Evlenmeden Birlikte Yaşayan Çiftlerin Mal Paylaşımı: 2026 Rehberi

Resmî nikah olmadan evlenmeden birlikte yaşayan çiftler arasında boşanmadaki gibi "yarı yarıya" bir mal paylaşımı yoktur. Ayrılık hâlinde her mal kural olarak kimin adına kayıtlıysa ona ait kabul edilir. Diğer tarafın hakkı ise mala yaptığı katkıyı ispat edebildiği ölçüde doğar ve bu talep, borçlar hukukunun adi ortaklık veya sebepsiz zenginleşme kurallarıyla, asliye hukuk mahkemesinde ileri sürülür. Bu rehberde evlenmeden birlikte yaşayan kişilerin ev, araç, kredi, birikim ve ev eşyası konusunda hangi haklara sahip olduğunu, ayrılıkta nasıl hareket edeceğini ve ilişki devam ederken hangi önlemleri alabileceğini ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

Birlikte yaşama, özellikle büyük şehirlerde ve genç çiftler arasında giderek yaygınlaşan bir yaşam biçimidir. Taraflar çoğu zaman kirayı ortak öder, eşyaları birlikte alır, bazen de bir ev veya araç satın alırlar. İlişki sorunsuz sürerken mülkiyetin kime ait olduğu sorgulanmaz; ancak ayrılık gündeme geldiğinde her şeyin "ortak" olduğu düşüncesinin hukuken karşılığı olmadığı ortaya çıkar. Bu nedenle haklarınızı ilişki devam ederken bilmek, ileride yaşanabilecek kayıpları büyük ölçüde önler.

Temel kural: Kayıt kimdeyse mal onundur

Türk hukukunda mal rejimi yalnızca evli eşler arasında uygulanır. Kanuni mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma, evlilik birliği içinde edinilen malların boşanmada paylaşılmasını sağlar; ancak bu rejim resmî evlilik olmadan kendiliğinden işlemez. Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerde birlikte geçirilen süre ne kadar uzun olursa olsun, bu süre tek başına ortak mülkiyet doğurmaz.

Tapu, araç ruhsatı, banka hesabı, yatırım hesabı veya fatura kimin adına düzenlenmişse, mülkiyet kural olarak o kişiye aittir. Bu nedenle ayrılıkta yapılacak ilk iş, her bir malın kayıtlı sahibini ve alındığı tarihteki ödeme akışını çıkarmaktır. Hangi parayla, kimin hesabından, hangi tarihte ödeme yapıldığı sorusu, sonraki tüm talepleri belirleyen temel sorudur.

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerde katkı nasıl geri istenir?

Mahkemeler bu tür uyuşmazlıklarda iki hukuki temel kullanır. Birincisi adi ortaklıktır: Taraflar ortak bir amaç için, örneğin birlikte oturacakları evi almak için emek ve para birleştirmişse, aralarında bir ortaklık ilişkisi kurulduğu kabul edilir. Ortaklık sona erdiğinde tasfiye yapılır ve her ortak, kural olarak katkısı oranında pay alır. Ortaklığın varlığı yazılı sözleşmeyle olabileceği gibi tarafların davranışlarından da çıkarılabilir.

İkinci temel sebepsiz zenginleşmedir: Bir taraf diğerinin parasıyla, haklı bir sebep olmaksızın zenginleşmişse, zenginleşilen değerin iadesi istenebilir. Örneğin partner adına alınan bir evin peşinatını siz ödediyseniz ve bu ödeme bağış niteliğinde değilse, iadesini isteme hakkınız doğabilir. Hangi temelin uygulanacağı, ödemenin amacına, tarafların iradesine ve ilişkinin niteliğine göre belirlenir.

Bağış ile katkı arasındaki ince çizgi

Uygulamada en çok tartışılan konu, ödemenin bir bağış mı yoksa geri istenebilir bir katkı mı olduğudur. Hediye amacıyla yapılan ödemeler, tamamlanmış bağışlama sayılır ve kural olarak geri istenemez. Buna karşılık ortak bir yaşam projesi için yapılan ve karşı tarafın da bu amacı bildiği ödemeler, katkı olarak değerlendirilir. Ödemenin büyüklüğü, ödeme tarihi, tarafların o dönemdeki yazışmaları ve ödemenin hangi mal için yapıldığı bu ayrımda belirleyici rol oynar.

Ev, araç ve kredi uyuşmazlıkları

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerin en sık yaşadığı uyuşmazlık, partner adına alınan konut veya araçla ilgilidir. Taraflardan biri peşinatı karşılamış, diğeri krediyi üzerine almış olabilir; bazen de kredi taksitleri ortak hesaptan ödenmiştir. Her senaryo farklı bir hesaplama gerektirir ve mahkeme genellikle bilirkişiden malın güncel değeri ile tarafların katkı oranlarını hesaplamasını ister.

• Partner adına alınan ev: Peşinatı veya taksitlerin bir kısmını siz ödediyseniz, dekontlarla katkı oranınızı ispatlayıp güncel değer üzerinden alacak isteyebilirsiniz.
• Ortak kredi: Bankaya karşı kredinin borçlusu kimse o sorumludur; partneriniz adına kullanılan krediyi siz ödediyseniz ödediğiniz kısmı geri isteyebilirsiniz.
• Araç: Ruhsat sahibi maliktir; ödemeye katılan taraf katkısı oranında alacak talep edebilir.
• Kiralık ev: Kira sözleşmesinde kim kiracıysa sözleşmenin tarafı odur; diğer partnerin evde kalma hakkı sözleşmeden doğmaz.

Kiralık evde yaşayan çiftlerde ayrılık sonrası en sık sorun, sözleşmenin tarafı olmayan partnerin evden çıkmak istememesi veya depozitonun kime iade edileceğidir. Depozito kural olarak sözleşmenin tarafı olan kiracıya iade edilir; diğer partner depozitoya katkı yaptıysa bu katkıyı kiracı partnerden istemelidir.

Ev eşyası ve kişisel eşyalar

Ev eşyalarında da aynı kural geçerlidir: faturası kimin adınaysa veya kim ödediyse eşya ona aittir. Ortak alınan eşyalarda ise paylı mülkiyet söz konusu olabilir ve taraflar anlaşamazsa eşyanın satılarak bedelinin paylaşılması gündeme gelir. Kişisel eşyalar, kıyafetler ve aileden kalan değerli eşyalar ise her zaman sahibine aittir ve iadesi istenebilir.

Ayrılık sırasında eşyalarını alamayan kişi, eşyaların teslimi için istihkak niteliğinde dava açabilir veya acil durumlarda ihtiyati tedbir talep edebilir. Eşyaların bir listesini çıkarmak, fotoğraflarını saklamak ve faturalarını bir arada tutmak, bu tür taleplerde süreci ciddi şekilde hızlandırır.

İspat: Davanın kaderini belirleyen konu

Evlenmeden birlikte yaşayan kişilerin mal paylaşımı davalarında en kritik mesele ispattır. Mahkeme, kimin hangi mala ne kadar katkı yaptığını belgelere bakarak belirler. Banka dekontları, kredi sözleşmesi ve ödeme planı, havale açıklamaları, faturalar, mesajlaşmalar ve tanık beyanları en güçlü delillerdir. Ortak yaşamın süresini gösteren adres kayıtları ve sosyal çevrenin tanıklığı da destekleyici nitelik taşır.

Elden verilen nakit paralar için yazılı belge yoksa ispat zorlaşır. Belirli bir tutarın üzerindeki hukuki işlemlerin senetle ispatı kuralı burada önem kazanır; ancak taraflar arasındaki yakın ilişki nedeniyle senet alınamamasının makul olduğu durumlarda tanık dinlenmesi mümkün olabilir. Yine de en güvenli yol, birlikte yaşarken yapılan büyük ödemeleri banka üzerinden ve açıklamalı yapmaktır.

Mesajlaşmalar delil olur mu?

WhatsApp veya e-posta yazışmaları, ödemenin amacını ve tarafların o dönemdeki ortak iradesini göstermesi bakımından değerli delillerdir. Örneğin "evin peşinatını sen öde, ben de krediyi çekeyim" şeklindeki bir yazışma, adi ortaklığın varlığını güçlü şekilde destekler. Bu yazışmaların ekran görüntüsünün yanında, gerektiğinde cihaz üzerinden bilirkişi incelemesine sunulabilecek şekilde saklanması önerilir.

Görevli mahkeme ve zamanaşımı

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftler arasındaki mal ve alacak uyuşmazlıkları aile mahkemesinde değil, kural olarak asliye hukuk mahkemesinde görülür. Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri veya taşınmazın bulunduğu yer gibi genel yetki kurallarına göre belirlenir. Alacak miktarına göre arabuluculuk gibi dava öncesi yolların gerekip gerekmediği ayrıca kontrol edilmelidir.

Zamanaşımı bakımından dayanılan hukuki sebebe göre farklı süreler uygulanır. Sebepsiz zenginleşme taleplerinde, hak sahibinin geri isteme hakkını öğrendiği tarihten itibaren iki yıl ve her hâlde zenginleşmenin gerçekleştiği tarihten itibaren on yıllık süreler söz konusudur. Ortaklık tasfiyesine dayalı alacaklarda ise genel on yıllık zamanaşımı gündeme gelir. Bu nedenle ayrılıktan sonra uzun süre beklemek, hak kaybı riskini artırır.

Ortak çocuk varsa

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerin ortak çocuğu varsa, çocuğun hakları ebeveynlerin evli olup olmamasından etkilenmez. Baba ile soybağı tanıma veya babalık davasıyla kurulur; soybağı kurulduğunda çocuk babasından nafaka ve miras hakkına sahip olur. Velayet kural olarak anneye aittir, ancak mahkeme çocuğun üstün yararına göre farklı düzenleme yapabilir.

Mal paylaşımı uyuşmazlığı ile çocuğun hakları birbirinden ayrı tutulmalıdır. Çocuğun nafakası, ebeveynler arasındaki mal tartışmasına bağlı olmaksızın talep edilebilir ve çocuğun ihtiyaçlarına göre belirlenir. Ortak konutta çocukla evlenmeden birlikte yaşayan ebeveyn bakımından ise konut ihtiyacı, nafaka değerlendirmesinde dikkate alınabilir.

Ayrılmadan önce alınabilecek önlemler

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftler için en etkili koruma, uyuşmazlık çıkmadan önce alınan önlemlerdir. Bu önlemler hem taraflar arasındaki güveni artırır hem de ayrılık hâlinde uzun ve masraflı davaların önüne geçer. Aşağıdaki adımlar uygulamada en çok fayda sağlayanlardır:

• Birlikte alınacak taşınmazı tapuda paylı mülkiyet olarak iki isme kaydettirin ve payları gerçek katkıya göre belirleyin.
• Ödemeleri banka üzerinden yapın, açıklamasına amacını yazın ("ev peşinatı katkısı" gibi).
• Yazılı bir birlikte yaşama ve ortaklık sözleşmesi hazırlayın; ayrılıkta malların nasıl paylaşılacağını önceden düzenleyin.
• Ortak hesap açıyorsanız, hesaba yatırılan paraların kaynağını ayrı ayrı kaydedin.
• Kira sözleşmesinde mümkünse iki tarafın da kiracı olarak yer almasını sağlayın.

Bu önlemler, ilişki sona erdiğinde tarafların kendi aralarında hızlıca anlaşmasını da kolaylaştırır. Yazılı ve belgeli bir düzen, duygusal açıdan zor bir dönemde hukuki tartışmayı en aza indirir.

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerin sık yaptığı hatalar

En sık görülen hata, uzun yıllar birlikte yaşamanın kendiliğinden hak doğuracağı düşüncesidir. Oysa birlikte geçirilen süre tek başına mülkiyet hakkı vermez. İkinci sık hata, büyük ödemelerin elden yapılmasıdır; bu ödemeler ayrılıkta ispatlanamadığı için çoğu zaman kaybedilir. Üçüncüsü, tapuda tek isme kayıt yapılırken "nasılsa evleneceğiz" düşüncesiyle diğer tarafın katkısının belgelenmemesidir.

Bir diğer hata da ayrılıktan sonra uzun süre beklenmesidir. Zamanaşımı süreleri işlemeye devam ederken deliller kaybolabilir, tanıklara ulaşmak zorlaşabilir ve karşı taraf malı elden çıkarabilir. Ayrılık kesinleştiğinde belgelerin toplanması ve hukuki değerlendirme yapılması, alacağın tahsil edilme ihtimalini önemli ölçüde artırır.

Evlenmeden birlikte yaşayan kişiler evlenirse ne olur?

Evlenmeden birlikte yaşayan çift sonradan resmî olarak evlenirse, kanuni mal rejimi evlenme tarihinden itibaren başlar. Evlilikten önceki dönemde edinilen mallar kural olarak her eşin kişisel malı sayılır ve boşanmada katılma alacağı hesabına girmez. Bu nedenle evlilik öncesi dönemde ortak alınan malların payları, evlenmeden önce tapuda veya yazılı bir belgede netleştirilmelidir.

Eşler isterse evlenmeden önce veya evlilik sırasında noterde mal rejimi sözleşmesi yaparak farklı bir mal rejimi seçebilir. Bu sözleşmede evlilik öncesi dönemde edinilen ortak malların durumu da açıkça düzenlenebilir. Böylece hem birlikte yaşama dönemine hem de evlilik dönemine ait mallar için tek ve açık bir çerçeve oluşturulmuş olur.

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerde borçlar kime aittir?

Mal paylaşımı kadar önemli bir konu da birlikte yaşama döneminde doğan borçlardır. Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerde her taraf kendi imzaladığı sözleşmeden ve kendi adına kullandığı krediden sorumludur. Partnerinizin kredi kartı borcu, kendi adına aldığı tüketici kredisi veya vergi borcu, siz kefil olmadığınız sürece sizin borcunuz değildir. Alacaklılar da yalnızca borçlu tarafın mal varlığına başvurabilir.

Ancak ortak kullanılan bir evin kira borcu, elektrik-su faturaları veya ortak alınan bir eşyanın taksitleri bakımından durum farklılaşabilir. Kira sözleşmesinde iki taraf da kiracı olarak yer alıyorsa, kiraya veren kira bedelinin tamamını taraflardan herhangi birinden isteyebilir. Bu durumda ödeme yapan taraf, diğerinin payına düşen kısmı ondan geri talep edebilir. Ayrılıkta ortak borçların listesini çıkarıp kimin hangi borcu üstleneceğini yazılı hâle getirmek, sonradan doğabilecek rücu tartışmalarını önler.

Evlenmeden birlikte yaşayan kişinin partneri ölürse

Evlenmeden birlikte yaşayan kişi, partnerinin yasal mirasçısı değildir. Partner öldüğünde mallar yasal mirasçılara (çocuklar, anne-baba, kardeşler) geçer ve geride kalan kişi, ortak yaşadığı evde kalma hakkını kural olarak kaybeder. Bu durum, özellikle uzun yıllar birlikte yaşamış ve evin alımına katkı yapmış kişiler için ağır sonuçlar doğurabilir.

Geride kalan kişi, ölen partnerin adına kayıtlı mallara yaptığı katkılar için mirasçılara karşı alacak davası açabilir. Ayrıca partner sağlığında vasiyetname düzenlemişse, saklı paylı mirasçıların haklarını ihlal etmeyecek ölçüde vasiyet edilen malları isteyebilir. Partnerin ölümü bir trafik kazası veya iş kazası gibi haksız fiil sonucunda gerçekleşmişse, fiilen destek gördüğünü ispatlayan kişinin destekten yoksun kalma tazminatı isteyebileceği de Yargıtay uygulamasında kabul edilmektedir.

Uyuşmazlığı mahkemeye taşımadan çözmek

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerin mal uyuşmazlıklarında dava her zaman ilk seçenek olmak zorunda değildir. Tarafların katkı oranlarını belgelerle ortaya koyduğu bir müzakere, çoğu zaman hızlı ve masrafsız bir çözüm sağlar. Anlaşma sağlanırsa, malın kime kalacağı, diğer tarafa ne kadar ödeme yapılacağı ve ödeme takvimi yazılı bir protokolle belirlenmelidir.

İhtiyari arabuluculuk da bu tür uyuşmazlıklarda etkili bir yoldur. Taraflar ve avukatları ile arabulucunun imzaladığı anlaşma belgesi, ilam niteliğinde belge sayılır ve gerektiğinde doğrudan icraya konulabilir. Böylece hem gizlilik korunur hem de yıllar sürebilecek bir yargılama sürecinden kaçınılmış olur.

Sonuç: Belge, katkı ve zamanlama

Evlenmeden birlikte yaşayan çiftlerin mal paylaşımında sonucu belirleyen üç unsur vardır: malın kimin adına kayıtlı olduğu, diğer tarafın katkısının belgelerle ispatlanıp ispatlanamadığı ve talebin zamanında ileri sürülüp sürülmediği. Bu üç unsuru ilişki devam ederken güvence altına alan çiftler, ayrılık hâlinde haklarını çok daha kolay korur. Uyuşmazlık çıktığında ise önce belgeleri toplamak, ardından müzakere veya arabuluculuk imkânını değerlendirmek ve gerekirse süre kaçırmadan dava açmak en doğru yol haritasıdır.

Sık sorulan sorular

Evlenmeden birlikte yaşayanlar yarı yarıya mal paylaşır mı?

Hayır. Yarı yarıya paylaşım evlilikteki mal rejimine özgüdür; birlikte yaşayan kişiler yalnızca ispatladıkları katkı oranında hak sahibi olur.

Partnerimin adına alınan eve kredi ödedim, ne yapabilirim?

Ödemelerinizi dekontlarla ispatlayarak adi ortaklık veya sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre alacak davası açabilirsiniz.

Bu dava hangi mahkemede açılır?

Kural olarak asliye hukuk mahkemesinde açılır; aile mahkemesi görevli değildir.

Elden verdiğim parayı nasıl ispatlarım?

Mesajlaşmalar, tanıklar ve paranın çekildiğini gösteren banka kayıtları yardımcı olabilir; ancak yazılı belge yoksa ispat güçleşir.

Hediye ettiğim eşyaları geri isteyebilir miyim?

Kural olarak tamamlanmış bağışlama geri istenemez; geri alma ancak kanundaki sınırlı sebeplerle mümkündür.

Ayrıldıktan sonra kaç yıl içinde dava açmalıyım?

Dayanılan hukuki sebebe göre değişir; sebepsiz zenginleşmede öğrenmeden itibaren iki yıl, ortaklık tasfiyesinde genel on yıllık süre gündeme gelir.

İlgili konular ve resmî kaynak

İlgili yayınlar: Dini nikah ile yaşayan eşin hakları · Ortaklığın giderilmesi davası · Boşanmada mal paylaşımı · Hisseli tapu almak riskli mi? · Babalık davası ve soybağı

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098) · Türk Medeni Kanunu (4721)

Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; hukuki görüş veya sonuç taahhüdü değildir. Somut dosyanızda süreler ve deliller belgelerinizle birlikte değerlendirilmelidir.

Konunuzla ilgili belgelerinizi değerlendirmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.