Davadan Feragat Etmek ile Davayı Geri Almak Arasında Ne Fark Var?

“Davadan vazgeçiyorum” cümlesi, kişi yalnız mevcut dosyayı kapatmak istese bile talep hakkı bakımından ciddi sonuç doğurabilir. Davadan feragat ile davayı geri alma aynı işlem değildir. Hangisinin istendiği dilekçede tereddütsüz belirtilmeli; özellikle karşı taraftan henüz ödeme alınmamışsa beyanın sonucu anlaşılmadan imza atılmamalıdır.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Feragat hangi hakkı etkiler: Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir.
• Davayı geri almak neden farklıdır: HMK 123 uyarınca davacı, hüküm kesinleşinceye kadar davalının açık rızasıyla davayı geri alabilir.
• Ödeme sözü üzerine hemen feragat edilmeli mi: Örnek olarak davalı, borcu gelecek ay ödeyeceğini söyleyip davacıdan bugün feragat dilekçesi isteyebilir.
• Yargılama masrafı ve avukat yetkisi: Dosya feragatle kapandığında harç, yargılama gideri ve karşı taraf vekâlet ücreti sonuçları ayrıca doğabilir.
• Yanlış beyan sonradan düzeltilebilir mi: Sırf fikir değiştirmek, geçerli feragati geri almak için yeterli değildir.

Feragat hangi hakkı etkiler?

Feragat, davacının talep sonucundan kısmen veya tamamen vazgeçmesidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 307 ve devamı maddelerine göre mahkemeye dilekçeyle veya yargılama sırasında sözlü olarak açıklanabilir. Karşı tarafın veya hâkimin onayı, geçerli feragatin sonuç doğurması için genel olarak aranmaz.

Feragat kesin hüküm gibi sonuç doğurur. Bu nedenle aynı taraflar arasında aynı sebebe ve aynı talebe dayanan davayı daha sonra yeniden açmak, davayı geri almanın sağladığı imkânla bir tutulamaz. Feragatin yalnız belirli alacak kalemine mi yoksa bütün taleplere mi ilişkin olduğu açık olmalıdır. Faiz, ana para ve farklı dönem alacaklarının kapsamı belirsiz bırakılmamalıdır.

Davayı geri almak neden farklıdır?

HMK 123 uyarınca davacı, hüküm kesinleşinceye kadar davalının açık rızasıyla davayı geri alabilir. Bu durumda davanın açılmamış sayılmasına karar verilir. Geri alma, uyuşmazlığın esasındaki haktan feragat edildiği anlamına gelmez. Ancak yeniden dava açılabilmesi, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler dahil diğer koşulların ayrıca mevcut olmasına bağlıdır.

Davalının sessiz kalması açık rıza yerine geçmez. Dilekçenin karşı tarafa gönderilmiş olmasıyla geri alma işleminin tamamlandığı varsayılmamalıdır. Birden fazla davalı veya bağımsız talep varsa, rızanın kimden ve hangi kapsamda alınacağı dosyanın yapısına göre belirlenir. Mahkemenin işlem hakkındaki kararının içeriği kontrol edilmelidir.

Ödeme sözü üzerine hemen feragat edilmeli mi?

Örnek olarak davalı, borcu gelecek ay ödeyeceğini söyleyip davacıdan bugün feragat dilekçesi isteyebilir. Feragat, ödemenin sonradan gerçekleşmemesi ihtimaline karşı sıradan bir bekletme işlemi değildir. Şartlı veya çekinceli feragat de kanunun açık düzenlemesiyle bağdaşmaz. Bu nedenle ödeme, sulh, taksit ve dosyanın sona erdirilmesi birlikte ele alınmalıdır.

Taraflar mahkeme içi sulh veya başka geçerli bir anlaşma düzenleyecekse, borcun tutarı, vadesi, faiz ve giderler ile ihlal halinde uygulanacak yollar açık yazılmalıdır. Bir anlaşmanın bulunması her durumda feragat beyanının etkisini kendiliğinden ortadan kaldırmaz. Dilekçe, anlaşma ve fiili ödeme sırası birbirini doğrulamalıdır.

Yargılama masrafı ve avukat yetkisi

Dosya feragatle kapandığında harç, yargılama gideri ve karşı taraf vekâlet ücreti sonuçları ayrıca doğabilir. Davayı geri alma da masrafsız kapanışın garantisi değildir. “Taraflar birbirinden gider istemeyecek” gibi bir anlaşmanın kapsamı ve mahkeme kararına nasıl yansıyacağı baştan ele alınmalıdır.

Davayı vekil takip ediyorsa feragat gibi özel yetki gerektiren işlemler bakımından vekâletname kontrol edilir. Avukatın genel dava takip yetkisi bulunması, her tasarrufu aynı şekilde yapabileceği anlamına gelmez. Müvekkilin talimatı, beyanın maddi kapsamı ve vekâletnamedeki yetki birbirinden ayrı incelenmesi gereken konulardır.

Yanlış beyan sonradan düzeltilebilir mi?

Sırf fikir değiştirmek, geçerli feragati geri almak için yeterli değildir. İrade bozukluğu hâllerinde feragat veya kabulün iptali istenebilir; fakat baskı, aldatma ya da yanılma iddiasının somut olay ve delillerle açıklanması gerekir. Her “anlamadım” beyanı otomatik iptal sağlamaz.

Mahkemeye verilen metindeki sözcüklerle kişinin sonradan anlattığı amaç farklıysa, metnin tamamı ve işlem koşulları değerlendirilir. Dosyadan dilekçe ve duruşma tutanağı alınmalı, teslim tarihi ve varsa ödeme anlaşması korunmalıdır. Bir işlem yanlış adlandırılmışsa bunun etkisi, dosya sonucuna ve başvuru aşamasına göre incelenir; yeni bir dilekçeyle bütün sonuçların silineceği varsayılmamalıdır.

Sık sorulan sorular

Davalı kabul etmezse davayı geri alamaz mıyım?

HMK 123 kapsamındaki geri alma davalının açık rızasını gerektirir. Feragat farklı bir işlemdir ve karşı tarafın rızasına bağlı değildir.

Davayı geri alınca zamanaşımı sorunu kalmaz mı?

Hayır. Açılmamış sayılma kararı ve yeniden dava tarihi, süreler bakımından ayrıca incelenmelidir. Esas haktan vazgeçilmemesi tek başına tüm süreleri korumaz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

İlgili hukuk rehberleri

• Hukuk Duruşmasına Gidilmediği İçin İşlemden Kaldırılan Dosya Nasıl Yenilenir?
• Sözleşmeye Aykırılık Nedeniyle Tazminat

Hukuki dayanaklar

• Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.74,123,307–312
• 7251 sayılı Kanun: m.10 ve29; geri alma ve feragat sonrası karar
• Yargıtay resmî karar metni: geri alma ve feragat beyanının hukuki niteliği