Hukuki bilgilendirme
Bu yayın, belirtilen kontrol tarihi itibarıyla Türk hukuku hakkında genel bilgi verir. Avukat–müvekkil ilişkisi kurmaz; belge, süre, görev, yetki ve güncel mevzuat somut dosyada ayrıca incelenir.
İletişime geçin
Polisten veya savcılıktan ifadeye çağrıldım diyorsanız ilk yapmanız gereken, hangi sıfatla (şüpheli, tanık veya mağdur/müşteki) ve hangi dosya için çağrıldığınızı öğrenmektir. Şüpheli olarak çağrıldıysanız Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 147. maddesi uyarınca size isnat edilen suç anlatılmalı, avukat (müdafi) seçme hakkınız, yakınınıza haber verme hakkınız ve kimlik bilgileri dışında susma hakkınız hatırlatılmalıdır. Avukatsız ve kollukta alınan ifade, CMK 148/4 gereği hâkim veya mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz. Çağrıya uymazsanız CMK 145 ve 146 uyarınca zorla getirilmeniz mümkündür; bu nedenle çağrıyı görmezden gelmek yerine avukatınızla birlikte, planlı şekilde ifadeye gitmek en doğru yoldur.
Bu rehberde ifadeye çağrıldım diyen bir kişinin ilk 24 saatte yapması gerekenleri, telefonla gelen çağrının gerçek olup olmadığını nasıl anlayacağını, şüpheli ile tanık olarak çağrılmanın farkını, susma hakkının sınırlarını, avukatın ifadeye katkısını, ifade tutanağını imzalarken dikkat edilecek noktaları, gözaltı ihtimalini ve ifade sonrasında dosyanın nasıl ilerleyeceğini sade ve net bir dille anlatıyoruz.
İfadeye çağrıldım: ilk 24 saatte yapılacaklar
İfadeye çağrıldım diye paniğe kapılmak, en sık yapılan hataların başında gelir. Çağrı, tek başına hakkınızda bir suçlama kesinleştiği anlamına gelmez; çoğu zaman bir şikâyet üzerine soruşturmanın başladığını ve savcılığın sizin de açıklamanızı almak istediğini gösterir. Bazen de yalnızca tanık olarak bildiklerinizin sorulması için çağrılırsınız. Bu nedenle ilk adım, sakin şekilde bilgi toplamaktır.
Çağrıyı yapan görevliden adını, görev yerini (karakol, şube müdürlüğü, jandarma komutanlığı veya Cumhuriyet başsavcılığı), soruşturma numarasını ve hangi sıfatla çağrıldığınızı isteyin. Mümkünse ifade için gün ve saat belirleyin ve bir avukatla görüşmek istediğinizi söyleyin. Kolluk görevlileri uygulamada makul bir süre tanır; avukatınızla birlikte gelmek istemeniz kanuni bir haktır ve olumsuz bir izlenim yaratmaz.
İkinci adım, çağrının gerçek olduğunu doğrulamaktır. Son yıllarda kendini polis, savcı veya MASAK görevlisi olarak tanıtan dolandırıcılar, “hakkınızda soruşturma var, ifadeye çağrıldınız” diyerek kişileri korkutup para transferi istemektedir. Gerçek kolluk görevlisi telefonla para, şifre, kart bilgisi veya “güvenli hesaba” transfer istemez. Şüphe duyduğunuzda telefonu kapatın; ilgili karakolun numarasını resmî kaynaklardan bulup kendiniz arayın veya 155 Polis İmdat ya da 156 Jandarma hattından teyit isteyin.
İfadeye çağrıldım: şüpheli, tanık veya müşteki olmanın farkı
İfadeye çağrıldım diyen kişinin hakları, çağrıldığı sıfata göre değişir. Şüpheli, soruşturma evresinde suç şüphesi altında bulunan kişidir. Şüphelinin ifadesi alınırken CMK 147’deki haklar hatırlatılır; şüpheli kendisi aleyhine beyanda bulunmaya zorlanamaz ve susma hakkını kullanabilir. Bu hak Anayasa’nın 38. maddesinde de güvence altındadır: kimse kendisini veya yakınlarını suçlayan bir beyanda bulunmaya zorlanamaz.
Tanık ise olay hakkında bilgisi olduğu düşünülen kişidir ve kural olarak doğruyu söyleme yükümlülüğü altındadır. Tanığın susma hakkı şüpheli kadar geniş değildir; ancak CMK 45 ve 46 uyarınca yakın akrabalar ile meslek sırrı taşıyan kişiler tanıklıktan çekinebilir, ayrıca CMK 48 uyarınca kendisini veya yakınlarını ceza kovuşturmasına uğratabilecek sorulara cevap vermeyebilir. Gerçeğe aykırı tanıklık ise Türk Ceza Kanunu’nun 272. maddesinde yalan tanıklık suçu olarak düzenlenmiştir.
Müşteki veya mağdur olarak çağrılmışsanız, genellikle yaptığınız şikâyetin ayrıntılarını anlatmanız ve delillerinizi sunmanız istenir. Bu durumda da avukatla gitmeniz, şikâyetin doğru suç tipine oturtulması, delillerin eksiksiz dosyaya girmesi ve uzlaştırma ihtimalinin değerlendirilmesi bakımından önemlidir.
Susma hakkı: neyi söylemek zorundayım, neyi söylemeyebilirim?
Şüpheli sıfatıyla ifadeye çağrıldım diyorsanız, kimliğinize ilişkin sorulara doğru cevap vermek zorundasınız. Ad, soyad, doğum tarihi ve adres gibi kimlik bilgilerini vermemek veya yanlış vermek Kabahatler Kanunu’nun 40. maddesi uyarınca idari para cezasına konu olabilir. Bunun dışında olayla ilgili hiçbir soruya cevap vermeme hakkınız vardır ve bu tercih aleyhinize delil olarak kullanılamaz.
Susma hakkı her dosyada en iyi strateji değildir. Bazı durumlarda erken ve belgeli bir açıklama, dosyanın kovuşturmaya yer olmadığı kararıyla kapanmasını sağlar. Örneğin elinizde ödeme dekontları, yazışmalar veya kamera kayıtları varsa bunları ifadede sunmak savunmanızı güçlendirir. Diğer bazı dosyalarda ise dosyanın içeriğini görmeden ayrıntılı beyanda bulunmak, sonradan çelişki iddialarına yol açabilir. Bu tercihi dosyayı inceleyen avukatınızla birlikte yapmanız gerekir.
Avukatla ifade vermek: müdafi hakkı nasıl kullanılır?
CMK 149 uyarınca şüpheli, soruşturmanın her aşamasında bir veya birden fazla müdafiin yardımından yararlanabilir; kolluk veya savcılıkta ifade alınırken en fazla üç avukat hazır bulunabilir. Avukatın ifade sırasında yanınızda olması, sorulara verdiğiniz cevapların doğru tutanağa geçirilmesini, size yöneltilen soruların hukuka uygun olmasını ve ifade sonrası atılacak adımların doğru planlanmasını sağlar. CMK 154 uyarınca şüpheli, müdafi ile her zaman ve konuşulanları başkalarının duyamayacağı bir ortamda görüşebilir.
Kendi avukatınızı seçecek maddi imkânınız yoksa CMK 150 uyarınca baro tarafından size bir müdafi görevlendirilmesini isteyebilirsiniz. Şüpheli çocuksa, kendisini savunamayacak derecede malul veya sağır ve dilsizse ya da alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren bir suçtan ifadesi alınıyorsa, talep olmasa bile müdafi atanması zorunludur. İfadeye çağrıldım ama avukat tutamıyorum diye endişelenmenize gerek yoktur; bu hakkı ifade başlamadan önce açıkça dile getirmeniz yeterlidir.
Bazı dosyalarda savcılık, CMK 153 uyarınca soruşturmanın amacını tehlikeye düşürebileceği gerekçesiyle müdafiin dosyayı inceleme yetkisini hâkim kararıyla kısıtlayabilir. Bu durumda bile şüphelinin ifadesini içeren tutanaklar, bilirkişi raporları ve şüphelinin katılmaya yetkili olduğu işlemlere ilişkin tutanaklar avukat tarafından incelenebilir. Kısıtlama kararı, ifade öncesinde dosyanın içeriğini bilmeden beyanda bulunmanın riskini artırdığından, susma hakkının değerlendirilmesinde ayrıca önem taşır.
İfadeye çağrıldım ama gitmezsem ne olur? Zorla getirme ve yakalama
İfadeye çağrıldım ama gitmek istemiyorum diyen kişilerin bilmesi gereken en önemli kural şudur: CMK 145 uyarınca ifade veya sorgu için çağrılan şüpheli, çağrı kâğıdında gelmediği takdirde zorla getirileceği yazılarak çağrılır. Çağrıya uyulmazsa CMK 146 uyarınca zorla getirme kararı verilebilir. Zorla getirilen kişi, kolluk tarafından ifadesi alınacak makama götürülür ve bu işlem hem zaman hem de itibar kaybına yol açar.
Kişinin kaçtığı veya saklandığı düşünülüyorsa, şartları varsa CMK 98 uyarınca yakalama emri de çıkarılabilir. Yakalama emri bulunan kişi, yolda yapılan basit bir kimlik kontrolünde veya havalimanında yakalanabilir. Bu nedenle mazeretiniz varsa, örneğin hastaneye yatış, yurt dışında bulunma veya zorunlu bir iş seyahati gibi, bunu belgeleyerek kolluk birimine veya savcılığa bildirmeli ve yeni bir tarih istemelisiniz. Mazeretin avukat aracılığıyla yazılı olarak bildirilmesi, ileride doğabilecek tartışmaları önler.
Başka şehirde yaşıyorsam ifadeyi nerede veririm?
Soruşturma başka bir ilde yürütülüyor olabilir. Bu durumda her zaman o ile gitmek gerekmez. Soruşturmayı yürüten savcılık, ifadenin şüphelinin bulunduğu yerdeki Cumhuriyet başsavcılığı veya kolluk birimi aracılığıyla alınmasını isteyebilir. Uygulamada ses ve görüntü bilişim sistemi (SEGBİS) aracılığıyla ifade alınması da mümkündür. İfadeye çağrıldım ancak soruşturma başka şehirde diyorsanız, avukatınız aracılığıyla soruşturma savcılığına başvurarak ifadenizin bulunduğunuz yerde alınmasını talep edebilirsiniz.

İfade sırasında dikkat edilmesi gereken 7 nokta
Birincisi, size yöneltilen suçlamayı ve dosyadaki temel olguları sorun; CMK 147 bunu açıklamayı zorunlu kılar. İkincisi, anlamadığınız bir soruya tahmine dayalı cevap vermeyin; bilmediğiniz konuda bilmiyorum demek de bir cevaptır. Üçüncüsü, cevaplarınızın tutanağa sizin söylediğiniz şekilde yazılmasını isteyin; yanlış veya eksik yazılan bölümlerin düzeltilmesini talep edin.
Dördüncüsü, CMK 148 uyarınca kötü davranma, işkence, ilaç verme, yorma, aldatma, cebir, tehdit veya kanuna aykırı bir yarar vaadi gibi yasak usullerle alınan ifadeler delil olarak kullanılamaz. Böyle bir durumla karşılaşırsanız bunu avukatınıza ve ifadeyi alan savcıya bildirin. Beşincisi, lehinize olan delillerin toplanmasını isteyin; CMK 147 şüpheliye üzerindeki şüpheden kurtulmak için somut delillerin toplanmasını isteme hakkı tanır. Altıncısı, telefonunuz veya bilgisayarınız istenirse, el koyma ve inceleme için kural olarak hâkim kararı gerektiğini, gecikmede sakınca bulunan hâllerde savcı kararıyla işlem yapılabildiğini ve bu kararın sonradan hâkim onayına sunulması gerektiğini bilin. Yedincisi, tutanağı baştan sona okumadan imzalamayın.
İfadeden sonra ne olur? Gözaltı, adli kontrol ve tutuklama
Çoğu dosyada ifade verildikten sonra şüpheli serbest bırakılır ve soruşturma devam eder. Savcılık delilleri topladıktan sonra kovuşturmaya yer olmadığına karar verebilir, uzlaştırma kapsamındaki suçlarda dosyayı uzlaştırma bürosuna gönderebilir veya iddianame düzenleyerek dava açabilir. Kovuşturmaya yer olmadığı kararının size tebliğ edilmesi gerekmez; bu nedenle dosyanın sonucunu e-Devlet veya UYAP üzerinden ya da avukatınız aracılığıyla takip etmeniz önemlidir.
Daha ağır suçlarda ifade sırasında gözaltı kararı verilebilir. CMK 91 uyarınca gözaltı süresi yakalama anından itibaren 24 saati geçemez; toplu olarak işlenen suçlarda Cumhuriyet savcısı bu süreyi her defasında bir günü geçmemek üzere üç gün daha uzatabilir. Gözaltı süresinin sonunda kişi ya serbest bırakılır ya da sulh ceza hâkimliğine sevk edilir. Hâkim, CMK 100 ve devamındaki şartlar oluşmuşsa tutuklamaya veya CMK 109 uyarınca yurt dışına çıkış yasağı, imza yükümlülüğü gibi adli kontrol tedbirlerine karar verebilir. Bu kararlara karşı CMK 268 uyarınca yedi gün içinde itiraz edilebilir.
İfadeye çağrıldım: hangi belgeleri yanımda götürmeliyim?
Yanınızda mutlaka nüfus cüzdanınızı veya geçerli bir kimlik belgenizi bulundurun. Olayla ilgili lehinize olan belgeleri, örneğin sözleşmeleri, dekontları, mesaj ekran görüntülerini, faturaları, sağlık raporlarını veya kamera kayıtlarını düzenli bir dosya hâlinde hazırlayın. Dijital delillerin aslının sizde kalması ve kopyalarının sunulması tavsiye edilir. Düzenli ilaç kullanıyorsanız ilaçlarınızı ve reçetenizi de yanınıza alın.
İfadeye gitmeden önce avukatınızla olayın kronolojisini çıkarmanız, hangi soruların sorulabileceğini öngörmeniz ve hangi konularda açıklama yapıp hangi konularda susma hakkını kullanacağınıza karar vermeniz, ifadeyi çok daha güvenli hâle getirir. İfadeye çağrıldım diye tek başına ve hazırlıksız gitmek, sonradan düzeltilmesi zor beyanlara yol açabilir.
Suç türüne göre ifadeye çağrıldım örnekleri
Uygulamada en sık karşılaşılan durumlardan biri, sosyal medya paylaşımı veya mesaj nedeniyle hakaret ya da tehdit şikâyetidir. Bu tür dosyalarda ifadeye çağrıldım diyen kişi, paylaşımın kendisine ait olup olmadığını, hangi bağlamda yazıldığını ve karşı tarafın da benzer ifadeler kullanıp kullanmadığını gösteren ekran görüntülerini hazırlamalıdır. Hakaret ve basit tehdit gibi suçlar çoğu zaman uzlaştırma kapsamında olduğundan, ifade sonrasında uzlaştırma teklifi gelmesi de mümkündür.
İkinci sık örnek, banka hesabı veya IBAN üzerinden yapılan dolandırıcılık şikâyetleridir. Hesabınıza gelen bir para nedeniyle ifadeye çağrıldım diyorsanız, hesabın kim tarafından kullanıldığı, paranın neden geldiği ve sizin bu işlemden haberinizin olup olmadığı soruşturmanın merkezinde yer alır. Banka hesabınızı başkasına kullandırmışsanız bu durum ayrı bir ceza sorumluluğu doğurabileceği için ifade öncesinde mutlaka avukatla görüşmelisiniz.
Üçüncü örnek, trafik kazası, iş kazası veya kavga sonrasında yaralama iddiasıdır. Bu dosyalarda sağlık raporları, kamera kayıtları ve tanık bilgileri belirleyicidir. Kendiniz de yaralandıysanız, ifadeye çağrıldım diye yalnızca savunma yapmakla yetinmeyip karşı taraf hakkında şikâyet hakkınızı da süresi içinde kullanmanız gerekir; şikâyete bağlı suçlarda şikâyet süresi fiili ve faili öğrenmeden itibaren altı aydır.
İfadeye çağrıldım: e-Devlet ve UYAP’tan dosya bilgisi alabilir miyim?
Soruşturma evresindeki dosyalar, şüpheli veya müşteki sıfatıyla kayıtlı olduğunuzda e-Devlet üzerindeki Adalet Bakanlığı hizmetlerinde ve UYAP Vatandaş Portalı’nda görünebilir. Ancak her soruşturma dosyası ifade öncesinde bu sistemlerde görünmeyebilir ve kısıtlama kararı bulunan dosyalarda içerik görüntülenemez. İfadeye çağrıldım ve dosya numarasını bilmiyorum diyorsanız, çağrıyı yapan kolluk biriminden soruşturma numarasını ve yürüten savcılığı öğrenmeniz, avukatınızın dosyaya erişimini hızlandırır.
İfadeye çağrıldım: sık yapılan hatalar
En sık görülen hatalar; çağrıyı görmezden gelmek, telefonla gelen sahte çağrılara inanıp para göndermek, avukat hakkını kullanmadan ayrıntılı ve çelişkili beyan vermek, karşı tarafla ifade öncesinde tehdit içerikli mesajlaşmak ve tutanağı okumadan imzalamaktır. Bir diğer hata, “nasılsa ben haklıyım” düşüncesiyle hiçbir delil sunmadan ifadeye gitmektir. Savcılık kararını dosyadaki delillere göre verir; sizin elinizdeki belgeler dosyaya girmedikçe değerlendirilemez.
Mersin’de ve Türkiye genelinde ifade sürecinde avukat desteği
Ofisimiz Mersin’dedir ve Mersin Adliyesi, Tarsus, Erdemli, Silifke ve Mezitli’deki kolluk birimlerinde ifade süreçlerine katılıyoruz. Başka bir ilde yürütülen soruşturmalarda da dosya incelemesi, ifadenin bulunduğunuz yerde alınması talebi ve ifade sonrası itiraz süreçlerinde Türkiye genelinde hukuki destek veriyoruz. İfadeye çağrıldım diyorsanız, ifade tarihinden önce bizimle iletişime geçerek dosyanızı birlikte değerlendirebiliriz.
Sık sorulan sorular
İfadeye çağrıldım, avukatsız gidebilir miyim?
Gidebilirsiniz; ancak şüpheli sıfatıyla çağrıldıysanız avukatla gitmeniz önerilir. Avukat tutamıyorsanız CMK 150 uyarınca barodan müdafi atanmasını isteyebilirsiniz.
Polis telefonla ifadeye çağırabilir mi?
Uygulamada kolluk telefonla da çağrı yapabilir. Ancak para, şifre veya kart bilgisi isteyen aramalar dolandırıcılıktır; çağrıyı karakolu kendiniz arayarak doğrulayın.
İfadeye gitmezsem ne olur?
CMK 145 ve 146 uyarınca zorla getirme kararı verilebilir; kaçma veya saklanma şüphesi varsa yakalama emri de çıkarılabilir.
Susma hakkımı kullanırsam aleyhime olur mu?
Hayır. Şüphelinin susma hakkını kullanması aleyhine delil sayılamaz; ancak kimlik bilgilerini doğru vermek zorundadır.
Tanık olarak çağrıldım, susabilir miyim?
Tanık kural olarak doğruyu söylemekle yükümlüdür; yakın akrabalar tanıklıktan çekinebilir ve kişi kendisini veya yakınlarını suçlayabilecek sorulara cevap vermeyebilir.
İfade sonrasında gözaltına alınır mıyım?
Çoğu dosyada ifadeden sonra serbest bırakılırsınız. Ağır suçlarda gözaltı mümkündür; süre kural olarak 24 saattir.
Başka şehirdeki soruşturma için ifadem bulunduğum yerde alınabilir mi?
Evet. Soruşturma savcılığı, ifadenizin bulunduğunuz yerdeki savcılık veya kolluk aracılığıyla ya da SEGBİS ile alınmasını isteyebilir.
Kovuşturmaya yer olmadığı kararını nasıl öğrenirim?
Karar şüpheliye her zaman tebliğ edilmez; e-Devlet veya UYAP üzerinden ya da avukatınız aracılığıyla dosyayı takip etmelisiniz.
İfade tutanağını imzalamak zorunda mıyım?
Tutanağı okuduktan sonra imzalarsınız; beyanınızın eksik veya yanlış yazıldığını düşünüyorsanız düzeltilmesini isteyebilir, düzeltilmezse bunu tutanağa şerh düşebilirsiniz.
İfadeye giderken telefonuma el konulabilir mi?
El koyma için kural olarak hâkim kararı gerekir; gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde savcı kararıyla işlem yapılabilir ve bu karar hâkim onayına sunulur.
İfadeye çağrıldım, mazeretim varsa tarih değiştirilebilir mi?
Evet. Belgelenmiş mazeretinizi kolluk birimine veya savcılığa bildirerek yeni bir tarih isteyebilirsiniz; bunu avukat aracılığıyla yazılı yapmak daha güvenlidir.
İlgili konular ve resmî kaynaklar
İlgili yayınlar: Karakolda müdafi ve avukat talebi · Gözaltı süresi ne kadar? · Adli kontrol güvence parasının iadesi · Ceza duruşmasında müdafi olmadan verilen ifade · Gözaltında ilaç ve sağlık muayenesi
Resmî kaynaklar: 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu · 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu · 5326 sayılı Kabahatler Kanunu · Türkiye Cumhuriyeti Anayasası · Adalet Bakanlığı e-Devlet dosya sorgulama
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.
Dosyanızı değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz. Ofisimiz Mersin’dedir; Türkiye’nin her yerindeki dosyalara vekâletname ile hizmet veriyoruz.
