Yazar ve hukuk bürosu hakkında
Avukat Emirhan Keskin
Türkiye’deki hukuki süreçlere ilişkin içerikler hazırlar ve Mersin’den hukuki hizmet sunar. Yayınlar güncel resmî kaynaklar üzerinden denetlenir.
Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçinHizmet Kusuru Nedeniyle Tam: Bu rehber, Türk hukukundaki temel kuralları, belgeleri, süreleri ve başvuru yolunu açıklar.
hizmet kusuru tam yargı davası konusunda sonuç, olayın adıyla değil kanuni şartların gerçekleşmesiyle belirlenir. İdarenin kamu hizmetini hiç işletmemesi, geç işletmesi veya kötü işletmesi kişisel zarara yol açmışsa hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası açılabilir. İdari eylemden doğan zarar için dava öncesinde İYUK 13 uyarınca idareye ön karar başvurusu zorunludur.
Kısa cevap: İdarenin kamu hizmetini hiç işletmemesi, geç işletmesi veya kötü işletmesi kişisel zarara yol açmışsa hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası açılabilir. İdari eylemden doğan zarar için dava öncesinde İYUK 13 uyarınca idareye ön karar başvurusu zorunludur. Eylem ve zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde eylem tarihinden beş yıl içinde idareye başvuru yapılır. Tam veya kısmi ret ya da otuz günlük zımni ret sonrası genel altmış günlük dava süresinde tam yargı davası açılır.
Son hukuki kontrol: 6 Eylül 2026. Bu çalışma 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu esas alınarak hazırlanmıştır. Hukuki inceleme: Av. Emirhan Keskin.
hizmet kusuru tam yargı davası: Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam Yargı Davası ve Ön Başvuru: kısa ve kesin hukuki cevap
İdarenin kamu hizmetini hiç işletmemesi, geç işletmesi veya kötü işletmesi kişisel zarara yol açmışsa hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası açılabilir. İdari eylemden doğan zarar için dava öncesinde İYUK 13 uyarınca idareye ön karar başvurusu zorunludur.
İptal davası hukuka aykırı işlemi ortadan kaldırır; tam yargı davası maddi veya manevi zararı giderir. Zarar doğrudan bir idari işlemden kaynaklanıyorsa İYUK 12, fiilî idari eylemden kaynaklanıyorsa İYUK 13 yolu uygulanır. Görevlinin kişisel kusuru ayrımı ayrıca yapılır.
Başvuru zararın ve tazminat kalemlerinin dayanağını, miktarını ve idari hizmetle nedenselliğini gösterir. Zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden beş yıl içinde idareye başvurulur; ret veya otuz gün cevapsızlık sonrası süresinde dava açılır. Aksi yaklaşım, hukuki kurumların birbirine karıştırılmasına ve yanlış talep sonucuna yol açar.
| Kontrol noktası | Kesin yaklaşım | Dosyada aranacak kayıt |
|---|---|---|
| Kamu hizmeti ve kusur | Hizmet standardı ile fiilî işlem/ihmal arasındaki sapma gösterilir. | Görev standardı, kayıt ve uzman raporu |
| İşlem veya eylem ayrımı | Zararın kesin idari karardan mı fiziksel faaliyet/ihmalden mi doğduğu belirlenir. | Karar, olay tutanağı ve kronoloji |
| Zararın kesinliği | Maddi kayıp gerçek, hesaplanabilir; manevi zarar kişisel etkiyle somut olmalıdır. | Fatura, gelir kaybı, sağlık ve uzman belgesi |
| Nedensellik | Zarar kamu hizmetindeki kusurun uygun sonucu olmalıdır. | Teknik/adli bilirkişi ve alternatif neden analizi |
| Ön karar ve süre | Başvuru doğru idareye bir/beş yıllık sınırda ve belirli tutarla yapılmalıdır. | Evrak kayıt, ret ve tebligat |
Hukuki dayanak ve temel kurallar
Anayasa 125
İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.
Zarar ile kamu faaliyeti arasında uygun nedensellik aranır. Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından somutlaştırılır.
İYUK 13
İdari eylemden zarar gören kişi bir yıl ve her hâlde beş yıl içinde ilgili idareye başvurur; ret üzerine dava açar. İnceleme, işlem tarihi ile hukuki sonucu aynı tabloda birleştirmelidir.
Ön karar dava şartı olarak belgeyle tamamlanır. Delilin hangi unsuru ispatladığı açıkça yazılmadığında dosyada bulunması tek başına sonuç vermez.
İYUK 12
İdari işlemden zarar doğduğunda iptal ve tam yargı taleplerinin birlikte veya sıralı kullanımı düzenlenir. Bu kural uygulanırken üçüncü kişilerin hakları ve ölçülülük ilkesi de korunur.
Zararın işlem mi eylem mi kaynaklı olduğu ayrılır. İddia, yalnız taraf beyanıyla bırakılmaz; resmî kayıt, özgün belge ve olay kronolojisiyle desteklenir.
hizmet kusuru tam yargı davası için tamamlayıcı usul çerçevesi: İptal davası işlemin hukuka uygunluğunu, tam yargı davası kişisel zararın giderilmesini konu alır. Aynı olayda iki talep birlikte veya kanunun izin verdiği sırayla ileri sürülür; ön karar başvurusu gereken idari eylemlerde başvuru tamamlanır. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.
Aranan şartlar ve karar ölçütleri
Kamu hizmeti ve kusur
Hizmet standardı ile fiilî işlem/ihmal arasındaki sapma gösterilir. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.
Görev standardı, kayıt ve uzman raporu İddia, yalnız taraf beyanıyla bırakılmaz; resmî kayıt, özgün belge ve olay kronolojisiyle desteklenir.
İşlem veya eylem ayrımı
Zararın kesin idari karardan mı fiziksel faaliyet/ihmalden mi doğduğu belirlenir. İnceleme, işlem tarihi ile hukuki sonucu aynı tabloda birleştirmelidir.
Karar, olay tutanağı ve kronoloji Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı açıklanır.
Zararın kesinliği
Maddi kayıp gerçek, hesaplanabilir; manevi zarar kişisel etkiyle somut olmalıdır. Bu kural uygulanırken üçüncü kişilerin hakları ve ölçülülük ilkesi de korunur.
Fatura, gelir kaybı, sağlık ve uzman belgesi Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte incelenir.
Nedensellik
Zarar kamu hizmetindeki kusurun uygun sonucu olmalıdır. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.
Teknik/adli bilirkişi ve alternatif neden analizi Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından somutlaştırılır.
Ön karar ve süre
Başvuru doğru idareye bir/beş yıllık sınırda ve belirli tutarla yapılmalıdır. Dosyada bu nokta ayrı bir vakıa ve ayrı bir delil satırı olarak gösterilmelidir.
Evrak kayıt, ret ve tebligat Delilin hangi unsuru ispatladığı açıkça yazılmadığında dosyada bulunması tek başına sonuç vermez.
Karşı iddialar ve hukuki cevaplar
Bir hizmet kusuru tam yargı davası dosyasında sonuca ulaşmak için yalnız ilk anlatım değil, karşı tarafın hangi unsuru tartışacağı da önceden belirlenir. Aşağıdaki denetim, iddia ve savunmanın aynı kanuni ölçüt üzerinde karşılaştırılmasını sağlar.
Kamu hizmeti ve kusur yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Hizmet standardı ile fiilî işlem/ihmal arasındaki sapma gösterilir. Mahkeme sonucu isimlendirmeden değil, kanuni unsurların somut olayda gerçekleşip gerçekleşmediğinden çıkarır.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Görev standardı, kayıt ve uzman raporu Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. Delilin hangi unsuru ispatladığı açıkça yazılmadığında dosyada bulunması tek başına sonuç vermez.
İşlem veya eylem ayrımı yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Zararın kesin idari karardan mı fiziksel faaliyet/ihmalden mi doğduğu belirlenir. İnceleme, işlem tarihi ile hukuki sonucu aynı tabloda birleştirmelidir.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Karar, olay tutanağı ve kronoloji Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. İddia, yalnız taraf beyanıyla bırakılmaz; resmî kayıt, özgün belge ve olay kronolojisiyle desteklenir.
Zararın kesinliği yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Maddi kayıp gerçek, hesaplanabilir; manevi zarar kişisel etkiyle somut olmalıdır. Bu kural uygulanırken üçüncü kişilerin hakları ve ölçülülük ilkesi de korunur.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Fatura, gelir kaybı, sağlık ve uzman belgesi Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. Belgenin kaynağı, düzenlenme tarihi, taraflarla bağlantısı ve değişmeden korunup korunmadığı açıklanır.
Nedensellik yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Zarar kamu hizmetindeki kusurun uygun sonucu olmalıdır. Bu ayrım, talebin doğru hukuki sebebe dayandırılması için zorunludur.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Teknik/adli bilirkişi ve alternatif neden analizi Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte incelenir.
Ön karar ve süre yönünden itiraz nasıl denetlenir?
Karşı taraf bu başlıkta olayın gerçekleşmediğini, farklı hukuki nitelik taşıdığını veya kendisine yüklenemeyeceğini ileri sürebilir. Uygulanacak ölçüt şudur: Başvuru doğru idareye bir/beş yıllık sınırda ve belirli tutarla yapılmalıdır. Dosyada bu nokta ayrı bir vakıa ve ayrı bir delil satırı olarak gösterilmelidir.
Cevap, soyut inkârla değil şu doğrulama kaynağı üzerinden kurulur: Evrak kayıt, ret ve tebligat Belgenin düzenleyeni, tarihi, kapsamı ve diğer kayıtlarla uyumu kontrol edilir. Talep edilen kurum kaydı kişi, dönem ve işlem türü bakımından somutlaştırılır.
Deliller ve ispat planı
Bir hizmet kusuru tam yargı davası dosyasında deliller olay kronolojisine bağlanır. Davacı işlemin menfaatini ihlal ettiğini ve hukuka aykırılık sebeplerini somutlaştırır; idare işlem dosyasını, dayanak bilgi ve belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Mahkeme resen araştırma yapar. Karşı tarafın inkârı hâlinde özgün kayıt ve tamamlayıcı deliller birlikte incelenir.
- Görev standardı, kayıt ve uzman raporu
- Karar, olay tutanağı ve kronoloji
- Fatura, gelir kaybı, sağlık ve uzman belgesi
- Teknik/adli bilirkişi ve alternatif neden analizi
- Evrak kayıt, ret ve tebligat
- İdari olay/işlem dosyası
- Zarar kalemlerini gösteren fatura ve gelir belgeleri
- Sağlık veya teknik uzman raporu
- İYUK 13 ön başvuru ve idare cevabı
Görev standardı, kayıt ve uzman raporu ile İYUK 13 ön başvuru ve idare cevabı aynı kronolojide karşılaştırılır. Davacı işlemin menfaatini ihlal ettiğini ve hukuka aykırılık sebeplerini somutlaştırır; idare işlem dosyasını, dayanak bilgi ve belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Mahkeme resen araştırma yapar. Kurumdan kayıt istenirken kişi, hesap veya taşınmaz, işlem türü ve dönem belirtilir; ilgisiz üçüncü kişi verilerini kapsayan sınırsız talep kurulmaz.
Süre, görev, yetki ve ön başvuru
Başvuru ve dava süresi
Eylem ve zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde eylem tarihinden beş yıl içinde idareye başvuru yapılır. Tam veya kısmi ret ya da otuz günlük zımni ret sonrası genel altmış günlük dava süresinde tam yargı davası açılır.
Görevli mahkeme veya merci
Kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işleme karşı, özel kanunda farklı görev yoksa idare mahkemesi; vergi uyuşmazlığında vergi mahkemesi; ilk derece görevi verilen sınırlı işlerde Danıştay görevlidir.
Yetkili yer
Zararı doğuran idari hizmet veya eylemin gerçekleştiği yer ile davalı idarenin görev alanı İYUK özel yetkisine göre değerlendirilir.
Arabuluculuk ya da idari ön başvuru
İptal davalarında dava şartı arabuluculuk yoktur. İdari eylemden doğan tam yargı talebinde İYUK 13 veya özel kanundaki idari başvuru tamamlanır; sulh usulü uygulanabilen tazminat talepleri ayrıca incelenir.
Geçici koruma ve acil işlem
Devam eden sağlık, yapı veya güvenlik riskinde idareden acil önlem; kesin işleme karşı koşulları varsa yürütmenin durdurulması istenir. Tazminat talebi tek başına eylemi durdurmaz.
Korunacak hak, yakın tehlike ve istenen önlemin sınırı hizmet kusuru tam yargı davası uyuşmazlığına özgü olarak aynı talepte gösterilir. Kararın uygulanacağı kurum veya sicil ile uygulama süresi açık yazılır; geçici kararın esası peşinen çözmediği gözetilir.
Adım adım başvuru ve dava planı
- İşlemin tam metnini, dayanak tutanak ve tüm eklerini idareden alın.
- Normal veya elektronik tebligat kaydını indirip dava süresinin ilk ve son gününü hesaplayın.
- İşlemi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarıyla ayrı ayrı test edin.
- Zorunlu itiraz veya ön karar başvurusu varsa süresinde ve ispatlı biçimde tamamlayın.
- Dava dilekçesine menfaat veya hak ihlalini gösteren kişisel belgeleri ekleyin.
- Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık ile telafisi güç zararı ayrı delillerle açıklayın.
- İşlem dosyasındaki eksik belge ve çelişkilerin idareden getirtilmesini isteyin.
- Kararın idarece uygulanması için otuz günlük süreci ve gerekiyorsa tazminat yolunu takip edin.
Karara karşı başvuru yolu bakımından temel kural şudur: İdare mahkemesinin istinafa açık nihai kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine başvurulur; temyize tabi bölge idare kararı da tebliğden itibaren otuz gün içinde temyiz edilir. Kanun yolu dilekçesi yalnız sonucu tekrar etmez; kararın hangi maddi veya hukuki noktada hatalı olduğunu gösterir.
Karar sonrası uygulama ve sonuç kontrolü
Mahkeme veya yetkili merci karar verdiğinde ilk kontrol hüküm sonucunun talep edilen hukuki korumayı açıkça içerip içermediğidir. Başvuru zararın ve tazminat kalemlerinin dayanağını, miktarını ve idari hizmetle nedenselliğini gösterir. Zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl ve her hâlde eylemden beş yıl içinde idareye başvurulur; ret veya otuz gün cevapsızlık sonrası süresinde dava açılır. Kararın gerekçesi ile hüküm fıkrası çelişiyorsa kanun yolu veya tavzih-tashih koşulları süresinde değerlendirilir.
Geçici koruma bakımından dosyada benimsenen yaklaşım şudur: Devam eden sağlık, yapı veya güvenlik riskinde idareden acil önlem; kesin işleme karşı koşulları varsa yürütmenin durdurulması istenir. Tazminat talebi tek başına eylemi durdurmaz. Esas karar verildikten sonra tedbirin ne zaman sona ereceği, sicil ya da kurum kaydının nasıl düzeltileceği ve daha önce yapılan işlemlerin akıbeti ayrıca izlenir.
Kararın uygulanması için yalnız kesinleşme şerhi beklenmez; karar türünün kesinleşmeden icra veya uygulanma imkânı olup olmadığı kontrol edilir. Gerekli mahkeme yazısı, icra emri, kurum başvurusu, harç ve tebligat tamamlanır. İdare veya karşı taraf kararı yerine getirmezse yeni başvuru yolu ve tazminat sonucu doğabilir.
Dosya kapanışında tebligat, kanun yolu, ödeme, sicil kaydı, teslim ve masraf kalemleri bir kontrol listesinde işaretlenir. Böylece lehde karar alınmasına rağmen tapu, nüfus, banka, işveren, kolluk, idare veya icra kaydında sonucun uygulanmadan kalması önlenir.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam Yargı Davası ve Ön Başvuru: ek uygulama ve doğrulama planı
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — olay kronolojisi: İçindekiler başlığındaki olaylar tarih sırasına yerleştirilir; her tarih, belgenin aslı ve dosyadaki hukuki işleviyle eşleştirilir. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam incelemesinde başvuru, bildirim, ödeme, teslim ve öğrenme tarihleri ayrı sütunlarda tutulur. Böylece süre hesabı, ispat yükü ve talep sonucu aynı doğrulanabilir kayıt üzerinden kontrol edilir.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — taraf ve sıfat kontrolü: hizmet kusuru tam yargı davası: Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam Yargı Davası ve Ön Başvuru: kısa ve kesin hukuki cevap yönünden kişi, şirket, mirasçı, malik, borçlu veya idare sıfatları resmi kayıtlarla karşılaştırılır. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam dosyasında ad, unvan, kimlik ve tebligat adresindeki farklılıklar açıklanmadan işlem yapılmaz. Vekâlet kapsamı ile talep edilen işlem de ayrıca eşleştirilerek yanlış tarafa veya yetkisiz temsilciye yönelme riski azaltılır.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — delil matrisi: Hukuki dayanak ve temel kurallar için ileri sürülen her vakıa karşısına onu doğrulayan belge, kayıt veya tanık bilgisi yazılır. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam değerlendirmesinde ekran görüntüsü, yazışma ya da hesap özeti tek başına kopuk şekilde sunulmaz; kaynağı, tarihi, tam bağlamı ve elde edilme yöntemi korunur. Eksik veya üçüncü kişide bulunan deliller için yasal temin yolu önceden belirlenir.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — yürürlük ve resmi kaynak: Aranan şartlar ve karar ölçütleri kapsamında uygulanacak düzenlemenin olay tarihindeki metni, geçiş hükmü ve özel usul kuralı birlikte okunur. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam hakkında yalnızca özet veya güncel olmayan ikincil metne dayanılmaz. Madde numarası, yürürlük tarihi ve resmi bağlantı dosya notunda gösterilir; sonraki değişikliklerin geçmiş olaya etkisi ayrıca değerlendirilir.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — süre ve tebligat: Karşı iddialar ve hukuki cevaplar başlığındaki hak düşürücü süre, zamanaşımı, itiraz ve kanun yolu süreleri birbirinden ayrılır. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam dosyasında başlangıç olayı, geçerli tebligat, fiili öğrenme iddiası ve güvenli son başvuru günü açıkça kaydedilir. Başka bir başvuru yapılmasının süreyi kendiliğinden durdurduğu varsayılmaz; alındı ve gönderim kanıtı saklanır.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — görev, yetki ve ön koşul: Deliller ve ispat planı için görevli merci, yer itibarıyla yetki, dava şartı ve zorunlu ön başvuru ayrı sorular olarak çözülür. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam bakımından arabuluculuk, idari başvuru, itiraz veya özel bildirim gerekiyorsa taraflar ve uyuşmazlık konusu sonraki taleple uyumlu yazılır. Tamamlandığını gösteren belge, esas başvurunun ekleri arasında açıkça numaralandırılır.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — talep ve karşı iddia: Süre, görev, yetki ve ön başvuru incelenirken ana talep, seçimlik talep, geçici koruma, savunma ve karar sonrası uygulama birbirine karıştırılmaz. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam dosyasında her talebin hukuki dayanağı, koşulu, ispatı ve istenen karar metni ayrı satırda gösterilir. Karşı tarafın süre, sıfat, ödeme, rıza veya kusur itirazına verilecek cevap da aynı matris üzerinde belgelenir.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — hesap ve ekonomik sonuç: Geçici koruma ve acil işlem yönünden ana para, dönem, faiz, kur, ödeme, mahsup ve gider kalemleri kaynaklarıyla birlikte tabloya alınır. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam için aynı zarar veya borç iki kez hesaplanmaz; belirsiz kalemler varsayım olarak işaretlenir. Talebin hangi tarihte hangi veriye göre güncellendiği gösterilir ve kararın icrada uygulanabileceği açıklıkta sonuç oluşturulur.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — yabancı veya dijital belge: Adım adım başvuru ve dava planı kapsamında yabancı dildeki belge ile dijital kaydın aslı korunur; çeviri, onay, apostil veya teknik doğrulama ihtiyacı kullanım amacına göre belirlenir. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam dosyasında ad ve tarih uyumu, elektronik dosyanın kaynağı, bütünlüğü ve saklama yolu kaydedilir. Özet çeviri ya da kırpılmış görüntü, tam belgenin yerine geçirilmez.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam — karar ve takip kontrolü: Karar sonrası uygulama ve sonuç kontrolü hakkındaki karar, anlaşma veya kurum cevabı alındığında kesinleşme, tebliğ, kanun yolu ve icra adımları ayrı ayrı takvime bağlanır. Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam sürecinde yapılan ödeme, kayıt değişikliği veya teslim belgesi dosyaya eklenir; tamamlanmayan adım açık bırakılır. Son kontrolde başlık, taraf, tutar, tarih ve ek numaraları karşılaştırılarak uygulanabilir bir dosya özeti hazırlanır.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam Yargı Davası ve Ön Başvuru hakkında sık sorulan sorular
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam Yargı Davası ve Ön Başvuru konusunda temel kural nedir?
İdarenin kamu hizmetini hiç işletmemesi, geç işletmesi veya kötü işletmesi kişisel zarara yol açmışsa hizmet kusuru nedeniyle tam yargı davası açılabilir. İdari eylemden doğan zarar için dava öncesinde İYUK 13 uyarınca idareye ön karar başvurusu zorunludur.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam Yargı Davası ve Ön Başvuru hangi kanun hükümlerine dayanır?
Anayasa 125: İdare kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür. İYUK 13: İdari eylemden zarar gören kişi bir yıl ve her hâlde beş yıl içinde ilgili idareye başvurur; ret üzerine dava açar. İYUK 12: İdari işlemden zarar doğduğunda iptal ve tam yargı taleplerinin birlikte veya sıralı kullanımı düzenlenir.
Hizmet Kusuru Nedeniyle Tam Yargı Davası ve Ön Başvuru için hangi şartlar aranır?
Hizmet standardı ile fiilî işlem/ihmal arasındaki sapma gösterilir. Zararın kesin idari karardan mı fiziksel faaliyet/ihmalden mi doğduğu belirlenir. Maddi kayıp gerçek, hesaplanabilir; manevi zarar kişisel etkiyle somut olmalıdır. Zarar kamu hizmetindeki kusurun uygun sonucu olmalıdır.
Hangi belgeler ve kayıtlar gerekir?
Görev standardı, kayıt ve uzman raporu; Karar, olay tutanağı ve kronoloji; Fatura, gelir kaybı, sağlık ve uzman belgesi; Teknik/adli bilirkişi ve alternatif neden analizi; Evrak kayıt, ret ve tebligat; İdari olay/işlem dosyası.
Başvuru veya dava süresi nedir?
Eylem ve zararın öğrenilmesinden itibaren bir yıl, her hâlde eylem tarihinden beş yıl içinde idareye başvuru yapılır. Tam veya kısmi ret ya da otuz günlük zımni ret sonrası genel altmış günlük dava süresinde tam yargı davası açılır.
Görevli mahkeme veya merci hangisidir?
Kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işleme karşı, özel kanunda farklı görev yoksa idare mahkemesi; vergi uyuşmazlığında vergi mahkemesi; ilk derece görevi verilen sınırlı işlerde Danıştay görevlidir.
Yetkili yer nasıl belirlenir?
Zararı doğuran idari hizmet veya eylemin gerçekleştiği yer ile davalı idarenin görev alanı İYUK özel yetkisine göre değerlendirilir.
Arabuluculuk veya ön başvuru zorunlu mudur?
İptal davalarında dava şartı arabuluculuk yoktur. İdari eylemden doğan tam yargı talebinde İYUK 13 veya özel kanundaki idari başvuru tamamlanır; sulh usulü uygulanabilen tazminat talepleri ayrıca incelenir.
İhtiyati tedbir veya başka geçici koruma istenir mi?
Devam eden sağlık, yapı veya güvenlik riskinde idareden acil önlem; kesin işleme karşı koşulları varsa yürütmenin durdurulması istenir. Tazminat talebi tek başına eylemi durdurmaz.
İspat yükü kimdedir?
Davacı işlemin menfaatini ihlal ettiğini ve hukuka aykırılık sebeplerini somutlaştırır; idare işlem dosyasını, dayanak bilgi ve belgeleri mahkemeye sunmak zorundadır. Mahkeme resen araştırma yapar.
Bilirkişi incelemesi gerekir mi?
Sağlık, güvenlik, imar, değerleme, mali hak veya teknik yeterlilik konusu uzmanlık gerektiriyorsa bilirkişi ve keşif yapılır. Bilirkişi idari işlemin hukuka uygunluğuna karar vermez; teknik olguları açıklar.
Karara karşı hangi kanun yolu kullanılır?
İdare mahkemesinin istinafa açık nihai kararına karşı tebliğden itibaren otuz gün içinde bölge idare mahkemesine başvurulur; temyize tabi bölge idare kararı da tebliğden itibaren otuz gün içinde temyiz edilir.
İlgili yayınlar
Resmî kaynaklar
- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — resmî metin
- 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — Adalet Bakanlığı
Bu yayın genel hukuki bilgilendirme amacı taşır. Yayın tarihi sonrasında yürürlüğe giren değişiklikler ve somut olayın milletlerarası unsuru sonucu değiştirebilir; kişisel hukuki görüş için dosya incelemesi gerekir. Somut dosyada güncel mevzuat, tebliğ tarihi, deliller ve tarafların hukuki durumu ayrıca incelenir.