Kefilin Onayı Olmadan Kredi Limiti Artırıldı: Kefil Yeni Borçtan Sorumlu mu?

Kredinin limiti sonradan artırılmışsa kefil, sırf ilk sözleşmede imzası bulunduğu için artırılan limitin tamamından sorumlu olmaz. Kefaletin kapsadığı borç, geçerli biçimde yazılan azami miktar ve sonradan yapılan değişiklikler incelenir. Türk Borçlar Kanunu’nun 583. maddesine göre kefilin sorumluluğunu artıran değişiklikler kefaletin şekil şartlarına uyulmadıkça hüküm doğurmaz. Buna karşılık limit artışı, önceki geçerli kefaleti her durumda bütünüyle ortadan kaldırmaz.

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• Kredi limiti ile kefalet limiti aynı şey değildir: Kredi limiti, bankanın asıl borçluya kullandırmayı kabul ettiği finansmanın çerçevesini gösterir.
• Yeni imza tek başına yeterli mi: Kefalet sözleşmesinde azami miktar, tarih ve müteselsil kefalet üstleniliyorsa bu anlama gelen ifade bakımından kanunun öngördüğü el yazısı şartları bulunur.
• Eşin rızası hangi durumda araştırılır: TBK’nin 584. maddesi, eş rızasının gereken hâllerini ve istisnalarını düzenler.
• Bankadan hangi belgeler alınmalı: İlk kredi sözleşmesi, bütün limit artırım protokolleri, kefalet sayfaları, kullandırım dökümleri, ödeme hareketleri ve borç ihtarları istenmelidir.
• Ödeme emri geldiyse: Bankaya itiraz yazılması, icra dosyasındaki itiraz süresinin yerine geçmez.

Kredi limiti ile kefalet limiti aynı şey değildir

Kredi limiti, bankanın asıl borçluya kullandırmayı kabul ettiği finansmanın çerçevesini gösterir. Kefalet limiti ise kefilin üstlendiği kişisel güvencenin azami sınırıdır. Sözleşmedeki bu iki rakam farklı olabilir. Ayrıca fiilen kullanılan anapara, hesap kesim borcu ve toplam takip tutarı da birbirinden ayrılmalıdır. Kredi limiti yükselse bile fiilen borç doğmadıysa kullanılmayan limit tek başına kefilden tahsil edilecek alacak değildir.

TBK’nin 589. maddesi kefilin her durumda sözleşmede belirtilen azami miktarla sınırlı sorumluluğunu düzenler. Faiz ve giderlerin bu sınırın dışında sınırsız biçimde kefile yüklenebileceği kabul edilmemelidir. Ancak mahkeme veya icra sürecinde kefilin kendi davranışlarından kaynaklanan sonuçlarla asıl kefalet borcunun kapsamı karıştırılmamalı; istenen her kalemin dayanağı ayrı belirlenmelidir.

Yeni imza tek başına yeterli mi?

Kefalet sözleşmesinde azami miktar, tarih ve müteselsil kefalet üstleniliyorsa bu anlama gelen ifade bakımından kanunun öngördüğü el yazısı şartları bulunur. Kefilin yalnız kredi yenileme formunun altında imzasının bulunması, gerekli alanların tamamlandığını kendiliğinden göstermez. Değişikliğin kefalet sorumluluğunu artırıp artırmadığı ve şekil şartlarının yerine getirilip getirilmediği belge aslı üzerinden incelenmelidir.

Eski sözleşmede “bütün limit artışlarına peşinen rıza” benzeri bir cümle bulunması, kanunun emredici şekil kurallarını etkisiz bırakmaz. Diğer taraftan başlangıçta daha yüksek bir azami tutar içinde, tanımlanmış gelecekteki borçlara geçerli kefalet verilmişse her yeni kullandırım için mutlaka yeni kefalet gerektiği de söylenemez. Borcun türü, sözleşme bağlantısı ve güvencenin süresi burada belirleyicidir.

Eşin rızası hangi durumda araştırılır?

TBK’nin 584. maddesi, eş rızasının gereken hâllerini ve istisnalarını düzenler. Kefilin sorumlu olacağı tutarın artırılması, adi kefaletin müteselsile çevrilmesi veya kefil yararına güvencelerin önemli ölçüde azaltılması bakımından bu konu yeniden gündeme gelebilir. Ticari işletme sahibi, şirket ortağı veya yöneticisi gibi kişilerle ilgili kanuni istisnalar bulunduğundan “evli kişinin bütün kefaletlerinde eş imzası şarttır” genellemesi doğru değildir.

Rızanın kapsamı ve tarihi önemlidir. İlk krediye verilen rızanın sonraki ağırlaştırmayı da geçerli kıldığı varsayılmamalıdır. Kefilin evlilik durumu, ticaret sicili kaydı ve krediyle işletme arasındaki ilişki değerlendirmeye eklenmelidir. Bu belgeler görülmeden yalnız sözleşmenin başlığından sonuca gidilmez.

Bankadan hangi belgeler alınmalı?

İlk kredi sözleşmesi, bütün limit artırım protokolleri, kefalet sayfaları, kullandırım dökümleri, ödeme hareketleri ve borç ihtarları istenmelidir. Ödeme ve yeniden kullandırım içeren hesaplarda, hangi borcun hangi sözleşmeden doğduğunun izlenmesi gerekir. Kefilin önceki borcu ödemiş olması yeni ve bağımsız kredileri de üstlendiği anlamına gelmez.

Varsayımsal örnek: Geçerli kefalet üst sınırı 300.000 TL olan bir sözleşmede banka krediyi 700.000 TL’ye yükseltir. Kefil artırım belgesini imzalamaz. İnceleme, eski kefaletin kapsamındaki borç ve azami sınır üzerinden yürür; 700.000 TL limitin tamamı otomatik olarak kefilin borcu sayılmaz. Önceki kefaletin devam edip etmediği ise sözleşme ve hesap hareketlerine bağlıdır.

Ödeme emri geldiyse

Bankaya itiraz yazılması, icra dosyasındaki itiraz süresinin yerine geçmez. Takip türü ve tebligat tarihi gecikmeden değerlendirilmelidir. Kefil hakkında icra takibinde savunmalar ile önce asıl borçluya başvuru kuralı, limit itirazından ayrı olarak önem taşıyabilir. İmzaya, tutara ve takip koşullarına ilişkin itirazlar birbirine karıştırılmamalıdır.

Özellikle fotokopide sonradan ekleme veya farklı kalem izlenimi varsa belge aslının incelenmesi önemlidir. Kefalet metnindeki bir alanın kim tarafından doldurulduğu varsayımla belirlenmez. Bankanın gönderdiği borç dökümü, kefilin o tutarı kabul ettiğini gösteren ayrı bir belge yerine geçmez.

Kaynaklar

6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.582–586 ve 589–594.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)