İhtiyati Haciz Kararı On Gün İçinde Uygulanmazsa Ne Olur?

İİK 261 uyarınca alacaklı, ihtiyati haciz kararının verildiği tarihten itibaren on gün içinde yetkili icra dairesinden infazını istemelidir. Süresinde infaz talebi yapılmazsa ihtiyati haciz kararı kendiliğinden kalkar. Buradaki ölçüt, her haciz işleminin mutlaka on gün içinde fiilen tamamlanması değildir; alacaklının süresinde ve usulüne uygun infaz talebinin bulunup bulunmadığı araştırılır.

Kararın alacaklıya geç tebliğ edilmesi ile karar tarihi farklıdır. İİK 261 süresi kararın verildiği tarihe bağlanmıştır. Kararı aldıktan sonra teminat yatırma, dosya açma veya haciz talebi hazırlama işlemleri yapılırken bu başlangıç gözden kaçırılmamalıdır. Bir evrakın taslak olarak hazırlanması veya sisteme kaydedilmeden bekletilmesi gerçek infaz başvurusu yerine geçmez.

On gün, haczi tamamlama ve itiraz süreleri farklıdır

İnfaz talebi kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesine yöneltilir. Malların başka yerde olması gerektiğinde ilgili haciz işlemleri usulüne göre yürütülür. İİK 261 ve 262, ihtiyati haczin uygulanmasına ve tutanağa ilişkin kuralları içerir. İnfaz işlemi hakkındaki şikâyet, uygulamayı yapan dairenin bağlı olduğu icra mahkemesi bakımından değerlendirilir.

İİK 264 kapsamındaki ihtiyati haczi tamamlama yükümlülüğü on günlük infaz talebinden farklıdır. Dava veya takipten önce yapılan hacizlerde alacaklının ilgili süre içinde takip veya dava yoluyla haczi tamamlaması gerekir. Haciz sırasında bulunma ve tutanağın tebliği gibi olgular başlangıcı etkileyebilir. İtirazın sonraki aşamada kaldırılması veya iptaliyle ilgili süreler de ayrı kaydedilmelidir.

Borçlunun ihtiyati haczin dayanağına, yetkiye veya teminata itirazı İİK 265 kapsamında ayrıca incelenir. Haczin uygulanma biçimine ilişkin şikâyet ile kararın kendisine karşı itiraz aynı değildir. Borçlunun hacizde bulunması veya tutanağın tebliği itiraz başlangıcını etkileyebilir. Başvuruyu yalnızca icra dairesine yapmak her tür ihtiyati haciz itirazının yerine geçmez.

Süreyi ortaya çıkaran evrak zinciri

İhtiyati haciz kararı

İhtiyati haciz kararı bakımından tek bir satırın okunması yanıltıcı olabilir. Kararın verildiği tarih ve kapsamı okunur. Kararın dosyaya yüklenmesi veya sonradan örnek alınması tarihleri başlangıç yerine kullanılmaz. Belgenin tamamındaki tarih, işlemi yapan kişi ve işlem öncesindeki açıklamalar birlikte değerlendirilmelidir. Bu inceleme, mevcut iddianın hangi bölümünün doğrudan kayıtla desteklendiğini ve hangi bölümünün yalnızca çıkarıma dayandığını gösterir. Eksik sayfa veya okunamayan bölüm varsa bu eksiklik açıkça belirtilmeli, var olmayan bilgi tamamlanmış gibi aktarılmamalıdır. Karşı tarafın farklı yorumu da aynı kayıt üzerinde sınanmalıdır.

İnfaz talep dilekçesi

İnfaz talep dilekçesi üzerinde yapılacak karşılaştırmada başlangıç noktası belgenin gerçek içeriğidir. Talebin hangi icra dairesine ve hangi tarihte yapıldığı belirlenir. Taslak dilekçe ile dosyaya sunulmuş talep ayrılır. Bir kaydın düzenlenmiş olması, içerdiği her açıklamanın doğru olduğunu kendiliğinden göstermez. Düzenleyen kişinin olayla ilişkisi, kaydın ne zaman oluşturulduğu ve bilgiyi hangi kaynaktan aldığı araştırılmalıdır. Belge bir başka belgeye atıf yapıyorsa atıf yapılan kayıt da istenmelidir. Böylece yalnızca sonuç bildiren bir evrak yerine sonucun denetlenmesini sağlayan bir belge zinciri kurulabilir.

UYAP işlem kaydı

UYAP işlem kaydı yönünden belirsizlik giderilmeden kesin bir sonuca geçilmesi savunmayı zayıflatabilir. Gönderimin tamamlanıp tamamlanmadığı ve başvurunun hangi anda kayıtlandığı kontrol edilir. Bilgisayarda kaydetme tek başına resmî başvuru değildir. Mevcut kayıt ile iddianın birbiriyle örtüşen kısımları ayrı, uyuşmayan kısımları ayrı gösterilmelidir. Uyuşmazlık tarih, miktar, kişi veya işlem sırası bakımından ortaya çıkıyorsa açıklama da o noktayla sınırlı ve somut olmalıdır. Bir yanlışlığın bulunması bütün işlemleri geçersiz saymak için yeterli olmayabileceği gibi, küçük görünen bir ayrıntı esaslı bir kimlik veya süre sorununu ortaya çıkarabilir.

Teminat evrakı

Teminat evrakı elde edilirken asıl kayıt ile sonradan hazırlanmış açıklama arasındaki fark korunmalıdır. Karardaki teminat koşulunun yerine getirilmesi araştırılır. Teminat belgesiyle infaz talebi farklı işlemler olarak izlenir. Sonradan verilen bilgi, önceki belgenin yerine sessizce geçirilmemelidir. İki kaydın da tarihi ve kaynağı gösterildiğinde değişikliğin nedeni değerlendirilebilir. Açıklamayı yapanın bilgi sahibi olduğu konu ile tahmin yürüttüğü konu ayrılmalıdır. Sadece kendisine anlatılanları aktaran bir kişinin açıklaması, doğrudan gerçekleştirdiği işlemi anlatmasıyla aynı kapsamda değildir. Bu ayrım yapılmadan belgelerin güvenilirliği hakkında sağlıklı karşılaştırma kurulamaz.

İcra müdürünün kararı

İcra müdürünün kararı araştırması, olayın tamamını her yönden kanıtlamayı amaçlayan sınırsız bir belge talebine dönüştürülmemelidir. Talebin kabulü veya reddi ve gerekçesi incelenir. Dairenin sonradan işlem yapması alacaklının ilk talep tarihini değiştirmeyebilir. Hangi kayıt aralığının gerekli olduğu ve bu kayıtla hangi sorunun çözüleceği belirlenirse inceleme daha anlaşılır olur. İlgisiz kişilere ait bilgilerin ayıklanması ve kişisel verilerin gereksiz dolaşıma sokulmaması da gözetilmelidir. Dosyada bulunan bir kaydın tekrar istenmesi yerine önce okunabilir örneğine erişim sağlanmalıdır. Kayıt eksikse eksikliğin kapsamı ve tamamlanacağı kurum açıkça gösterilmelidir.

Haciz tutanağı

Haciz tutanağı değerlendirmesinde kayıtların birbiriyle tutarlı olması kadar tutarlılığın neden oluştuğu da önem taşır. Fiili haciz tarihi, haczedilen mallar ve hazır bulunan kişiler belirlenir. Bu bilgiler tamamlama ve itiraz sürelerini etkileyebilir. Aynı kaynaktan kopyalanan iki belge bağımsız iki doğrulama gibi sunulmamalıdır. İki farklı kurumun aynı bilgiyi ayrı işlemler sırasında kaydetmesi ise araştırmaya farklı bir değer kazandırabilir. Çelişki bulunursa hangi belgenin neden tercih edilmesi gerektiği açıklanmalıdır. Sadece daha yeni tarihli olduğu için bir kayda üstünlük tanınması her durumda doğru değildir; kayıtların düzenlenme amacı da göz önünde tutulmalıdır.

Tutanak tebligatı

Tutanak tebligatı hakkında ileri sürülen itiraz, mümkün olduğunda kaydın belirli bölümüne yönelmelidir. Hacizde bulunmayan ilgililere yapılan tebligat tarihi araştırılır. Öğrenme, gönderme ve tebliğ tarihleri ayrılır. Genel bir itiraz yerine sayfa, tarih, işlem veya satır belirtilmesi cevap alınmasını kolaylaştırır. Düzeltme istenen bilgi ile hukuki sonucu değiştirilmeye çalışılan işlem birbirinden ayrılmalıdır. Bir yazım hatasının düzeltilmesi maddi uyuşmazlığı çözmeyebilir; buna karşılık doğru kişi veya doğru malın belirlenmesi için düzeltme zorunlu olabilir. İstenen işlemin kapsamı gerekenden geniş tutulursa asıl sorun başvurunun içinde kaybolabilir.

Sonraki takip veya dava kaydı

Sonraki takip veya dava kaydı dosyaya sunulurken yalnızca belgenin adı yazılmamalı, belgenin iddiayla ilişkisi de açıklanmalıdır. İhtiyati haczi tamamlama için açılan takip veya davanın gerçek tarihi belirlenir. On günlük infaz talebi yapılması sonraki yükümlülüğü kaldırmaz. Ek numarası verilmesi, hangi bölümün hangi olguyu desteklediğinin gösterilmesi ve okunabilir örnek kullanılması değerlendirmeyi kolaylaştırır. Belge başka bir dosyada bulunuyorsa dosya numarası ve ilgili evrakın tarihi belirtilmelidir. Asıl belgeye ulaşılması gerekiyorsa örneğin nasıl elde edildiği açıklanmalıdır. İncelemeye sunulan materyalin değiştirilmesi veya içeriğinden uygun görülen parçaların seçilerek bütünü gizlemesi delilin güvenilirliğine zarar verebilir.

On günlük süreyle ilgili dört farklı görünüm

Talep on gün içinde, haciz sonra

Örnek olarak şu varsayım ele alınabilir: Alacaklı süresinde infaz istemiş fakat daire fiili haczi daha sonraki gün yapmıştır. İnfaz talebi ile fiili uygulama tarihi ayrılır. Talebin usulüne uygun kayıtlandığı gösterilir. Sırf haczin on günden sonra yapılması talebin süresiz olduğu sonucunu otomatik vermez. Bu örnekte kritik ayrım, olayın gerçekleşmiş olması ile olaydan istenen hukuki sonucun çıkarılabilmesi arasındadır. Önce olgu belirlenmeli, ardından uygun usul ve talep seçilmelidir. Eksik bilgi doğrudan başvuran aleyhine kesin kabul olarak kullanılmamalı; eksikliğin hangi araştırmayla giderileceği gösterilmelidir. Araştırma sonucunda farklı bir veri elde edilirse başvurunun dayanağı da buna göre güncellenmelidir.

Karar geç tebliğ edilmişse

Uygulama mantığını görmek için varsayımsal bir olay düşünelim: Alacaklı karar örneğini karar tarihinden günler sonra almıştır. İİK 261 başlangıcı kararın verildiği tarihtir. Karar tarihi ve kalan süre hemen kontrol edilir. Tebliğ tarihini başlangıç almak infaz talebinin gecikmesine yol açabilir. Böyle bir durumda ilk anlatımın doğruluğu tek başına varsayılmaz. Karşı açıklamanın hangi kayda dayandığı, kaydın olayla zamansal bağlantısı ve başvuranın somut talebi birlikte incelenir. Bir sorunun giderilmesi dosyadaki bütün sorunların giderildiği anlamına gelmez. İşlem sırası korunarak önce acil hak kaybını önleyen adım, sonra ayrıntılı inceleme gerektiren adım yerine getirilmelidir.

Sadece teminat yatırılmışsa

Aşağıdaki örnek bir mahkeme kararı anlatımı değildir: Alacaklı teminatı yatırmış fakat icra dairesine infaz talebi vermemiştir. Teminat ve infaz başvurusu aynı değildir. Dosyada gerçek talep bulunup bulunmadığı araştırılır. Teminatın süresinde yatırılması tek başına İİK 261 yükümlülüğünü tamamlamaz. Örneğin öğretici yönü, aynı görünen işlemlerin farklı nedenlerle farklı sonuçlara ulaşabilmesidir. Belgeye erişim, işlemin öğrenilmesi ve kararın tebliği her zaman aynı tarihte gerçekleşmez. Tarihler birbirine karıştırılmadan ayrı kaydedilmelidir. Sonucun değişmesini isteyen kişi, talebinin hangi maddi olguya ve hangi usul kuralına dayandığını birlikte açıklamalıdır. Salt başvuru yapmış olmak işlemin kendiliğinden duracağı anlamına gelmez.

Takip açılması unutulmuşsa

Farklı bir olasılık üzerinden değerlendirme yapılırsa: İnfaz talebi süresindedir fakat haciz sonrası gereken takip veya dava yapılmamıştır. İİK 264 ayrı tamamlama yükümlülüğü doğurabilir. Haciz, hazır bulunma ve tebligat tarihleriyle sonraki işlem karşılaştırılır. On günlük talep doğru olsa bile sonraki eksiklik ihtiyati haczin devamını etkileyebilir. Bu olasılıkta olayın yalnızca başvuranın bakış açısından anlatılması yeterli değildir. İşlemi gerçekleştiren kişinin açıklaması ile resmî kayıt arasında fark bulunuyorsa farkın nedeni araştırılmalıdır. Sonuç talebi de bu farkla ilişkilendirilmelidir. Kanıtlanması gereken asıl olgu unutulup tali ayrıntılara ağırlık verilmesi süreci uzatabilir. Belgeler geldikçe değerlendirme yenilenebilir; başlangıçta seçilen yaklaşımın mutlaka korunması gerekmez.

Alacaklı ve borçlu açısından süre incelemesi

Alacaklı karar tarihini, son infaz talebi gününü ve teminat koşulunu birlikte not etmelidir. Dilekçenin hazırlanması, dosya numarasının alınması ve infaz talebinin sunulması ayrı işlemlerdir. UYAP gönderimi kullanılıyorsa işlemin başarıyla tamamlandığı kayıt korunur. Yanlış mahkemeden veya farklı karardan alınan evrakın eklenmesi uygulama sorununa yol açabilir; kararın doğru örneği sunulmalıdır.

Borçlu on günün geçirildiğini düşünüyorsa ilk infaz talebinin tarihini öğrenmelidir. Sadece banka blokesinin veya fiili haczin tarihini görmek yeterli değildir. Talep süresindeyse fakat uygulama geç yapılmışsa farklı sorun bulunabilir. Talep gerçekten yok veya gecikmişse bunun mevcut hacizlere etkisi uygun başvuruda açıklanır. Şikâyet ile karara itirazın ayrımı ve süreleri korunmalıdır.

İhtiyati haczin kalkması alacağın yok olması anlamına gelmez. Alacaklı koşulları varsa dava veya takip sürdürebilir, yeni ihtiyati haciz talebi değerlendirebilir. Önceki kararın süresinin kaçırılmış olması yeni kararı garanti etmez. Borçlu bakımından da kararın kalkması bütün takip dosyasının kendiliğinden kapanması değildir. Malvarlığı kayıtlarına yansıyan tedbirlerin kaldırılması için gerekli yazı ve işlemler izlenmelidir.

Sürenin kaçırılması ile başvurunun reddi aynı değildir

İnfaz talebi süresinde verilmiş olmasına rağmen icra dairesi teminat veya karar kapsamı nedeniyle işlemi reddetmiş olabilir. Bu durumda sürenin kaçırıldığını hemen kabul etmek yerine talebin niteliği ve ret nedeni incelenir. Eksikliğin hangi işlemle giderilebileceği ve ret kararına karşı başvuru imkânı araştırılır. Buna karşılık yalnızca bilgi edinme veya dosya açma dilekçesi sunulmuşsa gerçek infaz talebi bulunmayabilir. Dilekçenin başlığı değil içeriği ve talep sonucu belirleyicidir.

Elektronik başvuruda teknik aksaklık iddiası varsa ekranın görüntüsü dışında işlem kayıtları da önemlidir. Gönderilmeyen taslak, reddedilmiş gönderim ve başarıyla kayda alınmış talep ayrı durumlar yaratır. Kişinin kendi bilgisayarında bir dosya oluşturmuş olması mahkemeye veya icra dairesine başvuru yapıldığını göstermez. Uygun kayıtlar sağlanarak talebin hangi zamanda tamamlandığı açıklanmalıdır. Teknik sorunların hukuki etkisi somut olayda değerlendirilir; her aksaklığın otomatik süre uzatımı sağladığı söylenemez.

Kararın kalktığı ileri sürülen dosyada banka veya sicil kurumu kendi başına ihtiyati haczin bütün hukuki durumunu değerlendirmek yerine yetkili makamın yazısını bekleyebilir. Bu nedenle borçlunun yalnızca kuruma karar artık yok demesi yeterli sonuç vermeyebilir. Dosyada uygun karar ve kaldırma işlemi sağlanır, ardından uygulamanın kayıtlara yansıdığı izlenir. Başka hacizler varsa bunlar ayrıca devam edebilir. Aynı maldaki bütün şerhlerin tek kararın kalkmasıyla silineceği varsayılmamalıdır.

Başvuruda kronoloji

İnfaz şikâyeti hazırlanırken karar tarihi ve talep tarihi ayrı satırlarda gösterilmeli, tebligatların örnekleri eklenmelidir. Başvuranın yalnızca bankadaki bloke tarihini bilmesi ilk talebin süresini kesinleştirmez; gerekli icra kayıtlarının temini özellikle istenmelidir.

Kaldırma talebinin kapsamı

Her şerh ve hesap uygulamasının dayanak dosyası ayrıca belirlenmelidir.

Sık sorulan sorular

On gün kararın tebliğinden mi başlar?

İİK 261 süreyi kararın verildiği tarihe bağlar. Tebliğ veya örnek alma tarihi başlangıç yerine kullanılmamalıdır.

Fiili haciz on günde bitmeli mi?

Kanuni yükümlülük süresinde infaz istemektir. Talep tarihi ile uygulama tarihi ayrılır; usulüne uygun talebin varlığı kontrol edilir.

Teminat yatırmak infaz istemek midir?

Hayır. Teminat koşulunun yerine getirilmesi ve icra dairesine infaz talebi ayrı işlemlerdir. İkisine ilişkin kayıtlar dosyada bulunmalıdır.

Süre kaçarsa karar ne olur?

Süresinde infaz istenmezse karar kendiliğinden kalkar. Bunun mevcut haciz ve kayıtlar üzerindeki uygulaması uygun işlemlerle takip edilmelidir.

Borç da kendiliğinden sona erer mi?

Hayır. İhtiyati korumanın kalkması maddi alacağı ortadan kaldırmaz. Dava veya takip kendi hukuki koşullarında devam edebilir.

Daire geç işlem yaptıysa alacaklı süreyi kaçırmış mıdır?

Her zaman değil. İlk talebin süresi ve geçerli biçimde yapılması incelenir. Dairenin uygulama tarihi tek başına yeterli ölçüt değildir.

İnfaz talebi yaptıktan sonra takip gerekmez mi?

İİK 264 kapsamında haczi tamamlama yükümlülüğü ayrıca doğabilir. On günlük talep sonraki dava veya takip sürelerinin yerini tutmaz.

Borçlu sadece icra dairesine itiraz edebilir mi?

Kararın kendisine itiraz ile uygulamaya şikâyet farklıdır. Uygun merci, dayanak ve süre belirlenmeden daire başvurusu yeterli kabul edilmemelidir.

Yeni ihtiyati haciz kararı alınabilir mi?

Koşullar varsa yeni talep değerlendirilebilir. Önceki sürenin kaçırılması yeni kararın verileceğini veya aynı teminatın yeterli olacağını garanti etmez.

Hangi tarihleri avukata iletmeliyim?

Karar, infaz talebi, haciz ve tebligat tarihleri ile sonraki takip veya dava tarihi iletilmelidir. Her tarih farklı hukuki süreyi ilgilendirebilir.

İlgili hukuki konular ve resmî kaynaklar

İhtiyati haciz kararının uygulanmasını isteme aşaması ile takipte haczedilen malın satışını isteme ve satış giderlerini karşılama aşaması birbirinden ayrıdır. İlk aşamadaki infaz talebi, sonraki satış talebi veya satış avansı yükümlülüğünün yerine geçtiği anlamına gelmez. Satış aşamasındaki gider eksikliği ve bunun hacze etkisi için Satış Avansı Eksik Yatırılırsa Haciz Düşer mi? yazısı ayrıca incelenebilir. İki işlem kendi dosya kayıtları ve koşullarıyla değerlendirilmelidir.

Haksız İhtiyati Haciz Nedeniyle Maddi ve Manevi Tazminat

İhtiyati Haciz Kararı: Şartlar, Teminat ve İtiraz

• Ödeme Emri Gelmeden Haciz Konabilir mi? İhtiyati Hacizle Kesin Haciz Farkı

İhtiyati hacizde karar tarihi ile infaz talebi tarihi öncelikle karşılaştırılır; sonraki tamamlama ve itiraz süreleri ayrı değerlendirilir. Mersin merkezli ofisimizden inceleme talep ederken karar ve icra işlem kayıtlarını birlikte paylaşabilirsiniz. Başka şehirdeki malvarlığı uygulamaları da aynı belge zinciri üzerinden incelenebilir.

• İİK 261, 262, 264 ve 265: infaz, tamamlama ve itiraz

Uyuşmazlığınıza ilişkin belgelerle hukuki değerlendirme talep etmek için iletişim sayfasından büromuza ulaşabilirsiniz. Mersin merkezli büromuz, farklı şehirlerdeki dosyaların takibini yetkili mahkeme ve başvuru usullerine göre planlar.

Resmî kaynaklar: İcra ve İflas Kanunu (2004)