Diplomatik Görev Bitince İkamet İzni Gerekir mi?

Türkiye'de görevli diplomasi veya konsolosluk memurunun görevine bağlı ikamet izni muafiyeti sona erdiğinde, kişi Türkiye'de kalmaya devam edecekse en geç on gün içinde ikamet izni almak üzere valiliğe başvurmalıdır. 6458 sayılı Kanun'un 20. maddesindeki bu süre, muafiyet sağlayan durumun sona ermesinden itibaren değerlendirilir. Diplomatik pasaportun geçerli kalması, Türkiye'deki görevden kaynaklanan ikamet muafiyetinin süresiz devam ettiğini tek başına göstermez.

Hangi muafiyetten söz ediliyor?

Kanun, Türkiye'de görevli diplomasi ve konsolosluk memurlarını ikamet izninden muaf tutar. Bu kişilerin ailelerinden Dışişleri Bakanlığınca bildirilenler de ilgili kapsamdadır. Ayrıca uluslararası kuruluşların Türkiye temsilciliklerinde çalışan ve statüleri anlaşmalarla belirlenen kişiler ile taraf olunan anlaşmalarla muaf tutulan yabancılar için de düzenleme vardır. On günlük başvuru hükmü, kanunda gösterilen bu grupların muafiyetinin sona ermesine ilişkindir.

Her yabancı kamu çalışanı veya her diplomatik pasaport sahibi aynı muafiyet kapsamında değildir. Görevin Türkiye'de yürütülmesi, kişinin kaydı ve ilgili bildirimler önem taşır. Aile üyesi bakımından da yalnız akrabalık ilişkisini söylemek yerine Dışişleri Bakanlığına bildirilen statünün kapsamı belirlenmelidir. Muafiyetin dayanağı bilinmeden başlangıç ve bitiş tarihi doğru hesaplanamaz.

On günlük süreyi başlatan olay

Önemli olan ikamet muafiyetini sağlayan durumun sona ermesidir. Görevin bitişine ilişkin yazı, ilgili bildirim ve düzenlenen belgenin bilgileri birlikte incelenmelidir. Kişinin fiilen yeni eve taşınması, pasaportunun sona ermesi veya kararın üzerinden belli süre geçmesi aynı olay değildir. Bitiş tarihi konusunda tereddüt varsa görev yapılan temsilcilik ve yetkili idare kayıtlarıyla açıklık sağlanmalıdır.

On gün içinde yapılması gereken işlem başvurudur; ikamet izninin mutlaka bu süre içinde verilmiş olması aranıyormuş gibi okunmamalıdır. Bununla birlikte yalnız danışmanlık randevusu almak veya telefonla bilgi sormak, yetkili makama yapılması gereken başvurunun yerine geçmez. Hangi başvuru kaydının oluşturulduğu ve belgelerin nereye sunulduğu ispatlanabilir olmalıdır.

Yeni ikamet izni otomatik verilmez

Görev kaynaklı muafiyetin sona ermesi, kişiye koşulsuz olarak başka bir ikamet türünü kazandırmaz. Türkiye'de kalma amacı belirlenmeli ve o amaca uygun izin şartları incelenmelidir. Eğitim, aile ilişkisi veya başka bir kalış gerekçesi varsa bunun belgeleri hazırlanır. Önceki diplomatik statü, yeni başvurunun bütün maddi koşullarının yerine geçtiği anlamına gelmez.

Pasaport veya pasaport yerine geçen belgenin süresi, talep edilen ikamet dönemiyle birlikte değerlendirilir. Bu konuda ikamet başvurusunda pasaport süresinin yeterliliği ayrıca önemlidir. Görev sonunda pasaportun türü değişecekse veya belge teslim edilecekse yeni seyahat belgesinin nasıl temin edileceği zamanında planlanmalıdır. Eski pasaport numarasıyla yeni belgenin bilgilerinin dosyada karışmaması gerekir.

Aile üyelerinin durumu ayrı kontrol edilir

Görevlinin eşi veya çocuğu bakımından muafiyetin dayanağı ve bitişi ayrıca gösterilmelidir. Bir aile üyesinin bağımsız başka bir ikamet veya hukuki statüsü bulunabilir. Bütün aile için tek varsayımla hareket etmek yerine her kişinin belge ve kalış durumunun kontrol edilmesi gerekir. Yeni başvuru türü de herkes için zorunlu olarak aynı değildir.

Çocuğun eğitim kaydı, eşin farklı kalış nedeni veya aile bağını gösteren belgeler varsa başvuru amacına göre hazırlanır. Belgelerde ad ve soyad farklılığı, değişmiş pasaport veya güncel olmayan adres bilgisi bulunuyorsa bunlar açıklanmalıdır. Başvurunun son güne bırakılması, bu tür kayıt uyuşmazlıklarını çözmek için gereken zamanı azaltır.

Varsayımsal örnek

Bir konsolosluk görevlisinin Türkiye'deki görevi sona erer; kendisi ve bildirilen eşi bir süre daha burada yaşamayı ister. Pasaportlarının altı ay daha geçerli olması, eski muafiyetin de altı ay sürdüğünü göstermez. Muafiyetin bittiği tarih belirlenerek on günlük başvuru yükümlülüğü izlenir; planlanan kalışın hangi ikamet türüne uygun olduğu ayrıca incelenir.

Başvuru hakkında olumsuz karar verilirse gerekçe ve tebliğ kaydı alınmalıdır. Sonradan ayrıca bir sınır dışı işlemi ortaya çıkarsa ikamet reddi ile sınır dışı kararının ayrımı korunur. Muafiyet belgesinin bitişi, yeni başvuru ve verilen kararların tarihleri ayrı dosyalanmalıdır; bir sürecin devam etmesi diğer bütün yükümlülükleri kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Hukuki kaynaklar

• 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu — Bakanlık nüshası — m.20/1-c, ç, d, e; m.20/2; m.21/2 ve m.22.
• Göç İdaresi Başkanlığı — İkamet Genel Bilgiler — İkamet türleri ve e-İkamet başvuru sürecinin genel açıklaması.