Türkiye’de Doğan Yabancı Çocuk İçin İkamet İzni Nasıl Alınır?

Türkiye’de doğmak, yabancı anne ve babanın çocuğuna kural olarak kendiliğinden Türk vatandaşlığı vermez. Çocuğun vatandaşlığı, anne ve babanın vatandaşlık hukuku ile Türk vatandaşlığının istisnai hükümleri birlikte değerlendirilerek belirlenir. İkamet işlemi ise vatandaşlık tespitinden ayrı yürür. Göç İdaresi duyurusuna göre doğum belgesiyle kalabilen çocuk için altı ay içinde durumuna uygun ikamet izni alınması gerekir.

Doğumdan sonraki ilk belgeler

Hastane doğum raporu, nüfus birimince düzenlenen doğum belgesi, anne ve babanın pasaportları, ikamet veya çalışma izni belgeleri ve evlilik/soybağı kayıtlarını saklayın. Ebeveynlerin adları farklı alfabelerde yazılmışsa resmî çeviriyle isim eşleştirmesi yapılması gerekebilir. Çocuğun vatandaşı olduğu ülke temsilciliği pasaport veya seyahat belgesi düzenleyebilir. Ülke dışından alınan belgenin apostil, konsolosluk tasdiki ve yeminli çeviri gerektirip gerektirmediği menşe ülkeye göre incelenir.

Hangi ikamet türü seçilir?

Bir ebeveynin aile ikametini destekleyici konumu, diğerinin çalışma izni veya kısa dönem izni, çocuğun başvuru türünü etkiler. Göç idaresi çocuğun velayeti, her iki ebeveynin rızası ve fiilî kalış koşullarını inceleyebilir. Yalnızca anne veya baba adına Türkiye’de kayıt bulunması, çocuğun kartının otomatik basılacağı anlamına gelmez. Başvurunun e-İkamet usulüne uygun tamamlanması ve istenen asılların sunulması gerekir.

Süre geçirilirse ne olur?

Doğum sonrası geçici kalış süresi içinde başvurunun yapılması önemlidir. Sürenin geçirilmiş olması her olayda aynı yaptırımı doğurmaz; doğum, pasaport çıkarma ve ebeveyn izin geçmişi birlikte değerlendirilir. Çocuğun yurt dışına çıkışı planlanıyorsa yalnızca doğum belgesiyle sınırdan çıkış ve yeniden giriş varsayılmamalıdır. Aile ikamet izninin koşulları ile öğrenci ikamet izni farklı yaş ve amaçlara hizmet eder.

Dosyada sık görülen hata

Ebeveynler, doğumu nüfusa bildirdikten sonra çocuğun ikametinin de tamamlandığını düşünür. Oysa nüfus tescili, pasaport/uyruk işlemi ve ikamet başvurusu üç ayrı aşamadır. Başvuru randevusu, doğum tarihi ve belge düzenlenme tarihlerinden oluşan kronoloji tutulursa gecikme iddialarına cevap vermek kolaylaşır. Anne ve babanın medeni durumundaki değişiklik de velayet belgesini gerektirebilir.

Çocuğun uyruğu belirsiz görünüyorsa

Anne ve babanın farklı vatandaşlık taşıması, vatansızlık iddiası veya ebeveynlerden birinin kimliğinin kesinleşmemiş olması halinde yalnızca standart ikamet formuna bakmak yetmez. İlgili ülke konsolosluklarından çocuğun vatandaşlık edinimine ilişkin resmî bilgi istenebilir. Türk vatandaşlığının doğum yeri istisnası için kendi ülke hukuklarına göre hiçbir vatandaşlık kazanamama şartı ayrıca değerlendirilir. Bir ülkenin pasaport işleminin yavaş ilerlemesi ile çocuğun hukuken o ülke vatandaşı olmaması aynı olgu değildir.

Velâyet ve rıza belgeleri

Ebeveynler evli değilse soybağını gösteren belge, boşanmışlarsa velayet kararı, biri ülke dışındaysa rıza/temsil belgesi gerekebilir. Yabancı mahkeme kararı ve evrakın Türkiye’de kullanılmasına ilişkin tanıma, apostil veya tasdik koşulları olaydan olaya değişir. Çocuğun pasaportunda bir soyadı, doğum belgesinde başka soyadı varsa iki belgenin aynı kişiye ait olduğu belgelenmeden işlem uzayabilir. Yazım farkını saklamak yerine başvuru dosyasında açıklayın.

Sağlık ve seyahat planı

Çocuk için sağlık sigortası ve ebeveynin izin türü bakımından güncel başvuru evrakını e-İkamet sisteminden kontrol edin. Randevu alındı diye çocuğun seyahat belgesi sorunu çözülmüş olmaz. Türkiye dışına çıkmadan önce hedef ülke vizesi, seyahat belgesi ve Türkiye’ye yeniden giriş koşulları birlikte teyit edilmelidir. Resmî kayıtların kopyasını dijital ve kâğıt ortamda saklamak sonraki okul ve sağlık işlemlerinde de yararlıdır.

Doğum kaydı ile yabancı devlet vatandaşlığı birbirine karışmasın

Türkiye'de verilen doğum belgesi, doğum yerini ve ebeveyn bilgilerini gösterir; çocuğun başka devlet vatandaşı olup olmadığı o devletin hukukuna göre ayrıca belirlenir. Ebeveynlerin konsolosluğa yaptığı doğum bildiriminin tarihini ve yeni pasaportun çıkarıldığı günü ayrı kaydedin. Hiçbir devlet vatandaşlığı kazanamayan çocuk için Türk vatandaşlığının doğum yeri esasına göre kazanılması gündeme gelebilir. Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğünün vatandaşlığın kazanılması açıklaması bu istisnayı belirtir. Yalnız pasaport düzenlenmesindeki gecikmeden vatansızlık sonucu çıkarılamaz.

Anne ve babanın statüsü farklıysa

Annenin öğrenci ikameti ve babanın çalışma izni bulunması, çocuğun hangi izin türünü alacağını otomatik belirlemez. Başvuruda destekleyici ebeveynin gelir ve sigorta koşulları, velayet ve aynı evde yaşama durumu incelenir. Ebeveynlerden biri Türkiye dışında veya kimlik kaydı eksikse çocuğun adına işlem yapacak yasal temsilcinin yetkisi ispatlanmalıdır. Boşanma sonrası velayet kararının yabancı ülkede verilmiş olması da belgenin Türkiye'deki geçerliliği hakkında ek inceleme gerektirebilir. Bu tür durumda formdaki anne ve baba alanlarını tahminle doldurmak yerine doğum kayıtlarıyla uyumlu veri girin.

Çocuğun kendi belge takvimini kurun

Hastane raporunun tarihi, nüfus tescili, konsolosluk başvurusu, çocuğun pasaportu ve e-İkamet kaydı tek zaman çizelgesinde olmalıdır. İstanbul İl Göç İdaresi bilgilendirmesinde, yeni doğan yabancının doğum belgesiyle ebeveynlerinin yasal süresine bağlı olarak altı aya kadar kalabileceğini ve uygun ikamet başvurusunun yapılması gerektiğini açıklar. Bu süre ebeveynin kalış dayanağı bittikten sonra koşulsuz altı ay hak verildiği şeklinde okunmamalıdır. Çocuğun okul, sağlık ve seyahat işlemleri için numaraların bütün belgelerde tutarlı olmasını da kontrol edin.