalar veya geçmişte hatalı bildirimle oluşturulmuş aile bağları bulunabilir. Kişilerin ifadeleri ilk bilgi kaynağıdır; ancak nüfus sicilinin doğruluğu yalnız tarafların anlaşmasına bırakılamaz. Bu yüzden asıl belgelerin ve önceki işlem dosyalarının getirtilmesi talebi önem taşır.

İdari incelemenin konusu nedir?

5490 sayılı Kanun’un 38. maddesi mükerrer kayıtları maddi hata kapsamında düzenler. Nüfus idaresinin kayıt incelemesi, iki tescilin aynı kişiye ait olduğunun belgelerle belirlenmesini ve kayıt üzerindeki olayların doğru ilişkilendirilmesini kapsar. Bir kaydı gelişigüzel silmek yerine kişinin evlilik, çocuk ve diğer nüfus olaylarının korunması gerekir. Başvuruda iki kayda ilişkin bilgilerin tamamı ve olayların hangi kayıtta bulunduğu açıklanmalıdır.

Kullanılmayan kaydın hiçbir hukuki sonuç doğurmadığı varsayılmamalıdır. O kayıt üzerinden mirasçılık belgesi çıkarılmış, sigortalılık işlemi yapılmış veya üçüncü bir kişiyle bağ kurulmuş olabilir. Başvuru sırasında bilinen bütün işlemlerin belirtilmesi, düzeltmenin yeni bir karışıklık yaratmasını önler. Nüfus müdürlüğünün belge istemleri ve araştırma cevapları tarih sırasıyla saklanmalıdır.

Hangi hâllerde mahkeme incelemesi gerekir?

Kayıtların aynı kişiye ait olduğu konusunda uyuşmazlık, usulsüz dayanak belge veya kimlik ve aile bağını etkileyen çelişki varsa sorun yalnız teknik silme işlemi olarak çözülemeyebilir. Nüfus kaydının iptali ya da düzeltilmesi talebinin niteliğine göre dava yolu belirlenir. Soybağının değiştirilmesi isteniyorsa ayrıca soybağı davalarına özgü kuralların uygulanıp uygulanmayacağı incelenir. “İki kaydı birleştirme” adı verilmesi, talebin hukuki niteliğini tek başına belirlemez.

Başvuru dosyasında bulunabilecek belgeler

• Her iki kaydın mümkün olan en eski nüfus örnekleri ve tescil dayanakları.
• Doğum, evlenme ve varsa ölüm bildirimleri ile bunlara ilişkin tarih ve kurum bilgileri.
• Eski kimlik belgeleri, okul ve askerlik gibi kişinin yaşam çizgisini gösteren kayıtlar.
• Aile bağından etkilenecek kişileri gösteren belgeler ve mevcut mahkeme kararları.

Belgenin aslı kişide bulunmuyorsa bulunduğu kurum ve dosya bilgisi belirtilir. Tahmin edilen tarih yerine belgenin kesin olarak neyi gösterdiği yazılır. Türk ve yabancı kayıtlar birlikte inceleniyorsa tercüme ve tasdik ihtiyacı ayrıca değerlendirilir. Aynı kişi tespiti ile mükerrer Türk nüfus kaydının kaldırılması arasındaki fark dilekçede korunmalıdır.

Örnek: evlilik bir kayıtta, çocuk diğer kayıtta

Varsayımsal olarak bir kişinin çocukken iki kez tescil edildiği ve sonraki yıllarda evliliğinin birinci, çocuğunun doğumunun ikinci kayda işlendiği düşünülür. Yalnız ikinci kaydı kaldırma talebi çocuğun aile bağında sorun yaratabilir. İnceleme, iki tescilin aynı kişiyi gösterdiğini saptarken mevcut nüfus olaylarının doğru kayda aktarılmasını da kapsamalıdır. Amaç kullanışlı görülen kimliği seçmek değil, gerçek kişiyi bütün hukuki bağlarıyla doğru göstermek olmalıdır.

Miras ve diğer kurum kayıtlarına etkisi

Düzeltme tamamlandığında mirasçılık belgesi, tapu veya sosyal güvenlik kayıtlarında ayrıca güncelleme gerekebilir. Önceden düzenlenmiş belge yeni sicille çelişiyorsa o belgenin düzeltilmesi yolu ayrı incelenir. Mükerrer kaydın kapanması, yanlış kayda dayalı bütün özel hukuk işlemlerini tek anda ortadan kaldırmaz. Hangi işlemin etkilendiğini belirlemek için kayıt düzeltme kararı ve tescil sonucu birlikte muhafaza edilmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

İlgili açıklamalar

• Yabancı Kimliği ile Türk Nüfus Kaydındaki Bilgiler Farklıysa Aynı Kişi Tespiti Nasıl Yapılır?
• Veraset İlamı Nasıl Alınır? Noter ve Sulh Hukuk Süreci

Hukuki kaynaklar

• Nüfus ve Vatandaşlık İşleri: Kayıt inceleme — Hatalı, eksik ve mükerrer kayıtların incelenmesi
• Nüfus Hizmetleri Kanunu — m.35-36,38,40: maddi hata, mükerrer kayıt, kayıt iptali