Davayı avukatla takip eden kişi, çoğu evrakın vekiline gönderilmesine alışkındır. Ancak isticvap davetiyesinin avukata tebliği, kişisel çağrı şartını ayrıca incelemeyi gerektirir. HMK 171, isticvabına karar verilen kimseye bizzat davetiye gönderilmesini öngörür. Vekile gönderilmiş sıradan bir duruşma bildiriminin taraf için bu özel çağrının bütün sonuçlarını doğurduğu kabul edilemez.
Burada önemli olan yalnızca zarfın üstündeki isim değildir. Mahkemenin neye karar verdiği, davetiyenin içeriği, tarafın hangi olaylar hakkında dinleneceği ve kişiye yapılmış başka bir tebligat bulunup bulunmadığı birlikte araştırılır. Dosyanın tamamı incelenmeden “avukata geldi, tamamen hükümsüzdür” veya “avukat aldı, bütün şartlar gerçekleşti” şeklinde kesin cevap verilmesi doğru olmaz.
Kişisel çağrı neden önemlidir?
İsticvapta avukattan hukuki savunma alınmasıyla yetinilmez; tarafın maddi olaylar hakkında şahsen cevap vermesi istenir. Katılmama veya cevap vermeme, belirli koşullarda sorulan vakıaların ikrar edilmiş sayılmasına yol açabilir. Böyle ağır bir sonuç, ilgili kişinin hangi olaylar için çağrıldığını ve davranışının muhtemel sonucunu usulüne uygun şekilde öğrenmesiyle bağlantılıdır.
HMK 171'de tarih ve saat, isticvap konusu vakıalar ve özürsüz gelmeme yahut cevap vermemenin sonucu davetiyede gösterilir. Vekilin dosyadan ara kararı öğrenmesi, bu unsurları içeren kişisel davetin yapıldığını tek başına kanıtlamaz. Genel vekile tebligat uygulaması, özel düzenlemedeki şahsen çağrı şartını ortadan kaldırmaz.
Hangi belgeler karşılaştırılmalıdır?
İlk belge, mahkemenin isticvap ara kararıdır. Kararda kimin hangi olaylar hakkında dinleneceği bulunmalıdır. Sonra düzenlenen davetiye ve bu davetiyeye ait tebliğ belgesi incelenir. Aynı dosyada farklı günlerde hem vekile hem tarafa ayrı evrak gönderilmiş olabilir. Yalnızca avukatın elektronik gelen kutusundaki bildirim üzerinden karar vermek eksik kalabilir.
- İsticvap kararı verilen duruşmanın tutanağı.
- Taraf ve vekil adına düzenlenen davetiyeler.
- Fiziki veya elektronik tebliğ kayıtları.
- Davetiyede belirtilen olaylar ve özel uyarı.
- Tarafın katılımı, mazereti veya önceki şahsi bildirimi.
Belgelerde “duruşma günü bildirimi” ile “isticvap davetiyesi” başlıkları farklı olabilir. Başlık tek başına belirleyici değildir; içerik ve yapılan işlem önem taşır. Tebliğ belgesinin yalnızca ilk sayfası yerine teslim ve tarih kayıtlarını içeren tamamı temin edilmelidir.
Eksiklik fark edilirse ne istenir?
Mahkemeye sunulacak dilekçede hangi davetiyenin yalnızca vekile tebliğ edildiği, kişisel çağrının dosyada neden görülmediği ve istenen düzeltme açıkça yazılabilir. Talep, kanuni unsurları içeren davetiyenin ilgili kişiye gönderilmesi yönünde kurulabilir. Sadece “tebligat yanlıştır” demek, incelenmesi gereken sorunu yeterince açıklamayabilir.
Bu başvuru, dosyanın her türlü duruşmasının ertelenmesini otomatik olarak sağlamaz. Mahkeme başka usul işlemlerine devam edebilir. Tarafın gerçekten çağrıdan haberdar olması, önceki duruşmada şahsen bildirim alması veya usulsüz tebliği öğrenmesi gibi olgular ayrıca değerlendirilir. İnceleme, soyut bir zarf kuralı üzerinden değil somut kayıtlar üzerinden yapılmalıdır.
Avukat tarafın yerine cevap verebilir mi?
Avukat sözleşmenin hukuki niteliğini açıklayabilir, belge sunabilir ve usule ilişkin itiraz yapabilir. Bununla birlikte tarafın şahsen isticvabını gerektiren işlemde onun yerine geçerek kişisel açıklamayı yapmış sayılmaz. Vekillerin isticvap sırasında hazır bulunabilmesiyle, isticvap edilen kişi yerine cevap verilmesi farklıdır.
Şirket adına çağrı varsa ayrıca temsil yetkisine sahip kişinin belirlenmesi gerekir. Şirkette görev yapan her çalışan, sırf olayın bir bölümünü bildiği için HMK 170 kapsamındaki temsilci sayılmaz. Birden fazla temsilci veya değişen yönetim durumunda ticaret sicili ve yetki kayıtları incelenmelidir. Çağrının doğru gerçek kişiye yöneltilmesi de usulün parçasıdır.
Eksik çağrıya rağmen ikrar sonucu uygulanırsa
Mahkeme, kişisel çağrı ve gerekli uyarılar tamamlanmadan gelmemeyi ikrar saymışsa, bu husus dosya içinde somutlaştırılmalıdır. Hangi vakıanın kabul edilmiş sayıldığı, kararın buna nasıl dayandığı ve hangi çağrı unsurunun eksik olduğu gösterilmelidir. Nihai kararın kanun yoluna açık olduğu durumda, şartları içinde bu usul hatası başvuru konusu yapılabilir.
Farazi örnekte vekile yalnızca yeni duruşma tarihi bildirilmiş, tarafa sorulacak teslim olayı ve katılmamanın sonucu hiçbir kişisel davetiyede gösterilmemiştir. Tarafın gelmemesi üzerine bütün teslimin kabul edilmiş sayılması, özel çağrı şartları yönünden değerlendirme gerektirir. Buna karşılık dosyada ayrıca usulüne uygun kişisel davet bulunduğu anlaşılırsa, yalnızca vekile de bildirim yapılması aynı itirazı desteklemez.
Bu nedenle fiilen katılabilen kişinin evrak tartışmasını gerekçe gösterip dosyayı takipsiz bırakması uygun değildir. Usul itirazı yapılırken katılım hazırlığı ve gerçek mazeret durumu da ele alınmalıdır. Amaç yargılamadan kaçınmak değil, kişisel açıklamanın kanunun aradığı güvencelerle alınmasını sağlamaktır.
Davayı avukatla takip etmek kişisel daveti kaldırır mı?
Hayır. HMK 171'in isticvap için öngördüğü kişisel davet şartı ayrıca uygulanır. Vekile olağan bildirim yapılması yeterlilik sorununu kendiliğinden çözmez.
Avukatıma gelen her davetiye hatalı mı?
Hayır. Davetiyenin hangi işleme ilişkin olduğu ve tarafa ayrıca kişisel çağrı yapılıp yapılmadığı araştırılır. Olağan bildirimlerle isticvap çağrısı ayrılmalıdır.
Dilekçe verirsem gelmeme sonucunu tamamen önler miyim?
Dilekçe tek başına böyle bir güvence sağlamaz. Mahkemenin değerlendirmesi, yapılan tebligatlar, katılım ve mazeret durumu takip edilmelidir.
Şirketin herhangi bir çalışanı isticvaba gidebilir mi?
Şirket adına HMK 170 kapsamındaki temsil yetkisi incelenir. Sırf şirkette çalışmak, her kişiye şirketi bu işlemde temsil yetkisi vermez.
İlgili hukuki bilgiler
Usulsüz Tebligat Nedeniyle Gecikmiş İtiraz ve Sürenin Başlangıcı
Hukuk Davasının Duruşma Tutanağında Söylemediğim Beyan Var: Kayıt Nasıl Düzeltilir?
Resmî kaynaklar
- 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu - TBMM kabul metni: 171–174. maddeler: bizzat davet ve şahsen açıklama alınması
- 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu - TBMM kabul metni: 27. madde: hukuki dinlenilme hakkı
Dosyanızın değerlendirilmesi
Av. Emirhan Keskin’in ofisi Mersin’dedir. Türkiye’nin farklı şehirlerindeki uyuşmazlıklarda belgeler üzerinden uzaktan ön değerlendirme yapılabilir. Başvuru yolu, yetkili merci ve temsil kapsamı somut dosyaya göre belirlenir. Belgelerinizi tarih sırasıyla hazırlayıp iletişim sayfasından randevu ve dosya değerlendirmesi bilgisine ulaşabilirsiniz.
Resmî kaynaklar: Türk Borçlar Kanunu (6098)