İdare Mahkemesi Duruşmasına Gitmezsem Dava Düşer mi?

İdare mahkemesi duruşmasına gitmemek, tek başına davanın düşmesine veya açılmamış sayılmasına yol açmaz. İYUK 18/3'e göre yalnız bir taraf gelirse onun açıklamaları dinlenir; iki taraf da gelmezse duruşma açılmaz ve inceleme evrak üzerinden yapılır. Bu kural, duruşmaya katılmanın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Taraf, uyuşmazlığı sözlü açıklama ve karşı tarafın söylediklerine cevap verme imkânından yararlanamamış olur. Dosyadaki diğer süre ve yükümlülükler ise devam eder.

Hukuk mahkemesindeki kuralla neden aynı değil?

İdari yargıda yazılı yargılama ve evrak üzerinden inceleme esastır. Duruşma bu dosyanın tamamlayıcı bir aşamasıdır. Hukuk mahkemesinde tarafların duruşmaya katılmamasıyla ilgili işlemden kaldırma hükümlerini idare mahkemesine aynen taşımak doğru değildir. İdari duruşma bakımından kanun açık bir sonuç belirlemiştir. Bu yüzden yalnız gelmediğiniz için mahkemenin mutlaka yeniden çağrı yapacağını veya davayı beklemeye alacağını düşünmek de hatalıdır. İnceleme dosyadaki mevcut malzemeyle ilerleyebilir.

Katılmamanın sonucu ile dava dilekçesinin eksik olması, harç veya posta giderinin tamamlanmaması yahut tebligat adresi sorunu birbirinden ayrıdır. Bu başka eksiklikler kendi hükümlerine göre dosyayı etkileyebilir. Duruşmaya gitmemenin tek başına davayı sona erdirmemesi, diğer ara kararların yerine getirilmemesine izin vermez. Mahkemenin belirli belge için verdiği süre, duruşma tarihinden farklı bir son güne bağlanmış olabilir. Her yükümlülük kendi tebligatı üzerinden izlenmelidir.

Karşı taraf gelirse ne olur?

Yalnız davalı idarenin temsilcisi gelmişse onun açıklamaları dinlenir. Bu, davanın idare lehine otomatik kazanıldığı anlamına gelmez; mahkeme dosyanın tamamını değerlendirir. Buna karşılık davacının o açıklamalara duruşmada karşılık verme olanağı fiilen kullanılmamış olur. İdare gelmez, davacı gelirse de aynı şekilde gelen taraf dinlenir. Kanundaki iki kez söz verilmesi düzeni, duruşmaya katılan tarafın temel noktalarını düzenli sunmasını gerektirir.

Sözlü açıklama sırasında hangi idari işlem, hangi hukuka aykırılık ve hangi belge üzerinde durulacağı önceden belirlenebilir. Uzun dava dilekçesini baştan sona okumak yerine tartışmalı noktaları işaretlemek daha işlevseldir. Ancak duruşma, süresi geçirilmiş her talebi yeniden ileri sürmek için sınırsız bir fırsat değildir. Sonradan sunulan belge ve yeni istemlerin kabul koşulları ayrıca değerlendirilir. Duruşmaya katılmak, başka usul engellerini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Mazeret gönderilirse duruşma ertelenir mi?

Katılamama nedeni varsa mahkemeye zamanında ve belgeleriyle bildirilmesi mümkündür. Fakat mazeret dilekçesinin gönderilmesi, duruşmanın kesin olarak ertelendiği anlamına gelmez. Mahkemenin kararının kontrol edilmesi gerekir. Sağlık belgesi veya ulaşım sorunu açıklaması somut olayla ilişkilendirilir; yalnız genel bir mazeret cümlesiyle ertelemenin garanti olduğu söylenemez. Vekille temsil edilen dosyada kişinin kendi katılımı ve temsilcinin katılımı da birbirine karıştırılmamalıdır.

Mahkeme mazereti kabul etmemiş veya yeni tarih vermemişse dosyanın mevcut takvimine göre işlem yapılabilir. Duruşmanın bittiği öğrenildiğinde, sonuç alınana kadar dosyayı tamamen izlemeyi bırakmak doğru değildir. Tutanak, ara karar ve sonraki tebligatlar kontrol edilir. Ek açıklama verme ihtiyacı varsa bunun hangi usul çerçevesinde mümkün olduğu değerlendirilir; sonradan uzun bir dilekçe yazmanın kaçırılan duruşmayı aynen geri getireceği varsayılmaz.

Varsayımsal örnek: yolculuk nedeniyle katılamama

Bir davacının duruşma günü şehir dışında kaldığını ve idare temsilcisinin duruşmaya katıldığını düşünelim. Mahkeme idarenin açıklamalarını dinler; dosya yalnız davacı gelmedi diye otomatik kapanmaz. Fakat davacı, idarenin belge yorumuna o anda cevap verememiştir. Dosyadaki duruşma tutanağı incelenerek yeni bir ara karar veya açıklama gerektiren husus bulunup bulunmadığı araştırılır. Davacı daha önce süresinde sunmadığı belgeleri, sırf duruşmayı kaçırdığı için koşulsuz kabul ettiremez.

Katılmadan önce ve sonra kontrol edilecekler

Duruşma davetiyesi, yer ve saat, temsil bilgileri, dosyanın son ara kararı ve sunulmuş ekler kontrol edilir. İdari dilekçenin zamanında tesliminin ispatı gibi yazılı kayıtlar dosyanın temelini oluşturmaya devam eder. Çalışmaya ara verme dönemindeki süre hesabı da ayrı bir konudur; duruşmaya gelinmemesi cevap veya kanun yolu süresini durdurmaz. Son karar tebliğ edildiğinde başvuru takvimi yeni kararın niteliğine göre ayrıca belirlenmelidir.

Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)

Hukuki kaynaklar

• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — GİB mevzuat — m.1/2 ve 18/3.