Yanlış Tarafa Ameliyat Yapıldı: Hasta Hangi Delilleri Saklamalı?

Kısaca bu yazıda

Aşağıdaki maddeler, yazıda ayrıntılı olarak ele alınan başlıca noktaları özetler. Somut durumunuzda hangi kuralın uygulanacağı, olayın ayrıntılarına ve belgelere göre değişebilir.

• İlk adım sağlık ve kayıt güvenliği: Yanlış taraf veya yanlış bölge ameliyatı şüphesinde öncelik hastanın güvenliğini ve gerekiyorsa başka merkezde bağımsız tıbbi değerlendirmeyi sağlamaktır.
• Onam formu sorumluluğu ortadan kaldırır mı: Hasta belirli bir işlem için aydınlatılmış onam vermiş olsa bile bu, yanlış tarafa müdahaleye veya bakım standardına aykırı uygulamaya peşinen rıza anlamına gelmez.
• Talep ve denetim yolu nasıl seçilir: İlgili hastaneye hasta hakları başvurusu, sağlık idaresine bildirim ve gerektiğinde adli mercilere başvuru farklı amaçlar taşır.
• Planlanan ve yapılan tarafı tabloya koyun: Örneğin sevk formunda sol diz, ameliyat öncesi görüntüleme raporunda sol diz, onamda sağ diz, ameliyat notunda sağ diz yazıyorsa bu çelişki tıbbi ve hukuki incelemeyi gerektirir.
• Hukuki dayanak: Hasta Hakları Yönetmeliği; 6100 sayılı Kanun; 6098 sayılı Kanun; 2577 sayılı Kanun.

İlk adım sağlık ve kayıt güvenliği

Yanlış taraf veya yanlış bölge ameliyatı şüphesinde öncelik hastanın güvenliğini ve gerekiyorsa başka merkezde bağımsız tıbbi değerlendirmeyi sağlamaktır. Ağrı, işlev kaybı veya ek operasyon ihtiyacı geciktirilmeden kayda geçmelidir. Hastanın ameliyat öncesi şikâyetini ve planlanan tarafı gösteren poliklinik notu, MR veya röntgen raporu, konsültasyonlar ve ameliyatın yapıldığı günün kayıtları ayrı ayrı alınmalıdır.

Hasta Hakları Yönetmeliği uyarınca dosyayı inceleyip suret istemek mümkündür. Ameliyat onamı, ameliyat raporu, anestezi formu, hemşire ve ameliyathane kayıtları, taraf işaretleme kontrol listesi, implant veya materyal kayıtları aynı zaman çizelgesine konmalıdır. Sonradan hazırlanmış özet yazı tek başına bu birincil belgelerin yerini tutmaz.

Onam formu sorumluluğu ortadan kaldırır mı?

Hasta belirli bir işlem için aydınlatılmış onam vermiş olsa bile bu, yanlış tarafa müdahaleye veya bakım standardına aykırı uygulamaya peşinen rıza anlamına gelmez. Formda yazan taraf ile ameliyat raporu ve ameliyat öncesi işaretleme arasında çelişki varsa bunun ne zaman, kim tarafından, hangi nedenle doğduğu incelenir. Kayıtlar teknik terimler içerdiğinden bağımsız uzman değerlendirmesi gerekir.

Ameliyat sonrası tek bir fotoğraf bazen hangi organın veya kemiğin müdahale gördüğünü göstermez. Görüntüleme serilerinin DICOM gibi asıl formatının ve raporlarının korunması önemlidir. Dijital dosyanın kopyalanması, orijinalin kurumda saklanması ve temin edilen suretin alındı tarihinin belgelenmesi gerekir.

Talep ve denetim yolu nasıl seçilir?

İlgili hastaneye hasta hakları başvurusu, sağlık idaresine bildirim ve gerektiğinde adli mercilere başvuru farklı amaçlar taşır. Tazminat için zarar, kusur veya uygun sorumluluk temeli ve nedensellik bağı somut dosyada incelenir. Kamu hastanesine ilişkin tam yargı başvuru usulü ile özel hastaneye karşı özel hukuk yolu birbirinden ayrılmalıdır. Hekimin tıbbi kötü uygulama sigortası bulunması, hastanın tüm zararının otomatik karşılanacağını göstermez.

Tedavi masrafı, çalışamama, kalıcı işlev kaybı ve manevi zarar ayrı başlıklardır. Önceki hastalığın doğal seyriyle yanlış müdahalenin ek zararını ayıran uzman raporu belirleyicidir. Hastanın aceleyle genel ibra metni imzalaması, henüz bilinmeyen kalıcı sonuçlara ilişkin tartışma yaratabilir. Delil kaybı olasılığında mahkemeden tespit ve dosyanın korunması usulleri değerlendirilmelidir.

Planlanan ve yapılan tarafı tabloya koyun

Örneğin sevk formunda sol diz, ameliyat öncesi görüntüleme raporunda sol diz, onamda sağ diz, ameliyat notunda sağ diz yazıyorsa bu çelişki tıbbi ve hukuki incelemeyi gerektirir. Hangi belgenin ne zaman düzenlendiği ve kişinin gerçekten hangi dizine müdahale edildiği araştırılmadan yalnız tek satırdan sonuç çıkarılmaz. Ameliyat öncesinde hastaya taraf işareti gösterilmişse bunu gören kişinin anlatımı da alınabilir. Olası ikinci operasyonun riski, süresi ve maliyeti uzman raporuyla belirlenir.

Hastanın önceden iki tarafta da hastalığı bulunması, yanlış taraf iddiasını otomatik çürütmez; ameliyatın o gün için planlanan yeri önemlidir. Acil düzeltme ameliyatı yapılmışsa hem ilk hatanın hem düzeltmenin kayıtları alınmalıdır. Aynı doktorun sonraki açıklamasını da dosyaya eklemek gerekir, fakat sözlü güvenceyle bütün belgelerin saklanması ertelenmemelidir. Ameliyatın acil mi planlı mı yapıldığı da ön hazırlık kayıtlarının değerlendirilmesini etkileyebilir.

Hukuki dayanak

Hasta Hakları Yönetmeliği; 6100 sayılı Kanun; 6098 sayılı Kanun; 2577 sayılı Kanun. İlgili hükümler olayın tarihindeki yürürlük durumuyla birlikte değerlendirilmelidir.

İlgili okuma: hastane ve hekim hatasına karşı dava yolu.

İlgili konular için Sağlık Hukuku yayınlarını inceleyebilirsiniz.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)