Adli Kontrol İmza Saati Vardiyaya Denk Geliyor: Değişiklik Nasıl İstenir?

Adli kontrol imza programı iş nedeniyle değiştirilebilir mi?

Adli kontrol imza yükümlülüğünün günü, yeri veya uygulama koşulları; somut gerekçe gösterilerek değiştirme ya da gerekli hâlde geçici muafiyet talebine konu olabilir. İş vardiyasıyla çakışma, belgeleriyle ortaya konulduğunda değerlendirilebilecek bir ihtiyaçtır. Ancak iş sahibi olmak yükümlülüğün kendiliğinden kalkmasını sağlamaz. Yetkili makam yeni karar verinceye kadar mevcut yükümlülüğün devam ettiği esas alınmalıdır.

CMK 109. madde, belirlenen yerlere belirtilen sürelerde düzenli başvurma yükümlülüğünü adli kontrol türleri arasında düzenler. 110 ve 111. maddeler yükümlülüğün değiştirilmesi, kısmen kaldırılması veya geçici muafiyet için hukuki çerçeve sağlar. Kişinin hangi karara göre hangi gün ve yerde imza attığı önce belirlenir. Her kolluk biriminin kişisel talep üzerine mahkeme kararını değiştirebileceği varsayımı doğru değildir. Karardaki yetki alanı ile uygulama ayrıntısı ayrılmalıdır.

Vardiya çakışması hangi belgeyle açıklanır?

İş sözleşmesi veya SGK kaydı, kişinin çalıştığını gösterebilir; fakat imza saatinin neden çalışmayla çatıştığını tek başına anlatmayabilir. İşverenden alınan vardiya çizelgesi, işin başlangıç ve bitiş saatleri, servis düzeni ve işyerinin konumu daha doğrudan bilgi verir. Belgelerin güncel olması ve istenen değişiklik dönemini kapsaması gerekir. İşveren yazısında yalnız “personelimizdir” denmesi yerine çakışan saatler açık gösterilebilir.

İşçi vardiyalı çalışıyorsa sürekli gündüz veya gece çalışan biri gibi sabit program sunmamalıdır. Döner vardiya düzeni ve önceden bilinen çalışma günleri açıklanır. Talep, yükümlülükten tümüyle kurtulma yerine uygulanabilir başka saat veya gün önerisi içerebilir. Vardiyanın her hafta değişmesi durumunda makul ve kontrol edilebilir program araştırılır. Kişinin başka şehirde geçici görevlendirilmesi varsa görev yazısının tarih ve yeri eklenir; iş seyahati adli kontrolün bütün diğer sınırlamalarını kendiliğinden kaldırmaz.

İmza yeri değişikliği ile şehir dışına çıkış farklıdır

Kişi iş veya ikamet nedeniyle başka ilçeye taşındığında imza yerinin değiştirilmesini isteyebilir. Ancak adli kontrol kararında belirli bölgeden ayrılmama, yerleşim yerini terk etmeme veya başka sınırlamalar da varsa bunlar ayrıca değerlendirilir. Yalnız imza birimini değiştirme talebi, diğer yükümlülüklerin kaldırıldığı anlamına gelmez. Kararın tamamı okunmalı; tek bir sayfadaki imza satırına bakılarak hareket edilmemelidir.

Güncel adres, işyeri adresi ve önerilen başvuru birimi açık sunulur. Kişinin imza atabileceği yerin uygunluğu ve uygulama birimleri arasındaki koordinasyon yetkili makamca belirlenir. İkamet değişikliğini hukuken bildirme yükümlülükleri de ayrıca izlenir. “Yeni evime yakın karakolda imzaladım” davranışı, önceki kararın gereklerini kendiliğinden karşılamayabilir. Talebin kabulü sonrasında kararın ilgili birimlere iletildiği ve fiilen hangi gün uygulanacağı kontrol edilir; iki yerde eşzamanlı yanlış kayıt oluşması önlenmelidir.

Yetkili makam ve kararın değiştirilmesi

Soruşturma aşamasında adli kontrol kararını veren veya incelemeye yetkili sulh ceza hâkimliği süreci, kovuşturma aşamasında ise davayı gören mahkemenin yetkisi değerlendirilir. Cumhuriyet savcısının görüşü ve CMK 110-111 hükümleri çerçevesinde başvuru incelenir. 111. madde, şüpheli veya sanığın istemi üzerine savcı görüşünden sonra beş gün içinde karar verilebilmesini düzenler. Bu ifade talebin beş gün içinde mutlaka kabul edileceği anlamına gelmez.

Başvuruda dosya numarası, mevcut karar, yükümlülük, çakışma nedeni ve istenen yeni düzen açık gösterilmelidir. Başvurunun uygun kanaldan kayda alındığı kontrol edilir. Kolluğa veya denetim birimine çalışma belgesi bırakmak, yetkili yargı makamına yapılması gereken değiştirme talebinin yerine her olayda geçmez. Uygulama birimi kararın nasıl yürütüldüğünü açıklayabilir; fakat mahkemenin belirlediği yükümlülüğü kendi takdiriyle kaldırmış sayılmaz. Kişi kimin hangi işlem için yetkili olduğunu başta netleştirmelidir.

Talep sonuçlanana kadar imza yükümlülüğü

Değiştirme talebi verilmiş olması mevcut adli kontrolün kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Kişi çalışmasını ve imza programını mümkünse birlikte yürütecek geçici düzeni değerlendirmelidir. İşverene kısa süreli izin ihtiyacı bildirilmesi veya vardiya değişikliği talebi iş ilişkisi yönünden ayrı konudur. Bu sırada yargısal kararı yok sayarak imza gününü atlamak güvenli bir yol değildir. Acil ihtiyaç varsa talepte neden gecikmeksizin değerlendirme gerektiği açıklanır.

Gerçek bir engel nedeniyle imza atılamamışsa olay hemen belgelenmeli ve ilgili makama bildirilmelidir. CMK 112. madde yükümlülükleri isteyerek yerine getirmemenin sonuçlarını düzenler; ancak her eksik imzanın otomatik tutuklama olduğu söylenemez. Engelin niteliği, irade ve dosyadaki diğer unsurlar araştırılır. İş vardiyası belgesini sonradan sunmak, daha önce yükümlülüğün değiştirildiği anlamına gelmez. Mazeret açıklamasıyla ileriye dönük program değişikliği iki ayrı talep olarak gösterilebilir.

Ret kararı, itiraz ve değişen koşullar

Adli kontrol kararlarına CMK 111/2 kapsamında itiraz edilebilir. İtiraz süresi ve usulü 267-268. maddeler ile kararın öğrenilme veya bildirilme kayıtlarına göre incelenir; genel itiraz süresi iki haftadır. Karar türü ve dosya aşaması doğrulanmalıdır. Kişi sadece işverene yazı göndererek yargısal itiraz yapmış sayılmaz. Ret gerekçesine cevap veren belge ve somut öneri hazırlanması önemlidir.

İlk talebin reddinden sonra vardiya değişmiş, işyeri taşınmış veya başka yeni olgu doğmuşsa yeni koşullar ayrıca sunulabilir. Aynı gerekçeyi hiçbir yeni açıklama olmadan sürekli tekrarlamak dosyayı netleştirmez. İşin devamlılığı ve kişinin yükümlülüğe düzenli uyumu hakkında kayıtlar yardımcı olabilir. Bununla birlikte düzenli imza atılmış olması bütün tedbirlerin mutlaka kaldırılmasını gerektirmez; tedbirin amacı ve ölçülülüğü değerlendirilir. Talep edilen en dar değişiklik açıklandığında iş ihtiyacı ile kontrolün amacı birlikte ele alınabilir.

Varsayımsal vardiya ve dosya hazırlığı

Varsayımsal örnekte kişinin haftada iki gün belirli saatte imza yükümlülüğü vardır. Yeni işinde aynı saatlere denk gelen vardiya düzeni başlamıştır. Kişi işverenin tarihli çizelgesini ve çalışma belgesini sunarak aynı günlerde işten önce başvuru veya uygun başka program talep eder. Yetkili makam değerlendirme yapıncaya kadar mevcut düzen geçerlidir. Talep kabul edilirse uygulama biriminin yeni programı kayda aldığı kontrol edilir. Örnek talebin kabul garantisi veya imzaya gitmeme izni değildir.

Belge dosyasında bütün adli kontrol kararları, mevcut imza programı, uyum kayıtları, iş sözleşmesi, SGK dökümü, vardiya çizelgesi ve işyeri yazısı bulunmalıdır. Taşınma varsa yeni adres belgesi, geçici görevlendirme varsa görevin süresi eklenir. İmza zaten kaçırılmışsa engel gününe ait belge ve yapılan bildirim ayrı tutulur. Kişinin önerdiği yeni program açık ve uygulanabilir olmalıdır. “İşim var, imzayı kaldırın” gibi genel talep yerine hangi saatin ne sebeple değişmesi gerektiği somutlaştırılır.

İmza programında gün değişikliği istenirken seçeneklerin tam saat aralıkları yazılmalıdır. 'İşime uygun saat' gibi belirsiz bir talep, uygulanabilir yeni düzen kurulmasını güçleştirir. İşyerindeki vardiya aylar arasında değişiyorsa sabit bir saate ilişkin talep yerine değişimin nasıl belgeleneceği de açıklanabilir. Karar çıktıktan sonra yeni yükümlülüğün hangi tarihten itibaren uygulanacağı ve denetleyen birime bildirildiği kontrol edilir. İşyerinden izin alınması, adli makamın kararıyla kaldırılmamış imza yükümlülüğünü tek başına değiştirmez.

Sık sorulan sorular

Çalışmaya başladım diye imza otomatik biter mi?

Hayır. Yetkili makamın kararına kadar mevcut yükümlülük devam eder.

Polis memuru imza gününü değiştirebilir mi?

Kararın içeriği ve uygulama yetkisi ayrılır. Yargısal yükümlülük uygun makam tarafından değiştirilmelidir.

Başvurdum, sonuç gelene kadar imzaya gitmeyebilir miyim?

Başvuru kendiliğinden durma etkisi yaratmaz. Mevcut karar esas alınmalıdır.

Vardiya çakışmasına hangi belge yarar?

Güncel vardiya çizelgesi, işveren yazısı, çalışma yeri ve saatlerini gösteren kayıtlar sunulabilir.

İmza yerini değiştirince şehir dışı yasağı da kalkar mı?

Hayır. Diğer yükümlülükler ayrı incelenir ve gerekiyorsa ayrıca değiştirme talebi gerekir.

Resmî kaynaklar ve ilgili yazılar

• 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: m.109-112,267,268.
• Adalet Bakanlığı: Ceza Muhakemesi Kanunu: adli kontrol ve kararın değiştirilmesi.
• 7499 sayılı Kanun: Güncel ceza usulü süreleri: m.22,37/5.

Konuyla bağlantılı okumalar: Adli Kontrol İmza Gününü Kaçırdım: Tutuklama Olur mu?; Tutuklama Kararına ve Adli Kontrol Şartlarına İtiraz Süreci Nasıl İşler?; Adli Kontrolde Yurt Dışına Çıkış Yasağı Nasıl Kaldırılır? Başvuru, Delil ve İtiraz.

İlgili hukuk kategorisindeki diğer yazılar incelenebilir. Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı illerindeki dosyaların yönetimi; dosyanın niteliği, görev ve yetki kuralları, gerekli vekâletname ve fiziki işlem ihtiyaçlarına göre değerlendirilir. Belgelerinizin incelenmesi ve başvuru yolunun belirlenmesi için iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz. Bu yazı genel hukuki bilgilendirmedir; somut uyuşmazlıktaki belgeler ve özel hükümler sonucu değiştirebilir.